Co powinna zawierać umowa między franczyzobiorcą a franczyzodawcą

Umowa franczyzy określa warunki oraz czas trwania współpracy franczyzodawcy z franczyzobiorcą. Należy do grupy tzw. umów nienazwanych. Oznacza to, że jej podstawowe ramy nie są określone wprost w przepisach ustawy, tak jak w przypadku umowy leasingu czy dzierżawy, i można kształtować ją zgodnie z tzw. zasadą swobody zawierania umów. Można tutaj więc ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Przy zawieraniu umów franchisingu najszersze zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego, ustawy - Prawo własności przemysłowej (np. w zakresie ochrony znaków towarowych), ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (np. ochrona know-how) czy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (np. dozwolona reklama).

Chociaż umowy franczyzowe różnią się w zależności od specyfiki działalności zakresem udostępnianych praw i zakresem obowiązków obu stron, to należy pamiętać, że wszystkie firmy należące do Polskiej Organizacji Franczyzodawców zobowiązały się przestrzegać Kodeksu Etyki Udzielania Franczyzy przyjętego przez Europejską Federację Franczyzy. Zgodnie z nim umowa franczyzowa powinna być przede wszystkim zgodna z prawem krajowym, prawem wspólnot europejskich oraz samym kodeksem.

Umowa franczyzowa jest zawierana najczęściej na okres 5, 10 lub nawet 20 lat i powinna precyzyjnie określać prawa i obowiązki stron oraz wszelkie inne istotne warunki współpracy. Umowa powinna odzwierciedlać interes członków sieci franczyzowej w ochronie praw własności przemysłowej i intelektualnej franczyzodawcy oraz w utrzymywaniu jednolitego wizerunku i reputacji sieci franczyzowej.

Każda z umów powinna w swojej treści zawierać niezbędne minimum, w którym powinny się znaleźć m.in.:

● uprawnienia przyznane franczyzodawcy i indywidualnemu franczyzobiorcy,

● towary lub usługi, które mają być dostarczane indywidualnemu franczyzobiorcy,

● obowiązki franczyzodawcy i indywidualnego franczyzobiorcy,

● warunki płatności przez indywidualnego franczyzobiorcę;

● kres obowiązywania umowy,

● warunki, na jakich może dojść do przedłużenia i rozwiązania umowy.

W treści dokumentu nie powinno zabraknąć także warunków, na jakich franczyzobiorca może sprzedać lub przenieść tytuł prawny do działalności franczyzowej oraz ewentualne prawa pierwokupu franczyzodawcy w tym zakresie.

Z racji tego, że przedsiębiorca będzie czerpał z praw własności intelektualnej sieci franchisingowej, należy uregulować także zasady dotyczące korzystania ze znaków rozpoznawczych franczyzodawcy, nazwy handlowej, znaku towarowego, oznaczenia sklepu, logo lub innych wyróżniających go oznaczeń.

Okres obowiązywania umowy powinien być wystarczająco długi, aby umożliwić indywidualnym franczyzobiorcom zamortyzowanie ich wstępnych inwestycji specyficznych dla franchisingu. Franczyzodawca musi mieć z kolei zastrzeżone prawo do adaptowania systemu franczyzowego do nowych lub zmienionych metod prowadzenia działalności.

W umowie muszą się też znaleźć zapisy regulujące kwestię zwrotu, w przypadku rozwiązania umowy franczyzowej, wszelkich środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych należących do franczyzodawcy lub do innej osoby.

Podpisanie umowy franczyzowej może być poprzedzone podpisaniem umowy przedwstępnej. Przed jej zawarciem przedsiębiorca, który jest kandydatem na franczyzobiorcę, powinien otrzymać pisemną informację na temat celu zawarcia tej umowy i na temat ewentualnego wynagrodzenia, które miałby zapłacić franczyzodawcy w celu pokrycia kosztów rzeczywiście poniesionych przez franczyzodawcę w trakcie i w związku z okresem obowiązywania umowy przedwstępnej. Umowa przedwstępna powinna precyzować okres jej obowiązywania oraz zawierać postanowienia określające sposób jej rozwiązania.

W celu ochrony swojego know-how i jednolitego wizerunku swojej firmy franczyzodawca może wprowadzać do umowy zapisy dotyczące zakazu konkurencji lub klauzule dotyczące zachowania tajemnicy.

Przed podpisaniem umowy franczyzowej, której gotowy projekt przedstawi na pewno franczyzodawca, trzeba wnikliwie sprawdzić, do czego się w niej zobowiązuje. Dobrze, jeśli zapisy gwarantują franczyzobiorcy np. świadczenie przez franczyzodawcę pomocy w prowadzeniu działalności, przeprowadzenie szkoleń personelu, prowadzenie działań marketingowych czy udzielenie wyłączności terytorialnej. W razie niewywiązywania się franczyzodawcy czy franczyzobiorcy z umowy można zastrzec w postanowieniach umownych obowiązek zapłaty kar w określonej wysokości.

Przedsiębiorca przystępujący do sieci franczyzowej powinien się zabezpieczyć jeszcze przed podpisaniem umowy przed konsekwencjami niepożądanych działań lub zaniechań franczyzodawcy. Dlatego powinno zawrzeć się w niej zapisy umożliwiające wycofanie się z umowy.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Art. 56-116 oraz art. 353-396 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).