Co zmieni nowa ustawa o kredycie konsumenckim w funkcjonowaniu leasingu konsumenckiego w Polsce

Nowa ustawa, znacznie modyfikująca dotychczasowe regulacje dotyczące kredytu konsumenckiego, ma być jednym z dwóch czynników, obok obowiązującej od 1 lipca 2011 r. nowelizacji ustaw o podatku dochodowym, zwiększających popularność leasingu konsumenckiego w naszym kraju.

W publikowanych na łamach prasy wypowiedziach ekspertów niejednokrotnie podkreśla się znaczący wpływ, jaki mogą mieć przepisy ustawy o kredycie konsumenckim na leasing konsumencki. Choć wejście w życie nowelizacji przepisów ustaw o podatku dochodowym od osób prawnych i podatku dochodowym od osób fizycznych rzeczywiście wpłynęło na zwiększenie przejrzystości warunków podatkowych funkcjonowania leasingu konsumenckiego, to warto się zastanowić, czy taki sam pozytywny wpływ na rozwój tego segmentu rynku będzie miała również ustawa o kredycie konsumenckim.

Dotychczas oprócz przeszkód wynikających z przepisów podatkowych i niskiej popularyzacji leasingu konsumenckiego barierą dla jego rozwoju była konieczność dostosowania umów leasingu do ogólnych wymogów regulacji konsumenckich, takich jak chociażby zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych określonych w kodeksie cywilnym (art. 3851 i następne kodeksu cywilnego), a także rygory wynikające z przepisów dotyczących kredytu konsumenckiego tam, gdzie dana umowa leasingu podlegała dotychczasowej ustawie o kredycie konsumenckim z 2001 r.

Po wejściu w życie nowej ustawy o kredycie konsumenckim nadal będą obowiązywać te same co dotychczas ogólne zasady regulujące treść umowy leasingu zawartej z konsumentem. Wprowadzają one konieczność modyfikacji wielu rozwiązań typowych dla leasingu innego niż konsumencki. Implikuje to również ustanowienie przez firmy leasingowe odmiennych od standardowych procedur związanych z zawarciem i wykonaniem umowy leasingu konsumenckiego. Zatem ta bariera zniechęcająca do oferowania leasingu konsumenckiego pozostanie w niezmienionym kształcie.

Mając na uwadze, że większość funkcjonujących na rynku umów leasingu w istocie nie jest umowami leasingu w rozumieniu kodeksu cywilnego, a jednocześnie nie są to też typowe umowy najmu, będzie się pojawiać niepewność, które przepisy prawa cywilnego należy stosować do umów leasingu konsumenckiego. Modyfikacji ulegną tylko te regulacje, które odnoszą się wyłącznie do kredytu konsumenckiego, a zatem ich wpływ będzie ograniczony jedynie do tych umów leasingu konsumenckiego, które mogą być jednocześnie uznane za umowy kredytu konsumenckiego. Dotychczas obowiązująca ustawa o kredycie konsumenckim wyłącza z zakresu jej stosowania wszelkie umowy zawarte przez leasingodawcę z konsumentem dotyczące odpłatnego korzystania z rzeczy lub praw, jeżeli umowa nie przewiduje przejścia własności rzeczy lub praw na konsumenta. Przyjmuje się przy tym, że chodzi tutaj o takie umowy, które nie przewidują automatycznego przejścia własności przedmiotu umowy na konsumenta lub też nie uzależniają takiego przejścia wyłącznie od woli leasingodawcy. Nowa ustawa o kredycie konsumenckim nie znajdzie zastosowania wyłącznie do tych umów leasingu uznawanych ogólnie za umowy o kredyt, które są umowami leasingu lub najmu, a jednocześnie (podobnie jak obecnie) nie przewidują automatycznego przeniesienia własności przedmiotu leasingu na leasingobiorcę lub takiego przeniesienia na żądanie leasingodawcy. Może się zatem okazać, że w istocie zakres umów wyłączonych spod zakresu ustawy o kredycie konsumenckim będzie węższy niż dotychczas.

Nowa ustawa zniesie obowiązujące obecnie ograniczenie kosztów kredytu (kosztów umowy leasingowej) do 5 proc. kwoty kredytu. Jednocześnie da ona leasingodawcy możliwość pobrania w określonych przypadkach prowizji za przedterminową spłatę należności leasingowych oraz odsetek za okres korzystania z leasingu do czasu zwrotu świadczenia leasingodawcy w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy. Jednakże nowe regulacje nałożą na leasingodawcę wiele daleko idących obowiązków informacyjnych związanych z tzw. asystą przedkontraktową, obowiązek oceny ryzyka kredytowego, a także wydłużą do 14 dni termin do odstąpienia od umowy przez konsumenta.

Pozostanie również wiele niejasności odnośnie do stosowania przepisów ustawy o kredycie konsumenckim do umów leasingu, jak choćby wątpliwość, czy w ogóle dopuszczalne jest stosowanie ogólnych warunków leasingu jako wyodrębnionego od umowy dokumentu, w stosunku do umów leasingowych uznawanych za umowy kredytu konsumenckiego.

W świetle powyższego skutek wejścia w życie nowej ustawy o kredycie konsumenckim nie jest jednoznacznie pozytywny dla rozwoju leasingu konsumenckiego. Można mieć jednak nadzieję, że mimo wszystko zmienione regulacje prawne, a w szczególności wyjaśnienie wątpliwości podatkowych, pozwoli rozwinąć się temu segmentowi rynku leasingowego.

@RY1@i02/2011/231/i02.2011.231.03700020i.802.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Grzegorz Kott, radca prawny, partner w kancelarii Wierzbowski Eversheds