Sąd rozpoznaje sprawę w postępowaniu uproszczonym

Sprawa o odszkodowanie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania umownego podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, chyba że wartość przedmiotu sporu przekracza kwotę określoną w art. 505¹ pkt 1 k.p.c.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wystąpiła przeciwko spółce jawnej kancelarii adwokackiej z powództwem o zapłatę kwoty 7685 zł tytułem odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania umowy o zastępstwo sądowe. Sąd rejonowy rozpoznał sprawę w postępowaniu uproszczonym i uwzględnił powództwo. Sąd okręgowy rozpoznając apelację, przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne: czy sprawa o zapłatę kwoty nieprzekraczającej 10 tys. zł z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania jest sprawą o roszczenie wynikające z umowy, w rozumieniu art. 505¹ pkt 1 kodeksu postępowania cywilnego tj. sprawą rozpoznawaną w postępowaniu uproszczonym?

Sąd Najwyższy zauważył, że zarówno w piśmiennictwie jak i judykaturze utrwalił się pogląd, że roszczenia wynikające z umów - w rozumieniu art. 505¹k.p.c. - są to roszczenia, które mają w umowach swą przyczynę. Chodzi o sytuacje, w których umowa - a nie np. ustawa, czyn niedozwolony lub inne zdarzenie - jest podstawą dochodzonego roszczenia. I nie chodzi tu wyłącznie o roszczenia mające źródło w samej umowie (w jej treści), ale także o roszczenia wynikające z reżimu ustanowionego przez ustawę (art. 56 kodeksu cywilnego). Artykuł 505¹ nie wymaga bowiem, by umowa, z której roszczenie wynika, była zawarta przez strony procesu.

Już w uchwale z 26 czerwca 2002 r., III CZP 42/02 (OSP 2003, nr 6, poz. 78) Sąd Najwyższy uznał, że do postępowania uproszczonego należą - jeżeli wartość przedmiotu sporu odpowiada wymaganiom przewidzianym w art. 505¹ pkt 1 k.p.c. - sprawy o zasądzenie zwaloryzowanego świadczenia pieniężnego z tytułu umowy ubezpieczenia zaopatrzenia dzieci. Jednocześnie SN podkreślił, że choć żądanie waloryzacji znajduje bezpośrednie źródło w ustawie (art. 358¹ par. 3 k.c.), to może być jednak dochodzone przed sądem, ponieważ powoda łączy z pozwanym umowa obligacyjna.

Zdaniem Sądu Najwyższego w tym stanie rzeczy nie może być wątpliwości, że sprawa o odszkodowanie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania umownego jest sprawą o roszczenie wynikające z umowy w rozumieniu art. 505¹ pkt 1 k.p.c. Dla takiej oceny decydujące znaczenie ma stosunek wynikania zachodzący pomiędzy roszczeniem o naprawienie szkody spowodowanej niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania umownego a umową będącą źródłem zobowiązania. Właśnie węzeł obligacyjny (umowa) jest normatywnym podłożem tego roszczenia. To, że roszczenie ma swoją bezpośrednią podstawę w przepisie ustawy (art. 471 k.c.), schodzi więc przy tej ocenie na plan dalszy. Zdaniem SN - za taką wykładnią przemawiają także dalsze argumenty. W świetle art. 505¹ pkt 1 in medio k.p.c., sprawami wynikającymi z umów są także sprawy wynikające z rękojmi lub z niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, a więc sprawy, których przedmiotem są roszczenia wynikające bezpośrednio z ustawy, a nie z umowy (por. art. 556 i nast. k.c. w związku art. 8 ustawy z 7 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego, Dz.U. nr 141, poz. 1176 z późn. zm.). Skoro więc sam ustawodawca zalicza niektóre roszczenia mające swą podstawę w przepisach ustawy do roszczeń wynikających z umowy w rozumieniu art. 505¹ k.p.c. - choćby w tej umowie nie miały bezpośredniego zakotwiczenia - to staje się jasne, że sprawy o odszkodowanie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania umownego mające źródło w art. 471 k.c., więc w reżimie odpowiedzialności ustawowej, tym bardziej do tych roszczeń należą.

opracowała Teresa Siudem

radca prawny Siwek Gaczyński & Partners

@RY1@i02/2010/100/i02.2010.100.087.004a.001.jpg@RY2@

Kamil Barcicki, radca prawny Siwek Gaczyński & Partners

Przesądzenie konieczności stosowania przepisów o postępowaniu uproszczonym dla dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody na podstawie przepisów regulujących odszkodowawczy reżim kontraktowy powoduje konieczność zdyscyplinowania stron przy podejmowaniu czynności procesowych (art. 505⁵ k.p.c.). Jednak zastosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym w sprawach o odszkodowanie dochodzone na podstawie art. 471 k.c., będzie często ograniczone poprzez przepis art. 505⁷ k.c. Z uwagi na skomplikowany charakter spraw o naprawienie szkody oraz konieczność wykazania przez powoda przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym rozmiarów szkody, stosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym może być wyłączone decyzją sądu. W większości przypadków niezbędne będzie także skorzystanie z opinii biegłego sądowego. Z uzasadnienia uchwały SN wynikają także dalsze wnioski. W postępowaniu uproszczonym rozpoznaniu podlegają sprawy wynikające z umów, przy czym muszą być one bezpośrednim normatywnym źródłem uprawnienia. W konsekwencji nie powinny być rozpoznawane w tym postępowaniu sprawy dotyczące roszczeń, które wynikają z innych zdarzeń niż umowa, ale które zostały jedynie doprecyzowane i ukształtowane na podstawie umowy (np. sprawy o zasądzenie alimentów w wysokości określonej w umowie zainteresowanych stron, gdyż obowiązek alimentacyjny wynika z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).