Jak kwestionować opłaty związane z kartami kredytowymi

Nie w każdej sytuacji bank ponosi odpowiedzialność za utratę pieniędzy, które zostały wypłacone z konta za pomocą karty. Jeżeli podczas ferii ktoś ukradnie nam kartę lub ją zgubimy, to obowiązkiem posiadacza karty jest natychmiastowe zgłoszenie tego faktu do banku. Z tego też względu bardzo ważne jest noszenie przy sobie numeru banku, który wydał kartę, i numeru jednostki, w której można ją zastrzec z zagranicy. Jeśli nie mamy tych numerów przy sobie, trzeba je ustalić telefonicznie lub przez internet. Jeżeli dokonaliśmy zgłoszenia kradzieży lub zagubienia karty, to obowiązkiem banku jest jej zastrzeżenie. Jeżeli bank tego nie zrobi, to ponosi odpowiedzialność za wypłacone z konta środki. Nawet jednak w przypadku zgłoszenia kradzieży lub zagubienia karty nie we wszystkich sytuacjach bank pokryje nam wynikłe straty. Najczęściej będziemy mieli z tym do czynienia w sytuacji, gdy płatność kartą nastąpiła z użyciem kodu PIN. Z tego też względu użytkownik karty bezwzględnie powinien pamiętać o tym, aby pod żadnym pozorem nie nosić w portfelu wraz z kartą kartki z zapisanym kodem PIN. Bezwzględnie należy też pamiętać o tym, że gdy odnajdziemy zastrzeżoną kartę, nie możemy dokonywać przy jej użyciu żadnych transakcji.

Korzystając więc z karty, należy też pamiętać o tym, żeby zachować wszystkie dowody dokonania transakcji. W sytuacji gdy na miesięcznym wyciągu z konta pojawią się transakcje, których użytkownik nie wykonywał, należy niezwłocznie powiadomić o tym bank wydawcę karty i złożyć reklamację. Dowody te mogą pomóc w ustaleniu sprawcy, który ukradł nam kartę lub ją znalazł i bez uprawnienia się nią posłużył.

Ustawa z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385 z późn. zm.).

Zanim wybierzemy kartę kredytową oferowaną nam przez bank, powinniśmy przyjrzeć się dokładnie regulaminowi, który zawiera zasady korzystania z tego instrumentu płatniczego. Warto sprawdzić, czy nie zawiera on wśród postanowień kształtujących prawa i obowiązki klienta banku takich, które rażąco naruszają nasze interesy. Regulamin kart kredytowych stanowi integralną część umowy, jaką konsument zawiera z bankiem. Pamiętać jednak należy, iż nie wszystkie istotne informacje dotyczące korzystania z kart kredytowych zawarte są bezpośrednio w treści regulaminu. Dotyczy to między innymi kosztów, jakie zobowiązany jest ponosić konsument w związku z korzystaniem z kart kredytowych. Koszty te określa tabela opłat i prowizji. Konsumenci powinni więc pamiętać, iż wartości zawarte w tych tabelach nie są wartościami stałymi. Banki uprawnione są do dokonywania zmian tych opłat, ale tylko wówczas, gdy w regulaminie zawarto w tym zakresie stosowne postanowienia. Zastrzeżenie regulaminowe, zgodnie z którym bank jednostronnie przyznaje sobie uprawnienie do dokonywania potrąceń z wszelkich rachunków prowadzonych na rzecz klienta przez ten bank oraz z wszelkich wierzytelności (wymagalnych i niewymagalnych), jakie przysługują klientowi, budzi poważne wątpliwości. W praktyce oznacza to, że bank będzie mógł według własnego uznania dokonać potrącenia na przykład z lokaty terminowej klienta, co będzie skutkowało utratą odsetek należnych mu z tej lokaty. Niepokojący jest także fakt, że bank będzie mógł dokonywać takiego potrącenia bez zgody klienta. Taki zapis jest niedozwoloną klauzulą, ponieważ wypełnia znamiona określone w art. 385³ pkt 9 k.c., który stanowi, że niedozwolonym postanowieniem umownym jest takie, które przewiduje wyłącznie jednostronną interpretację umowy przez kontrahenta klienta. Sprzeczne z interesami klienta jest również to, że potrącenia będą dokonywane w stosunku do rachunków niemających żadnego bezpośredniego związku z umową karty kredytowej.

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

W praktyce umowa płatności za kartę kredytową nie jest rozbudowana. Zawiera tylko podstawowe obowiązki strony. Szczegółowe postanowienia zawarte są w regulaminach korzystania z kart kredytowych, które stanowią integralną część umowy. Dodatkowe zapisy dotyczące kosztów, jakie zobowiązany jest ponosić konsument w związku z korzystaniem z kart kredytowych, zawarte są w tabeli opłat i prowizji. Dopiero kompleksowe przeanalizowanie tych dokumentów pozwala na jednoznaczną odpowiedź na pytanie, czy w związku z korzystaniem z karty bank pobiera opłaty.

Zdarza się, że przy przewalutowaniu transakcji pobierana jest prowizja za tę czynność. Informacja o jej wysokości powinna znajdować się w tabeli opłat i prowizji.

Ustawa z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385).

Zgodnie z przepisami wydawca karty - bank udostępnia posiadaczowi zestawienia operacji w sposób i w terminach określonych w umowie o kartę płatniczą. Zestawienie to bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi karty nie rzadziej niż raz w miesiącu. Z kolei do obowiązków posiadacza karty kredytowej należy zgłoszenie wydawcy niezgodności w zestawieniu operacji w terminie określonym w umowie o kartę płatniczą, który nie może być krótszy niż 14 dni od dnia otrzymania zestawienia. Zgłoszenie dotyczy w szczególności:

● kwestionowanych operacji ujętych w zestawieniu przesłanym przez bank,

● błędu lub innych nieprawidłowości w przeprowadzeniu rozliczenia.

Zgłoszone zastrzeżenia powinny być rozpatrywane niezwłocznie. Wskazane regulowania oznaczają więc, iż jeśli posiadacz karty w terminach określonych umową nie zgłosił zastrzeżeń co do kwot operacji i samych operacji ujętych w przedstawionym przez wydawcę zestawieniu - zobowiązany jest do zapłaty kwot wynikających z tych zestawień. Dokumenty te są zatem dowodem na dokonanie operacji finansowych przez posiadacza karty lub upoważnionego przez niego użytkownika karty. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na przepisy prawa bankowego zezwalające bankom na sporządzanie dokumentów związanych z czynnościami bankowymi na elektronicznych nośnikach informacji, jeżeli tylko dokumenty te będą w sposób należyty utworzone, utrwalone, przekazane, przechowywane i zabezpieczone. Innym słowy, gdy posiadacz nie zakwestionuje przed bankiem dostarczonego mu zestawienia, nie będzie mógł powoływać się przed sądem na ich niezgodność z rzeczywistym stanem rzeczy.

Ustawa z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385 z późn. zm.).

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt VI ACa 380/2007.

W pierwszej kolejności należy przeanalizować treść umowy oraz regulaminu korzystania z karty kredytowej. Gdyby po zapoznaniu się z tymi dokumentami okazało się, że bank zastrzegł korzystną dla siebie kolejność spłaty zadłużenia z tytułu różnie oprocentowanych transakcji, to takie postanowienie umowne jest nieważne. Narusza ono bowiem ekonomiczne interesy klientów banku, ponieważ nadaje pierwszeństwo spłaty dla operacji oprocentowanych niżej. Oznacza to, że transakcje oprocentowane wyżej, mimo że są wcześniej wymagalne, będą spłacone później, co skutkować będzie dalszym naliczaniem wyższych odsetek od zadłużenia. Takie postanowienie narusza również zasadę wyrażoną w art. 451 kodeksu cywilnego, czyli zasadę pierwszeństwa spłaty długu najdawniej wymagalnego. Klient banku, który po dokonaniu analizy regulaminu kart kredytowych stwierdzi, że znajdują się w nim sprzeczne z jego prawami klauzule, powinien zwrócić się do banku w trybie reklamacyjnym. W piśmie powinien wnioskować o ich zmianę. Jeśli rozmowa z przedstawicielami banku nie przyniesie spodziewanych rezultatów, pokrzywdzony takim postanowieniem konsument powinien zwrócić się do miejskiego rzecznika konsumentów (w przypadku naruszenia indywidualnego interesu konsumenta) lub do UOKiK (prezes urzędu zadecyduje, czy doszło do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów). Konsument może również wnieść pozew do sądu o ustalenie, że wskazane przepisy w regulaminie nie wiążą klienta banku, ponieważ rażąco naruszają jego interesy. Po uzyskaniu takiego rozstrzygnięcia może natomiast domagać się zwrotu nadpłaconych środków.

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Ustawa z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385).

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl