Restrukturyzator odpowiada za niepowodzenie planu naprawczego

Wyprzedzeniem sytuacji krytycznej, jaką jest ogłoszenie upadłości spółki, może być powierzenie jej ratowania zewnętrznym ekspertom od restrukturyzacji przedsiębiorstw.

W USA działa około 60 tys. firm wyspecjalizowanych we wdrażaniu programów naprawczych. W Polsce takich podmiotów jest zdecydowanie mniej. Są to (poza kilkoma wyjątkami) głównie wyspecjalizowane działy dużych, międzynarodowych firm audytorskich.

Po wybraniu odpowiedniej firmy audytorskiej zarząd spółki najczęściej zawiera z nią umowę o przeprowadzenie restrukturyzacji. Główne założenia dokumentu podawane są często do wiadomości pracowników oraz mediów. Szczegółowa treść umowy objęta jest zaś klauzulą poufności.

Przy zawieraniu umowy istotne jest precyzyjne określenie w umowie jasnych kryteriów oceny efektywności przeprowadzanego programu naprawczego. Zapisy powinny umożliwić zarządowi spółki kontrolę wyników ekonomicznych uzyskiwanych przez restrukturyzatora. Wymaga to szczegółowych uzgodnień pomiędzy spółką a osobą (czy firmą) przeprowadzającą działania sanacyjne. Doprecyzowanie warunków umowy w dużej mierze uzależnione jest od sektora i specyfiki przedsiębiorstwa objętego restrukturyzacją.

Plan naprawczy przybiera najczęściej formę programu naprawczego obejmującego m.in. określone zmiany w strategii przedsiębiorstwa, sposoby zarządzania firmą, analizę i zmiany polityk marketingowych spółki, opracowanie i wdrożenie efektywnego systemu raportowania, plan restrukturyzacji finansowej.

Odpowiedzialność restrukturyzatora jest oparta na zasadach ogólnych prawa cywilnego art. 471 oraz następnych kodeksu cywilnego (obowiązek naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania). Mimo że treść umowy z podmiotem przeprowadzającym restrukturyzację może być niemalże dowolnie przez strony ukształtowana (w myśl zasady swobody kontraktowej – art. 353¹ k.c.), to generalnymi przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej są zawsze:

● fakt niewykonania bądź nienależytego wykonania obowiązków restrukturyzacyjnych zawartych w umowie,

● wystąpienie szkody po stronie spółki,

● wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązków a powstaniem szkody,

● zawinienie restrukturyzatora przy powyższych czynnościach.

Należy jednak pamiętać, że charakter umowy restrukturyzacyjnej jest zobowiązaniem starannego działania. Rezultat zobowiązań zależy w dużej mierze od czynników nieprzewidywalnych, niezależnych od firmy przeprowadzającej restrukturyzację, takich jak koniunktura gospodarcza, zmiany ustawodawstwa oraz orzecznictwa organów skarbowych.