Kiedy przysługuje prawo do odmowy zeznań

Czytelnikowi nie wolno odmówić składania zeznań w procesie przeciwko swojemu pracodawcy.

Zasadą jest, że nikt powołany przed sąd nie może odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonków stron, ich wstępnych, zstępnych i rodzeństwa oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osób pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia (art. 261 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego, dalej: k.p.c.).

Paragraf 2 cytowanego przepisu dopuszcza jednak ewentualność uchylenia się przez świadka od odpowiedzi na poszczególne pytania, jeżeli zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich wskazanych w art. 261 par. 1 k.p.c., na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej.

Podkreślenia wymaga także to, iż każdy świadek zobowiązany jest mówić prawdę, ponieważ przesłuchanie poprzedza zarówno pouczenie go o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 266 par. 1 k.p.c.), jak również odebranie przyrzeczenia, chyba że - co do tego ostatniego - strony zgadzają się na zwolnienie świadka przez sąd od jego złożenia (art. 266 par. 3 i art. 267 k.p.c.). Przyrzeczenia nie składają ponadto małoletni, którzy nie ukończyli 17 lat, oraz osoby skazane prawomocnym wyrokiem za składanie fałszywych zeznań (art. 267 k.p.c.). Istnieje jedynie opcja uchylenia się przez czytelnika od odpowiedzi na określone pytania, pod warunkiem jednak, że zaktualizowała się jedna z wyliczonych w art. 261 par. 2 k.p.c. sytuacji pozwalająca na zastosowanie takiego uniku.

Dodać należy, że za nieuzasadnioną odmowę zeznań (np. w tym przypadku z powołaniem się na okoliczność, iż jest to szef, z którym nie ma się zatargów, a sprawa czytelnika nie dotyczy) lub przyrzeczenia sąd, po wysłuchaniu obecnych stron co do zasadności odmowy, skaże świadka na grzywnę. Niezależnie od powyższego, może nakazać jego aresztowanie na czas nieprzekraczający tygodnia. Areszt zostanie uchylony, jeżeli świadek złoży zeznanie lub przyrzeczenie albo jeżeli sprawę ukończono w instancji, w której dowód z tego świadka został dopuszczony (art. 276 k.p.c.).

@RY1@i02/2013/192/i02.2013.192.21700100a.802.jpg@RY2@

Anna Borysewicz, autorka jest adwokatem prowadzącym własną kancelarię w Płocku

Anna Borysewicz

autorka jest adwokatem prowadzącym własną kancelarię w Płocku

Podstawa prawna

Art. 261, 266 par. 1 i 3, art. 267 oraz 276 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).