Jak starać się o odszkodowanie lub zadośćuczynienie

Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego każdy, kto wyrządził innej osobie szkodę, zobowiązany jest do jej naprawienia. Osoba poszkodowana np. w wypadku drogowym, na skutek zatrucia pokarmowego w restauracji czy błędu lekarza ma zatem prawo do wystąpienia o odszkodowanie.

Jeżeli na skutek działania innej osoby poszkodowany doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, to w ramach przysługującego mu odszkodowania może żądać naprawienia tej szkody poprzez pokrycie kosztów z niej wynikających. Chodzi tu m.in. o pokrycie wydatków na leczenie, zakup leków, uiszczenie opłat za wizyty u lekarza, przeprowadzone badania, pobyt w szpitalu, np. wówczas gdy pacjent nie był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym i leczenia szpitalnego nie sfinansował Narodowy Fundusz Zdrowia.

Poszkodowany ma prawo żądać też zwrotu kosztów na dojazdy do lekarza i z powrotem po przedstawieniu rachunków na te wydatki.

Sprawca szkody może zostać także zobowiązany do pokrycia wyższych wydatków na żywność, gdy lekarz zaleci poszkodowanemu przestrzeganie diety i spożywanie tylko określonych droższych produktów.

Poniesienie szkody nie oznacza, że poszkodowany musi najpierw sam pokryć np. koszty leczenia, a dopiero później może domagać się ich zwrotu.

Dla osób ubogich i nieubezpieczonych mogłoby to bowiem oznaczać niemożność leczenia z powodu braku pieniędzy. Z tego też względu kodeks cywilny stanowi, że na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia. Jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, to sprawca szkody zobowiązany jest także do wyłożenia sumy potrzebnej na koszty przygotowania do innego zawodu.

W celu uzyskania odszkodowania poszkodowany powinien skierować do sądu cywilnego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego pozew. Powinien on wskazać w nim, czego się domaga, a więc odszkodowania, i w jakiej wysokości chce, a także podać dowody popierające jego żądanie. Dowodami takimi mogą być np. rachunki za leczenie, zeznania świadków czy akta postępowania karnego, z których będzie wynikało, że dana osoba popełniła przestępstwo, skutkiem którego była szkoda.

Ważne jest jednak to, żeby poszkodowany wystąpił ze swoim roszczeniem najpóźniej w ciągu trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. W takim bowiem terminie przedawnia się roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. W każdym jednak przypadku termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa. W takim przypadku nie ma znaczenia, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Jeśli natomiast poszkodowana została osoba małoletnia, to roszczenie o naprawienie szkody nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.

Odszkodowanie to niejedyne roszczenie, z którym może wystąpić osoba poszkodowana. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego osoba poszkodowana może też domagać się zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, czyli szkodę niemajątkową. Krzywdą byłyby jej cierpienia fizyczne i psychiczne, a także stres, który doprowadził do rozstroju zdrowia. Gdyby w wyniku uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia poszkodowany zmarł, to sprawca szkody będzie musiał zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł. Natomiast osoba, w stosunku do której zmarły poszkodowany wykonywał obowiązek alimentacyjny, może zażądać od sprawcy szkody renty. O rentę mogą też wystąpić inne osoby bliskie, którym zmarły dostarczał stale środków utrzymania.

Żądanie wypłaty miesięcznej renty może zostać wysunięte nie tylko wówczas, gdy poszkodowany zmarł na skutek zdarzenia. Poszkodowany może z nim wystąpić także wówczas, gdy utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej. Renta będzie mu także przysługiwała wówczas, gdy zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość. Renta tymczasowa może być przyznana ponadto wówczas, jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić.

Nowe przepisy ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym umożliwia także poszkodowanym dochodzenie roszczeń odszkodowawczych poprzez tzw. pozew zbiorowy. W ramach postępowań grupowych można dochodzić jednak wyłącznie roszczeń jednego rodzaju opartych na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej. Oznacza to, że poniesiona szkoda musi być efektem identycznego lub podobnego zdarzenia. Wspólne pozwy o odszkodowania można jednak wytaczać tylko w określonych sprawach. Prawo takie przysługuje osobom poszkodowanym działaniem produktu niebezpiecznego, a także z tytułu czynów niedozwolonych, z wyjątkiem roszczeń o ochronę dóbr osobistych.

Podstawowym warunkiem wytoczenia wspólnego powództwa jest zebranie odpowiedniej liczby poszkodowanych. Pozew zbiorowy może bowiem złożyć jedynie grupa składająca się co najmniej z 10 osób. Każdy członek grupy musi wyraźnie zgłosić swoje uczestnictwo.

Ponadto należy pamiętać, że postępowanie zbiorowe w sprawach o roszczenia pieniężne jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wysokość żądania każdego członka grupy zostanie ujednolicona przy uwzględnieniu wspólnych okoliczności sprawy. Oznacza to, że osoby wytaczające wspólnie pozew muszą się zgodzić na taką samą wysokość odszkodowania.

Ujednolicenie dochodzonych należności może jednak nastąpić w podgrupach liczących co najmniej 2 osoby. W sprawach o roszczenia pieniężne powództwo może ograniczać się jedynie do żądania ustalenia odpowiedzialności pozwanego.

Pozew zbiorowy składa reprezentant grupy. Może nim być osoba będąca jednym z członków grupy albo powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w zakresie przysługujących im uprawnień.

@RY1@i02/2010/162/i02.2010.162.183.0010.001.jpg@RY2@

Wzór pozwu

Arkadiusz Jaraszek

arkadiusz.jaraszek@infor.pl