Radca prawny nie może stawać przed sądem, jeśli do akt nie zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone przez klienta

Postępowanie sądowe jest nieważne, jeśli brała w nim udział osoba, która nie dołączyła pełnomocnictwa do akt sprawy. Sąd wyższej instancji uchyli wtedy wyrok i każe ponownie rozpoznawać sprawę sądowi niższej instancji.

Tak postąpił Sąd Najwyższy (SN), cofając do sądu apelacyjnego sprawę, która dotyczyła ubezpieczonego, któremu Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) odmówiła prawa do ubezpieczenia rolniczego przez cztery lata. Mężczyzna odwołał się do sądu okręgowego, który uwzględnił ten staż. Przegrał jednak przed sądem apelacyjnym. Sprawa trafiła do SN po wniesieniu skargi kasacyjnej przez ubezpieczonego. Wskazał on, że radca prawny działający w imieniu KRUS nie dołączył pełnomocnictwa do akt sprawy. SN uchylił wyrok sądu apelacyjnego i kazał mu ponownie rozpoznać sprawę po odebraniu pełnomocnictwa od organu rentowego.

SN stwierdził, że nieważność postępowania zachodzi, gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Tak wynika z art. 379 pkt 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 43, poz. 296 z późn. zm.). Sędziowie wytknęli kolegom z apelacji, że popełnili błąd, nie wzywając kasy do uzupełnienia apelacji, czyli do dołączenia pełnomocnictwa dla przedstawiciela działającego w jego imieniu. Mogli też inaczej osiągnąć ten sam skutek, czyli należycie umocować pełnomocnika. KRUS mógł potwierdzić dokonane przez niego czynności (tak wynika z uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2009 r., III CZP 118/08). W tym celu sąd powinien wyznaczyć stronie termin. Sąd Najwyższy przypomniał, iż wadliwość ta (brak pełnomocnictwa) nie może być naprawiony przez stronę na etapie postępowania kasacyjnego (wyrok Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2011 r., II UK 316/10).

Sędziowie wskazali także, iż kwalifikowane uchybienie przepisom postępowania sąd jest obowiązany brać pod rozwagę z urzędu, a więc niezależnie od aktywności strony.

Należy podkreślić, że przewidziane w konstytucji prawo do sądu (art. 45) oznacza między innymi prawo do ważnego postępowania sądowego. Obowiązkiem sądu jest więc usuwanie wszelkich uchybień powodujących nieważność na każdym etapie postępowania, bez względu na to, czy i kto podniósł zarzut. Istotne znaczenie ma także to, że orzeczenie wydane w warunkach nieważności jest procesowo niestabilne ze względu na wady umocowania i może być podważone w drodze skargi o wznowienie postępowania (art. 401 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego).

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

Wyrok Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2011 r., sygn. akt I UK 133/11.