Jak dochodzić odpowiedzialności od przewoźnika osób i bagażu

Czy firma kurierska odpowiada za uszkodzenie towaru

@RY1@i02/2012/014/i02.2012.014.18300150f.813.jpg@RY2@

W praktyce często może się zdarzyć, że zrealizowane przez przedsiębiorcę zamówienie - z powodu błędu lub zaniedbania firmy kurierskiej lub poczty - zostanie uszkodzone. Dlatego gdy pojawi się u nas przewoźnik z towarem, należy sprawdzić, czy dotarł on do nas bez żadnych uszkodzeń i czy rzeczywiście odpowiada zamówieniu. Jeżeli tego nie zrobimy, nie będziemy w stanie wykazać, że wady w zamówionej przesyłce powstały przed jej dostarczeniem do nas. Oznacza to, że w każdym przypadku paczkę należy otworzyć w obecności kuriera lub listonosza. Gdy po sprawdzeniu towaru okaże się, że jest on wadliwy, trzeba poprosić kuriera o spisanie protokołu. Nie może on nam tego odmówić, a taki dokument będzie podstawą do późniejszej reklamacji. Jeżeli tego nie zrobimy, to przedsiębiorca, u którego zakupiliśmy towar, może nie uznać skargi i powstałe szkody będą usuwane na nasz koszt. Innymi słowy nie będziemy po prostu w stanie udowodnić, że to nie my zniszczyliśmy towar. Dodatkowo należy pamiętać, że to firma kurierska ponosi odpowiedzialność za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstałe w czasie od przyjęcia przesyłki do przewozu aż do jej wydania. Przewidziana w takim przypadku odpowiedzialność odszkodowawcza przewoźnika z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu przesyłek towarowych, jak to podkreśla się w orzecznictwie sądowym, wynika z obowiązku pieczy nad przesyłką, który bierze na siebie przewoźnik z momentem jej przyjęcia do przewozu (wyrok Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 2000 r. CKN 149/98, LEX nr 50871). Przesyłka w takim przypadku znajduje się we władaniu przewoźnika, a korzystający z jego usług klient nie ma na nią już żadnego wpływu. Umowa przewozu zakłada więc w tym okresie szczególnie wysoki stopień zaufania do przewoźnika.

Podstawa prawna

Art. 65 ustawy z 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000 r. nr 50, poz. 601 z późn. zm.).

Czy przewoźnik jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo

@RY1@i02/2012/014/i02.2012.014.18300150f.814.jpg@RY2@

Zapewnienie bezpieczeństwa podróżnych to jeden z podstawowych obowiązków przewoźnika. Wynika on z art. 776 kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim każdy przewoźnik jest zobowiązany do zapewnienia podróżnym odpowiadających rodzajowi transportu warunków bezpieczeństwa i higieny oraz takich wygód, jakie ze względu na rodzaj transportu uważa się za niezbędne. Przy ocenie, czy warunki przewozu spełniają wskazane kryteria bezpieczeństwa, mają znaczenie nie tylko przepisy ustawowe, ale również ustalone zwyczaje i zasady współżycia społecznego. Podobne obowiązki na przewoźnika nakłada również prawo przewozowe. Ta sama ustawa przewiduje, że osoby zagrażające bezpieczeństwu lub porządkowi w transporcie mogą być niedopuszczone do przewozu lub usunięte ze środka transportowego. Osoby uciążliwe dla podróżnych lub odmawiające zapłacenia należności za przewóz mogą być usunięte ze środka transportowego. W konsekwencji zapewnienie bezpieczeństwa podróżnych to jeden z podstawowych obowiązków przewoźnika. Innym słowy, gdy w autobusie, tramwaju komunikacji czy pociągu dojdzie do bójki, w wyniku której ucierpi pasażer, a kierowca czy konduktor nie zareaguje na to zdarzenie, za szkodę, jaka zostanie wyrządzona pasażerowi, odpowie przewoźnik, bo nie dopełnił swoich obowiązków. W takiej sytuacji poszkodowany będzie mógł przede wszystkim domagać się wypłaty stosownego zadośćuczynienia, którego celem będzie zrekompensowanie doznanych przez niego krzywd.

Podstawa prawna

Art. 776 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn.zm.).

Czy potrzebne są dowody określające wysokość szkody

@RY1@i02/2012/014/i02.2012.014.18300150f.815.jpg@RY2@

W przypadku dochodzenia odszkodowania (kwoty pieniężnej mającej za cel naprawienie szkody) poszkodowany powinien wskazać nie tylko podmiot odpowiedzialny za bezpieczny przewóz osób środkami lokalnego transportu zbiorowego, ale również wykazać jego winę. Dodatkowo musi on wykazać, jakiej wysokości szkoda została poniesiona i z czego ona wynika. W tym celu musi przedłożyć nie tylko rachunki za leczenie, rehabilitację, naprawę uszkodzonej rzeczy, ale również dowód zakupu wycieczki i nieskorzystania z niej. To jednak nie koniec. Konieczne będzie udowodnienie związku przyczynowego między szkodą a działaniem lub zaniechaniem podmiotu odpowiedzialnego. Na poparcie naszych racji można również wskazać, że nie przyczyniliśmy się do wypadku, np. z powodu nieuwagi czy pozostawania pod wpływem alkoholu. Gdyby tak było, wysokość odszkodowania mogłaby ulec odpowiedniemu zmniejszeniu w zależności od stopnia przyczynienia się. Gdy zaś dochodzimy zadośćuczynienia poza elementami wskazanymi powyżej, musimy wykazać, że krzywda spowodowana wypadkiem (bóle, cierpienia, lęki etc.) zaistniała w związku z nim, a więc na przykład, że w wyniku upadku nastąpiły uszkodzenia głowy powodujące bóle lub zmiany psychiczne (lęki, nerwice). Dowód w tym zakresie może stanowić na przykład badanie lekarskie potwierdzające uszkodzenie i wynikające z niego skutki poparte zeznaniami świadków, którzy potwierdzą, że przed wypadkiem takie zaburzenia u poszkodowanego nie miały miejsca.

Podstawa prawna

Art. 6 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy organizator usług odpowiada za uszkodzenie bagażu

@RY1@i02/2012/014/i02.2012.014.18300150f.816.jpg@RY2@

Za rzeczy, które podróżny przewozi z sobą pod własnym nadzorem, przewoźnik ponosi odpowiedzialność, tylko jeżeli szkoda powstała z jego winy, natomiast odpowiada za przewożone przez podróżnego rzeczy jak za przesyłkę, jeżeli podróżny umieści je, bez możliwości sprawowania nad nimi stałego nadzoru, w miejscu wskazanym przez przewoźnika lub na ten cel przeznaczonym. Podobnie też przewoźnik ponosi odpowiedzialność za utratę lub uszkodzenie pieniędzy, papierów wartościowych i cennych przedmiotów, w szczególności kosztowności albo przedmiotów mających wartość naukową lub artystyczną, tylko gdy rzeczy te przyjął na przechowanie. Poniesie także odpowiedzialność, gdy taka szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego lub osoby u niego zatrudnionej.

Podstawa prawna

Art. 63 ustawy z 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000 r. nr 50, poz. 601 z późn. zm.).

Czy kurier odpowiada za kradzież przesyłanego towaru

@RY1@i02/2012/014/i02.2012.014.18300150f.817.jpg@RY2@

Może się zdarzyć, że zamówiony towar - z powodu błędu lub zaniedbania firmy kurierskiej lub poczty - nigdy do nas nie dotrze. Nie jest to jednak równoznaczne z utratą zapłaconej sumy. Przewoźnik ponosi bowiem odpowiedzialność za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstałe od przyjęcia przesyłki do przewozu aż do jej wydania. Należy pamiętać, że firma kurierska jest przewoźnikiem, a zatem skoro przesyłka zaginęła, ponosi ona odpowiedzialność za jej utratę. Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za utratę przesyłki, jeżeli nastąpiło to z przyczyn występujących po stronie nadawcy lub odbiorcy, niewywołanych winą przewoźnika, z właściwości towaru albo wskutek siły wyższej (art. 65 ust. 2 prawa przewozowego). Zdarzenia związane z siłą wyższą to: klęski żywiołowe (np. powódź, obfite opady śniegu), akty władzy (orzeczenia sądu o konfiskacie ładunku) i działania zbrojne (rozruchy, napaść zbrojnej bandy). To jednak nie decyduje jeszcze o tym, że w każdym wypadku napadu uzbrojonych osób istnieją podstawy do stwierdzenia, że utrata przesyłki nastąpiła wskutek siły wyższej. Jak stwierdził Sąd Najwyższy, przewoźnik nie będzie zwolniony od odpowiedzialności, jeżeli zdarzenie poprzedził przyczyniający się do powstania szkody czynnik z zakresu wewnętrznego funkcjonowania przedsiębiorstwa przewozowego. Takim czynnikiem jest w szczególności sprowokowane podstępem zatrzymanie się przez kierowcę przewożącego ładunek w miejscu niestrzeżonym, np. pod pozorem wypadku drogowego, potrzeby udzielenia pomocy medycznej (uchwała SN z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt III CZP 100/2007, LexPolonica nr 1765007).

Podstawa prawna

Art. 65 ustawy z 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000 r. nr 50, poz. 601 z późn. zm.).

Czy poszkodowany może żądać zwrotu kosztów

@RY1@i02/2012/014/i02.2012.014.18300150f.818.jpg@RY2@

Zgodnie z kodeksem cywilnym w przypadku, gdy odbiorca odmawia przyjęcia przesyłki albo jeżeli z innych przyczyn nie można mu jej doręczyć, przewoźnik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym wysyłającego. Jeśli wysyłający nie nadeśle w odpowiednim czasie wskazówek, przewoźnik powinien oddać przesyłkę na przechowanie lub inaczej ją zabezpieczyć, zawiadamiając o tym wysyłającego i odbiorcę. Należy również pamiętać, że w przypadku gdy przesyłka jest narażona na zepsucie albo jeżeli jej przechowanie wymaga kosztów, na które nie ma pokrycia, przewoźnik może ją sprzedać przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o skutkach zwłoki kupującego z odebraniem rzeczy sprzedanej. Co istotne, przechowanie, zabezpieczenie czy też sprzedaż przesyłki odbywa się na koszt wysyłającego.

Podstawa prawna

Art. 787 ustawy 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl