Dochodzenie drobnych roszczeń w postępowaniu międzynarodowym

Częstym problemem polskich przedsiębiorców, prowadzących działalność eksportową w zakresie sprzedaży towarów lub świadczenia usług, jest dochodzenie przez nich wierzytelności od zagranicznych dłużników, zwłaszcza w sytuacji kiedy roszczenie ma stosunkowo małą wartość. W takim przypadku koszty jego dochodzenia często przewyższają wartość samego roszczenia, zasadniczo wiążą się bowiem z koniecznością jego dochodzenia przed sądem zagranicznym, angażowaniem tłumacza przysięgłego oraz profesjonalnego pełnomocnika z innego państwa. Okoliczność ta powoduje często zaniechanie dochodzenia należnych roszczeń. W celu urzeczywistnienia zasad prostoty, sprawności i proporcjonalności uchwalone zostało Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 861/2007 z 11 lipca 2007 r. ustanawiające europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń znajdujące bezpośrednie zastosowanie w porządku prawa krajowego. Zostało ono następnie implementowane do prawa polskiego. Regulują je obecnie przepisy art. 505²¹- 505²⁷ kodeksu postępowania cywilnego, które weszły w życie 1 lipca 2009 r. Obecnie wierzyciele i dłużnicy wszystkich krajów członkowskich Unii Europejskiej dysponują takimi samymi możliwościami i środkami proceduralnymi przy dochodzeniu drobnych roszczeń.

Dzięki wspomnianej wyżej regulacji przedsiębiorca może w prostszy i szybszy sposób dochodzić roszczeń o zapłatę niewielkich kwot wynikłych ze sporów transgranicznych, tj. przede wszystkim takich, w których strony umowy mają siedzibę, miejsce zamieszkania lub pobytu w różnych krajach członkowskich Unii Europejskiej, oprócz Danii. Postępowanie to dotyczy spraw cywilnych i gospodarczych, w których wartość przedmiotu sporu (tj. należności głównej bez odsetek, wydatków i nakładów) nie przekracza kwoty 2000 euro. Opłata od pozwu w tym postępowaniu jest stała i wynosi 100 zł.

Dzięki tym przepisom przedsiębiorca nie musi się martwić również o nadmierne koszty związane z podróżami za granicę, zatrudnieniem pełnomocnika czy tłumacza przysięgłego. Artykuł 9 Rozporządzenia 861/2007 wprowadził bowiem istotną innowację w zakresie postępowania dowodowego w postaci pisemnego składania zeznań przez świadka oraz możliwości pisemnego przesłuchania stron. Osoba taka składa zeznanie na piśmie wraz z podpisanym przez siebie tekstem przyrzeczenia, a następnie składa tekst zeznania w biurze podawczym sądu lub wysyła je do sądu pocztą. Nie jest zatem konieczne prowadzenie długotrwałego i kosztownego postępowania dowodowego, często wiążącego się z pomocą sądową, prawną i kosztownymi zagranicznymi doręczeniami. To nie koniec: sąd może także przeprowadzić rozprawę w drodze konferencji wideo lub za pomocą innych technologii komunikowania się. To samo dotyczy przesłuchania stron. Dzięki takim nowinkom technicznym nie tylko koszty postępowania dowodowego zostają ograniczone w zasadzie do minimum, ale także postępowanie może zostać przeprowadzone znacznie szybciej. Ważne jest również, że wydany przez polski sąd w takim postępowaniu nakaz podlega wykonaniu w państwie siedziby lub zamieszkania dłużnika bez konieczności prowadzenia odrębnego postępowania w sprawie stwierdzenia jego wykonalności. Konieczne jest jedynie przeprowadzenie postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego w Polsce oraz uzyskania formalnej klauzuli wykonalności w państwie obcym. Na tej podstawie można już wszczynać egzekucję.

Miejmy nadzieję, że kolejne innowacje, obok niedawno wprowadzonego e-sądu i elektronicznego postępowania w sprawach upominawczych, ułatwią życie przedsiębiorcom. Powinny one pozwolić na ominięcie przynajmniej niektórych przeszkód piętrzących się na drodze do dochodzenia roszczeń, a przede wszystkim pozwolą na zmniejszenie kosztów, ograniczenie postępowania w czasie oraz pominięcia wielu zawiłości natury formalnej. Warunkiem osiągnięcia tego rezultatu jest jednak kontynuowanie wdrażania nowoczesnych technologii w sądownictwie.

@RY1@i02/2010/012/i02.2010.012.087.006b.001.jpg@RY2@

Karolina Zierkiewicz, młodszy prawnik z kancelarii Agata Adamczyk & Współpracownicy

młodszy prawnik z kancelarii Agata Adamczyk & Współpracownicy

Ustawa z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.).