Zapłata musi nastąpić do chwili zamknięcia przetargu

Zarzut spłaty zadłużenia po zakończeniu przetargu nie może być podstawą zażalenia na postanowienie w przedmiocie przybicia nieruchomości.

Sąd rejonowy udzielił przybicia nieruchomości. Dłużnicy zaskarżyli orzeczenie w całości, wskazując, że już po zakończeniu przetargu dokonali spłaty większości zadłużenia, a co do pozostałej części zawarli z wierzycielem ugodę. Domagali się zmiany postanowienia i odmowy udzielenia przybicia. Powoływali się również na fakt, że w toku postępowania wnieśli skargę na czynności komornika. Wierzyciel potwierdził okoliczności wskazywane przez dłużników i oświadczył, iż na jego wniosek postępowanie egzekucyjne zostało najpierw zawieszone przez komornika, a obecnie po dokonaniu spłaty ostatniej kwoty skieruje on wniosek do komornika o jego umorzenie.

Sąd okręgowy oddalił zażalenie dłużników jako niezasadne. Uznał, że skorzystanie przez dłużników z umorzenia egzekucji jest możliwe, gdy spłacą całość należności wraz z kosztami egzekucyjnymi, nabywca nieruchomości nie wykona warunków licytacyjnych i nie dojdzie do przysądzenia na jego rzecz własności nieruchomości. Przewidziana w art. 997 kodeksu postępowania cywilnego podstawa zażalenia na postanowienie sądu co do przybicia ogranicza się do naruszenia przepisów na etapie zawiadomienia o licytacji, toku jej przeprowadzenia i samego przybicia, natomiast nie odnosi się do wcześniejszych faz postępowania egzekucyjnego.

Sąd uznał, że zgodnie z brzmieniem art. 998 par. 2 k.p.c. podstawą zaskarżenia orzeczenia o przysądzeniu własności nie mogą być uchybienia sprzed uprawomocnienia się przybicia. Wreszcie na podstawie art. 1027 par. 2 k.p.c. zarzuty można zgłaszać jedynie przeciwko planowi podziału, co oznacza, że kwestionowanie czynności z wcześniejszych etapów postępowania jest niedopuszczalne. Nie można zaakceptować takiego rozwiązania, według którego przy rozstrzyganiu o przybiciu kognicja sądu byłaby ograniczona do szeroko rozumianego etapu licytacji, natomiast w zażaleniu na postanowienie o przybiciu można byłoby powoływać się na uchybienia z całego dotychczasowego postępowania egzekucyjnego.

Tym bardziej podstawą do podważenia zasadności postanowienia sądu I instancji o udzieleniu przybicia nie mogą być okoliczności, które nastąpiły po zakończeniu przetargu, a w szczególności spłata zadłużenia wierzycielowi. Od momentu licytacji oprócz wierzyciela i dłużnika w postępowaniu występuje również nabywca nieruchomości, którego interesy muszą być również chronione. W tym celu stosownie do art. 981 k.p.c. dłużnik wezwany do spełnienia świadczenia przez komornika, w trybie art. 923 k.p.c., ma możliwość zapobieżenia sprzedaży licytacyjnej tylko do zamknięcia przetargu. Jest to końcowy termin, w którym dłużnik może przez zapłatę długu i kosztów postępowania spowodować umorzenie egzekucji z nieruchomości. W prawdzie w literaturze przyjęto też możliwość skutecznego uregulowania należności bezpośrednio do rąk wierzyciela, a nie komornika. Wówczas jednak wierzyciel powinien złożyć wniosek o umorzenie egzekucji bądź w braku takiego wniosku dłużnik może na podstawie art. 822 k.p.c. wnosić o wstrzymanie egzekucji. Zawsze jednak zapłata nastąpić musi do zamknięcia przetargu.

Opracowała Katarzyna Wójcik-Adamska