Czy można się domagać zmiany renty

Czytelnik uległ wypadkowi przy pracy. Z tego tytułu pozostaje częściowo niezdolny do pracy. Przed pięcioma laty sąd przyznał mu rentę wyrównawczą. Czy możliwe jest wniesienie przeciwko pracodawcy pozwu o podwyższenie takiej renty?

Tak. Można wnieść do sądu pozew o podwyższenie renty wyrównawczej. Uwzględnienie takiego roszczenia wymaga jednak wykazania zmiany stosunków.

Zgodnie z art. 444 par. 2 kodeksu cywilnego, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.

W opinii Sądu Najwyższego rozpoznając sprawę o podwyższenie renty wyrównawczej, o której mowa w tym przepisie, przyznanej z uwagi na ograniczenie zdolności do pracy, trzeba wykazać - biorąc pod uwagę art. 907 par. 2 k.c. - na czym konkretnie polegają zmiany stosunków (zmiana możliwości zarobkowych poszkodowanego i zmiana wynagrodzenia na stanowisku, które piastował przed wypadkiem) oraz w jaki sposób te modyfikacje wpływają na wysokość świadczenia (por. wyrok SN z 27 stycznia 2011 r., I PK 165/10, LEX nr 786797). Podstawą ustalania wysokości renty powinna być także realna sytuacja na rynku pracy, a więc faktyczne możliwości znalezienia zatrudnienia przez poszkodowanego z ograniczoną zdolnością do pracy, o ile oczywiście poszukuje on pracy. Jeżeli możliwości te są minimalne, to sama teoretyczna tylko fizyczna zdolność podjęcia pracy w znacząco ograniczonym zakresie nie powinna być przeszkodą w zasądzeniu renty w wysokości utraconych zarobków. Sąd Najwyższy zwrócił także uwagę, że w art. 907 par. 2 k.c. akcentuje się słowo: zmiany sugerujące, że sąd będzie mógł kształtować na nowo treść obowiązku pozwanego wobec powoda. Odmienne, nowe rozstrzygnięcie co do renty musi zostać uzasadnione przez sąd porównaniem zmienionych stosunków, usprawiedliwiających odmienny sposób liczenia świadczenia. W razie wystąpienia różnorodnych zjawisk w stosunkach ekonomicznych lub osobistych poszkodowanego, wpływających na ocenę wysokości szkody wyrównywanej rentą, należy dokonać ich porównania i dostosować treść orzeczenia do jego wyniku.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 444 par. 2, art. 907 par. 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).