Partner geja przejmie prawo do najmu

Osoba żyjąca w związku z partnerem tej samej płci może pozostać w mieszkaniu komunalnym po śmierci partnera na dotychczasowych warunkach - uchwalił wczoraj Sąd Najwyższy.

Adam K. przez dziewięć lat żył z innym mężczyzną. Mieszkali razem w wynajmowanym od miasta mieszkaniu w Warszawie. Gdy partner zmarł, Adam K. chciał pozostać w lokalu na dotychczasowych warunkach najmu. Zgodnie z art. 691 kodeksu cywilnego, w razie śmierci prawo do mieszkania przechodzi bowiem nie tylko na małżonka czy dzieci, ale także na osobę, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą.

Adam K. nie doszedł jednak do porozumienia z urzędnikami i wniósł pozew o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu przeciwko miastu Warszawa.

Jak małżeństwo

Warszawski sąd rejonowy oddalił powództwo, nie badając sprawy zbyt dokładnie. Nie uwzględnił wniosków dowodowych ani jednej, ani drugiej strony. W uzasadnieniu poprzestał na stwierdzeniu, że skoro osoba będąca w związku z osobą tej samej płci nie może skorzystać z uprawnień wynikających z art. 691 k.c., to nie ma sensu zbyt wnikliwie analizować sprawy.

Sąd okręgowy nie miał już tej pewności. Dlatego w przedstawionym Sądowi Najwyższemu zagadnieniu prawnym zapytał, czy zawarta w przepisie przesłanka wspólnego pożycia może dotyczyć osób tej samej płci pozostających w nieformalnych związkach partnerskich. Zwrócił przy tym uwagę, że temat ten był już na wokandzie SN, który w 2009 r. uznał, że "faktyczne wspólne pożycie oznacza więź łączącą dwie osoby pozostające w takich relacjach jak małżonkowie", a więc nie dotyczy homoseksualistów (sygn. akt III CZP 99/09). Skład orzekający wskazał wówczas, że celem art. 691 k.c. było ograniczenie kręgu osób, które mogą wstąpić w stosunek najmu po zmarłym najemcy. A to dlatego, że regulacja ta ogranicza prawo własności, narzucając właścicielowi osobę, która wstępuje w miejsce zmarłego na dotychczasowych warunkach w stosunek najmu.

Prawo partnera

Przeciwne stanowisko zajął Europejski Trybunał Praw Człowieka w 2010 r. (sprawa Kozak przeciwko Polsce; sygn. akt 13102/02). Orzekł wówczas, że Polska uniemożliwiając osobom żyjącym w relacjach homoseksualnych wstąpienie w stosunek najmu narusza zakaz dyskryminacji. ETPC wytknął, że nasze państwo stanowiąc prawo musi brać pod uwagę zmiany społeczne i fakt, że istnieje nie tylko jeden sposób prowadzenia życia rodzinnego i prywatnego.

Sąd Najwyższy podzielił te argumenty. Uchwalił, że także osoba tej samej płci co zmarły ma prawo do dalszego zamieszkiwania w wynajmowanym przez niego mieszkaniu. Wystarczy wykazać, że pozostawali oni we wspólnym pożyciu, a to oznacza, że łączyła ich więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

Uchwała Sądu Najwyższego z 28 listopada 2012 r., sygn. akt III CZP 65/12.