Jak zostać stroną w toczącej się już przed sądem sprawie cywilnej

Czy można wezwać do udziału w sprawie

Zalałam mieszkanie sąsiadce. Jestem ubezpieczona, więc ubezpieczyciel pokrył szkody. Sąsiadka jednak uznała, że wypłacono jej za małą kwotę, i teraz sądzi się z ubezpieczycielem oraz z właścicielem budynku. Zostałam przypozwana przez właściciela do udziału w sprawie. Czy miał prawo to zrobić?

@RY1@i02/2013/062/i02.2013.062.18300110e.815.jpg@RY2@

Przypozwanie do toczącego się postępowania jest możliwe wówczas, gdy w sprawie mogłoby nastąpić niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie i wówczas jej przeciwnik procesowy miałby prawo wytoczyć kolejną sprawę, tym razem przeciwko osobie przypozwanej. Interes prawny osoby przypozwanej powinien uzasadniać wstąpienie przez nią do toczącego się postępowania.

Sąd nie dokonuje przypozwania z urzędu, najczęściej decydują o tym strony. W tym celu strona składa do sądu pismo procesowe i wskazuje w nim przyczyny wezwania. Chodzi przede wszystkim o podanie tego, jaki interes ma ta osoba trzecia, aby wziąć udział w sprawie.

Podstawa prawna

Art. 85 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy kilka osób może wnieść jedną sprawę

Kilku mieszkańców naszego osiedla postanowiło wystąpić przeciwko zarządcy drogi i domagać się odszkodowania za uszkodzone samochody. Nie chcemy występować z pozwem zbiorowym, lecz złożyć jeden pozew sporządzony przez kilku pozwanych. Czy jest to możliwe?

@RY1@i02/2013/062/i02.2013.062.18300110e.816.jpg@RY2@

Kilka osób może w jednej sprawie występować w roli powodów, gdy dochodzą roszczenia opartego na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej. Taka sytuacja występuje m.in. wówczas, gdy kilku poszkodowanych właścicieli samochodów chce wnieść jeden pozew przeciwko temu samemu zarządcy drogi. Pozwani będą domagali się w nim odszkodowania za uszkodzenia w pojazdach spowodowane złą nawierzchnią w sytuacji, gdy za stan drogi oraz jej naprawę ponosi odpowiedzialność jeden zarządca. W takim przypadku poszkodowani wystąpią w charakterze współuczestników w sporze i nie muszą wnosić pozwu zbiorowego. Wystarczy, że wspólnie sporządzą pozew w zwykłym trybie. Sąd będzie wówczas rozpoznawał sprawę w stosunku do wszystkich współuczestników.

Podstawa prawna

Art. 72 i 73 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy strona może nie zgodzić się na uczestnika

Do wytoczonej przeciwko mnie sprawy przystąpił mój kuzyn w charakterze interwenienta ubocznego. Miał mi pomagać, tymczasem podejmuje czynności, które nie zawsze są zgodne z moimi interesami. Czy mogę spowodować, aby wykonane przez niego czynności nie były skuteczne?

@RY1@i02/2013/062/i02.2013.062.18300110e.817.jpg@RY2@

Obowiązuje bowiem zasada, że czynności procesowe, do których uprawniony jest interwenient uboczny, nie mogą pozostawać w sprzeczności z czynnościami i oświadczeniami strony, do której przystąpił. Dlatego strona ma zawsze prawo nie zgodzić się z czynnością dokonaną przez interwenienta, a gdy złoży w tej sprawie oświadczenie, to wówczas czynność ta nie będzie skuteczna. W sprawie tej skuteczności wypowiadał się Sąd Najwyższy, który w orzeczeniu z 7 września 1964 r. (w sprawie sygn. akt II CR 214/64) stwierdził, że oświadczenie strony może pozbawić skuteczności czynność podjętą przez interwenienta, ale tylko wtedy, gdy nie wywołała jeszcze skutków procesowych. Gdy zaś zostały już one wywołane, to strona ma prawo skutecznie cofnąć czynność, np. wycofać wniesioną apelację. Zdaniem SN bierne zachowanie się strony w stosunku do czynności podjętej przez interwenienta nie może zostać uznane za skuteczny sprzeciw.

Podstawa prawna

Art. 79 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy interwenient może zostać pozwanym

Zostałem pozwany. Do sprawy po mojej stronie przystąpił interwenient uboczny. Zarzuca mi, że źle prowadzę sprawę. Czy mogę dogadać się z nim, aby zajął moje miejsce w procesie?

@RY1@i02/2013/062/i02.2013.062.18300110e.818.jpg@RY2@

Interwenient uboczny może wejść na miejsce strony, do której przystąpił, pod warunkiem że obie strony procesu wyrażą na to zgodę. Nie ma zaś żadnego znaczenia, czy do zamiany miejsc dojdzie z inicjatywy interwenienta, czy też strony, której miejsce on zajmie. Na taką zamianę miejsc nie jest wymagana zgoda sądu, przed którym toczy się sprawa, nawet wówczas, gdyby uznał, że stawia ona stronę (usuniętą w ten sposób z toczącego się postępowania) w sytuacji niekorzystnej. Sąd może jedynie umorzyć postępowanie w stosunku do strony, której miejsce zajął interwenient uboczny.

Z kolei interwenient nie może podnosić w stosunku do strony zarzutów, że prowadzi ona proces wadliwie. Wyjątek od tej zasady ma miejsce tylko, gdy strona przez niedbalstwo nie skorzystała ze środków, które nie były interwenientowi znane, np. nie znał pewnych dokumentów albo nie wiedział o istnieniu świadków, a powołanie się na te dowody umożliwiłoby mu wygranie sprawy. Strona zaś o nich wiedziała, lecz umyślnie lub przez niedbalstwo nie wykorzystała ich.

Podstawa prawna

Art. 82 i 83 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy rodzice biologiczni wezmą udział w sprawie

Oddaliśmy córkę do adopcji. Jednak po kilku latach rodzice adopcyjni wystąpili o rozwiązanie przysposobienia, ponieważ córka okazała się kaleką i ujawniły się u niej wady wrodzone. Zależy nam na tym, aby córka pozostawała w swojej nowej rodzinie, która znajduje się w lepszej sytuacji materialnej i może jej zapewnić skuteczniejsze leczenie. Czy możemy wziąć udział w toczącym się procesie o rozwiązanie przysposobienia?

@RY1@i02/2013/062/i02.2013.062.18300110e.819.jpg@RY2@

Rodzice biologiczni mogą przystąpić do postępowania w sprawie o rozwiązanie przysposobienia jako interwenienci uboczni. Sąd powinien dopuścić ich do udziału, ponieważ mają interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednej ze stron. Do sprawy mogą więc przystąpić na każdym jej etapie, aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji.

Na temat możliwości interwencji ubocznej rodziców biologicznych w takich sprawach wypowiadał się Sąd Najwyższy np. w orzeczeniu z 20 stycznia 1970 r. (w sprawie sygn. akt II CR 536/69) oraz w orzeczeniu z 30 lipca 1968 r. (w sprawie sygn. akt II CZ 139/68).

Aby zgłosić interwencję uboczną, trzeba mieć zdolność sądową. Formalności związanych z wstąpieniem do sprawy należy dokonać na piśmie, określając w nim interes prawny i wskazując stronę, do której się przystępuje. Pismo składa się do sądu. Dołącza się do niego taką liczbę odpisów, aby mogły zostać doręczone wszystkim podmiotom, które biorą udział w postępowaniu po obu stronach.

Podstawa prawna

Art. 76 i 77 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy każdy działa we własnym imieniu

Kilku członków spółdzielni mieszkaniowej wystąpiło przeciwko niej do sądu, żądając, aby sprostowała wydane im zaświadczenia o wysokości indywidualnych zadłużeń. Chcę się do nich przyłączyć, ponieważ też otrzymałem zaświadczenie z błędem. Czy w razie gdy zostanę współuczestnikiem w tym procesie, będę mógł samodzielnie popierać własną sprawę?

@RY1@i02/2013/062/i02.2013.062.18300110e.820.jpg@RY2@

W toczącym się procesie każdy ze współuczestników w sporze działa we własnym imieniu. Oznacza to, że każdy z nich ma prawo samodzielnie cofnąć pozew, wnieść apelację, zrzec się lub ograniczyć roszczenia, zawrzeć ugodę. Jednakże cofnięcie pozwu będzie skutkowało wyłącznie w stosunku do niego i będzie oznaczało wycofanie się tylko tego konkretnego współuczestnika z toczącego się procesu. Nie będzie zaś oznaczało wycofania pozwu automatycznie przez pozostałych powodów. Przyjmuje się bowiem, że wytoczenie powództwa jest zawsze czynnością, która wywołuje skutki niezależnie od tego, ilu powodów podjęło działania.

Każdy ze współuczestników sporu ma prawo samodzielnie popierać sprawę i podejmować czynności procesowe, które mają na celu wydanie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia.

Czynności te wykonuje samodzielnie, co oznacza, że nie musi w tej sprawie porozumiewać się z pozostałymi współuczestnikami ani uzyskać ich zgody.

Podstawa prawna

Art. 72-74 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy sąd musi informować interwenienta

Jestem interwenientem ubocznym w sprawie wytoczonej przez mojego wspólnika osobie, która zabrała należący do nas samochód. Czy sąd musi doręczać mi zawiadomienia, tak jak powodowi i pozwanemu?

@RY1@i02/2013/062/i02.2013.062.18300110e.821.jpg@RY2@

Od chwili wstąpienia do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego, sąd musi doręczać mu wszystkie zawiadomienia o terminach i posiedzeniach na takich samych zasadach jak stronie. Powinien też doręczać mu swoje orzeczenia wydane w sprawie.

Z kolei interwenient ma prawo dokonywać wszystkich czynności procesowych pod warunkiem, że nie pozostają w sprzeczności z czynnościami i oświadczeniami strony, do której przystąpił. Powinien więc współdziałać z tą stroną, a nie występować przeciwko niej, ponieważ celem interwencji jest doprowadzenie do wydania wyroku korzystnego dla tej strony. Dlatego nie ma prawa zawierać ugody, uznać powództwa, zrzec się roszczenia, cofnąć pozwu bądź apelacji czy podejmować czynności zmierzających do przekształcenia powództwa.

Gdy strona uzna powództwo, to wówczas interwenient uboczny nie może wnosić apelacji od wyroku opartego na tym uznaniu. W innych przypadkach ma prawo wyrok zaskarżyć.

Podstawa prawna

Art. 79 i 80 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl