Nie wszystkie roszczenia pracownika można połączyć w jednej sprawie

Roszczenia, do których rozpoznania właściwy jest w pierwszej instancji sąd okręgowy, nie mogą być jednak rozstrzygnięte w jednej sprawie z tymi żądaniami, o których orzec powinien sąd rejonowy. Praktycznym skutkiem takiej sytuacji jest często konieczność składania kilku pozwów lub przekazywania części sprawy do rozpoznania sądowi właściwemu. Dodatkowe komplikacje powoduje to, iż część spraw sądu pracy rozpoznawanych jest w składzie ławniczym. Początkowo przyjmowano, iż okoliczność ta uniemożliwia łączne rozpoznanie tego typu spraw z tymi, w których występuje skład jednoosobowy.

Z utrwalonego już orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż w sprawie z zakresu prawa pracy w pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników (art. 47 par. 2 pkt 1 lit. a k.p.c.) może rozpoznać kilka roszczeń łącznie dochodzonych przez powoda w jednym postępowaniu (art. 191 i 193 par. 1 k.p.c.), jeżeli wśród nich znajduje się choćby jedno, którego rozpoznanie powinno nastąpić w takim składzie (uchwała SN z 20 marca 2009 r., I PZP 8/08, OSNP 2009/17-18/219). W sprawach toczących się przed sądem rejonowym na przeszkodzie kompleksowemu ich rozpoznaniu w jednym postępowaniu stanąć może ponadto obowiązek stosowania przepisów o postępowaniu uproszczonym.

Sądy okręgowe na podstawie ogólnych przepisów rozpoznają sprawy o roszczenia o charakterze majątkowym, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 75 000 złotych, oraz o prawa niemajątkowe i łącznie dochodzone z nimi roszczenia majątkowe. Oznacza to, iż praktycznie wszystkie sprawy z powództwa pracodawcy przeciwko pracownikom o zapłatę kwot przewyższających 75 000 zł rozpozna sąd okręgowy. Stanie się tak niezależnie od tego, jaką podstawę faktyczną i prawną dochodzonych roszczeń wskaże powód.

Ustalenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy i możliwości skumulowania w jednym pozwie kilku roszczeń nie jest już takie proste w przypadku pracowników wnoszących powództwa przeciwko pracodawcy. W ich przypadku ogólna właściwość sądu doznaje bowiem znaczących modyfikacji (art. 461 par. 1[1] k.p.c.). Polega ona na tym, iż w pewnych kategoriach spraw przewidziano wyłączną właściwość sądu rejonowego.

Bez względu na wartość przedmiotu sporu sąd rejonowy rozpoznaje bowiem sprawy z zakresu prawa pracy:

● o ustalenie istnienia stosunku pracy,

● o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy,

● o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia,

● o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy.

Ponadto sąd rejonowy rozpoznaje sprawy dotyczące kar porządkowych i świadectwa pracy (mające charakter niemajątkowy) oraz roszczenia z tym związane. Oznacza to przykładowo, że pracownik dochodzący ustalenia stosunku pracy i związanych z tym roszczeń o zapłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe może zamieścić je wszystkie w jednym pozwie skierowanym do sądu rejonowego, chociażby łączna dochodzona w nim kwota była wyższa niż 75 000 zł. Jeżeli jednak pracownik dochodzi odszkodowania (niezależnie od jego wysokości) czy przywrócenia do pracy związanego z niezasadnym wypowiedzeniem umowy o pracę, to rozpoznanie dalszych jego roszczeń (niezwiązanych bezpośrednio z żądaniem głównym) w tym samym postępowaniu przed sądem rejonowym jest uzależnione od tego, czy ich wartość nie przewyższa 75 000 zł.

Gdyby zatem pracownik, dochodząc odszkodowania za naruszające przepisy prawa wypowiedzenie umowy w kwocie 80 000 zł, żądał równocześnie zasądzenia odprawy w takiej samej kwocie, to o zasądzenie drugiej kwoty wystąpić już musi z oddzielnym pozwem do sądu okręgowego. Podobnie niedopuszczalne byłoby połączenie w jednym pozwie żądania sprostowania świadectwa pracy i zasądzenia wynagrodzenia za nadgodziny w kwocie wyższej niż 75 000 zł, ponieważ do rozpoznania tych spraw właściwe są różne sądy. Niedopuszczalne jest również kumulowanie w jednym pozwie roszczeń podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym i zwyczajnym.

Sądy pracy rozpoznają w postępowaniu uproszczonym sprawy wynikające z umowy o pracę, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 10 000 złotych.

W postępowaniu takim co do zasady jednym pozwem można dochodzić jednego roszczenia, zaś ich kumulacja dopuszczalna jest tylko wtedy, gdy wynikają one z tej samej umowy lub umów tego samego rodzaju (art. 505³.par. 2 k.p.c.). W przypadku niedopuszczalnego połączenia w jednym pozwie kilku roszczeń w postępowaniu uproszczonym przewodniczący zarządza zwrot pozwu, stosując art. 130¹ k.p.c.).

@RY1@i02/2010/141/i02.2010.141.168.002a.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Rafał Krawczyk, sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu