Co zrobić, gdy proces trwa za długo

Pracownik domagający się stwierdzenia przewlekłości może, ale nie musi, domagać się zasądzenia określonej kwoty. Podstawowym celem skargi jest bowiem zwalczenie przewlekłości i zobowiązanie sądu, który ją rozpatruje, do przeprowadzenia postępowania w sposób bardziej sprawny. Uwzględniając skargę, sąd stwierdza, że postępowanie prowadzono w sposób przewlekły. Na żądanie skarżącego lub z urzędu zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń jest zbędne. Uwzględniając skargę, sąd rozstrzyga także o zgłoszonym żądaniu zasądzenia sumy pieniężnej. Skarżący ma prawo domagać się zasądzenia kwoty do 20 tys. zł Suma ta może być przyznana od Skarbu Państwa, jeśli skarga dotyczy przewlekłości postępowania sądowego lub od komornika, w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez niego. Od kilku miesięcy sąd, który uwzględnił skargę, ma obowiązek zasądzenia minimum 2 tys. zł. Zasądzenie wyższej kwoty zależy przede wszystkim od rozmiarów stwierdzonej przewlekłości czy zakresu naruszenia przez nią interesów skarżącego.

Art. 6 ust. 3, art. 12 ust. 4 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. nr 179, poz. 1843 z późn. zm.).

Komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne z nieuzasadnioną zwłoką również można zmusić do szybszego rozpoznania sprawy za pomocą skargi na przewlekłość. Musi ona spełniać identyczne wymogi jak skarga na przewlekłość postępowania sądowego. Podobne okoliczności będą podlegały badaniu, z tym że sąd zbada, czy komornik podejmował swe czynności dłużej niż było to potrzebne dla załatwienia sprawy egzekucyjnej. Sądem właściwym do rozpoznania skargi dotyczącej przewlekłości postępowania egzekucyjnego jest sąd okręgowy (w okręgu, gdzie prowadzona jest egzekucja), a gdy prowadzone jest ono w dwu lub więcej okręgach - sąd, w okręgu którego dokonano pierwszej czynności. Pracownikowi niezadowolonemu z opieszałości komornika służą ponadto inne środki, np. skarga w trybie administracyjnym, którą złożyć może prezesowi sądu rejonowego, przy którym działa komornik. Jeśli zaniechania dotyczą konkretnych czynności egzekucyjnych, można złożyć do sądu rejonowego skargę na bezczynność komornika.

Art. 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. nr 179, poz. 1843 z późn. zm.).

Art. 767 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Pracownik, którego skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu dochodzić od Skarbu Państwa albo solidarnie od Skarbu Państwa i komornika (niezależnie od zasądzonej sumy) naprawienia szkody, która wynikła ze stwierdzonej przewlekłości postępowania. Jeśli będą podstawy, dopuszczalne jest także dochodzenie zadośćuczynienia. W postępowaniu takiemu badaniu będą podlegać okoliczności pozwalające stwierdzić, czy szkoda u powoda pozostaje w odpowiednim związku przyczynowo-skutkowym z przewlekłym postępowaniem sądowym lub egzekucyjnym.

Art. 15 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. nr 179, poz. 1843 z późn. zm.).

Art. 417, 445 i 448 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16. poz. 93 z późn. zm.).

Skargę o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w jego trakcie do sądu. Powinna ona spełniać wymogi, takie jak każde inne pismo procesowe, a ponadto powinna zawierać:

1) żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy,

2) przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie.

Pierwszym obowiązkiem wnoszącego skargę na przewlekłość postępowania jest precyzyjnie wskazanie na konkretne działania lub zaniechania sądu rozpoznającego sprawę, które w konsekwencji doprowadziły do zwłoki. Jeśli skarżący nie wskazuje tych okoliczności, świadczy to o tym, że skarga nie spełnia wymogów formalnych. Na przykład, podanie daty wniesienia apelacji i powołanie się na czas, który upłynął od tej chwili, nie jest wystarczającą przesłanką do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania. Oprócz czasu trwania postępowania zawsze konieczne jest wskazanie konkretnych czynności procesowych, których sąd orzekający zaniechał lub dokonał wadliwie Nieusuwalnym brakiem formalnym skargi jest także brak wyraźnego sformułowania żądania stwierdzenia przewlekłości. Niewystarczające jest samo domaganie się zasądzenia określonej kwoty pieniężnej. Skargę, która nie spełnia wymogów formalnych, sąd odrzuca bez wzywania o usunięcie braków.

Art. 5, 6 i 9 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. nr 179, poz. 1843 z późn. zm.).

Strona postępowania nie może oczekiwać rozpoznawania sprawy niezwłocznie po jej wniesieniu, co jest niemożliwe ze względów organizacyjnych. Przesłanką uwzględnienia skargi na przewlekłość nie jest również sama długość postępowania. Często bowiem skomplikowany charakter sprawy wymusza wielomiesięczny lub wieloletni proces. Szczególnie dotyczy to takich, dla których rozstrzygnięcia konieczne jest przeprowadzanie dowodów z opinii biegłych. Dłuższy przebieg postępowania uzasadnia tym bardziej konieczność przesłuchiwania dużej liczby świadków czy prowadzenia dowodów w drodze pomocy sądowej przed sądami zagranicznymi. Skarga jest uzasadniona, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ocenie podlega zatem to, czy czynności podejmowane przez sąd zabierały odpowiednią ilość czasu. Chodzi o to, czy odbywały się bez zbędnej zwłoki, która wskazywałaby na bezczynność sądu lub bezproduktywność jego działań. Z tego powodu subiektywne odczucia skarżącego również nie stanowią przesłanki do stwierdzenia przewlekłości. Okolicznościami pozwalającymi ocenić, czy doszło do przewlekłości postępowania, są w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Niezbędne jest uwzględnienie jej charakteru, stopnia faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenia dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowania się stron, a w szczególności tej, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Art. 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. nr 179, poz. 1843 z późn. zm.).

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu