W jaki sposób odzyskać pieniądze w postępowaniu elektronicznym

Aby wszcząć elektroniczne postępowanie upominawcze, wierzyciel powinien drogą elektroniczną złożyć pozew do e-sądu, logując się na sądowym serwerze VI Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie. Podczas rejestracji podaje swój adres e-mailowy, na który otrzyma komunikat portalu EPU. Aby aktywować swoje konto użytkownika, należy przejść na stronę podaną w tym komunikacie. Za pośrednictwem internetu powód uiszcza też opłatę sądową. Powinien też dysponować podpisem elektronicznym.

E-sąd rozpoznaje pozwy bez względu na wartość przedmiotu sporu oraz miejsce zamieszkania powoda i pozwanego, ponieważ swoją właściwością obejmuje cały kraj.

Powód wnosi pozew na elektronicznym formularzu przez internet. Powinien w nim wskazać dowody na poparcie swoich twierdzeń i na potwierdzenie, że roszczenie jest uzasadnione. Natomiast nie dołącza ich do pozwu.

W pozwie należy również podać numer PESEL powoda, który jest osobą fizyczną, lub numer NIP powoda, który nie jest osobą fizyczną (pod warunkiem że ma on obowiązek go posiadać). Gdy powód nie jest osobą fizyczną, to podaje również swój numer w Krajowym Rejestrze Sądowym lub w innym właściwym rejestrze czy ewidencji.

Również inne pisma procesowe kierowane do e-sądu, a związane z toczącym się postępowaniem upominawczym, powód musi wnosić drogą elektroniczną. Złożone w sposób tradycyjny (np. przesłane pocztą lub doręczone osobiście do biura podawczego sądu) nie wywołają skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu.

Zanim powód wniesie pozew drogą elektroniczną, powinien założyć konto w systemie teleinformatycznym. Aby aktywować konto użytkownika, powód posługuje się składającą się z cyfr nazwą użytkownika, przesłaną mu z sądu, kiedy logował się na jego serwerze. W tym celu przechodzi na stronę główną sądu i klika przycisk "logowanie", a w panelu logowania wpisuje nazwę użytkownika i hasło. Pozew jest wniesiony skutecznie pod warunkiem założenia takiego konta. Natomiast za datę wniesienia go przyjmuje się dzień, w którym pismo zostało wprowadzone do systemu teleinformatycznego.

Konto służące do prowadzenia elektronicznego postępowania upominawczego zakładane jest w systemie teleinformatycznym na stronie www.e-sad.gov.pl, obsługującym postępowanie upominawcze i dostępnym za pomocą usług internetowych udostępnianych na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości www.ms.gov.pl.

Aby założyć e-konto do postępowania przed e-sądem należy podać imiona, nazwisko, numer PESEL (gdy zakładający konto ma go), numer dokumentu tożsamości oraz miejsce urodzenia, adres poczty elektronicznej, a także adres do korespondencji.

Następnie trzeba wpisać nazwę użytkownika i hasło. Użytkownikiem jest osoba fizyczna, która ma prawo do tego, aby uwierzytelnić się na danym koncie. Jego nazwą są przyporządkowane mu jawne i niepowtarzalne dane, wykorzystywane przez niego do składania podpisu elektronicznego. Z kolei hasło stanowią poufne dane do składania tego podpisu.

E-sąd w Lublinie udostępnia informacje o warunkach, jakie powinno spełniać hasło.

Dopiero po wykonaniu tych wszystkich czynności następuje automatyczna weryfikacja imion, nazwiska oraz numeru PESEL w zbiorze PESEL. Dostęp do konta ma użytkownik wyłącznie po uwierzytelnieniu się za pomocą podpisu elektronicznego, czyli po dokonaniu jego identyfikacji co do posiadanych uprawnień. Natomiast przy zakładaniu konta po podaniu imion, nazwiska i numeru PESEL podpis elektroniczny składa się, podając nazwę użytkownika i hasło. Osoba posługująca się bezpiecznym podpisem elektronicznym, weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, składa podpis elektroniczny.

Przepisy rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 28 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną w elektronicznym postępowaniu upominawczym (Dz.U. nr 226, poz. 1832) przewidują dwie procedury: jedną dla użytkownika masowego oraz drugą dla użytkownika innego niż użytkownik masowy, przy czym za masowego uważa się użytkownika, który komunikuje się z sądem za pomocą przeznaczonego do tego celu własnego oprogramowania. Użytkownik inny niż masowy przy wnoszeniu pisma za pomocą internetu powinien: uwierzytelnić się, utworzyć pismo w systemie teleinformatycznym, a następnie w sposób nieodwracalny zainicjować procedury wniesienia opłaty sądowej.

Z kolei użytkownik masowy, wnosząc pismo, powinien dokonać następujących czynności:

● utworzyć pismo z wykorzystaniem własnego oprogramowania przeznaczonego do komunikacji użytkownika z systemem teleinformatycznym sądu,

● uwierzytelnić się,

● wprowadzić pismo do systemu teleinformatycznego,

● w sposób nieodwracalny zainicjować procedurę uiszczenia opłaty sądowej. Wykorzystuje się przy tym udostępniany przez system teleinformatyczny mechanizm zapewniający identyfikację osoby, która wnosi opłatę.

Niezwłocznie po wniesieniu pisma system teleinformatyczny wytwarza elektroniczne potwierdzenie i automatycznie umieszcza je w elektronicznych aktach sprawy. Elektroniczne akta sprawy to zbiór dokumentów elektronicznych w systemie teleinformatycznym, które dotyczą konkretnej sprawy. W takiej postaci akta są udostępniane uprawnionym użytkownikom za pośrednictwem ich kont.

Pozwany może wybrać sposób, w jaki chce porozumiewać się z e-sądem: tradycyjny (czyli sporządzając pisma na papierze) lub przez internet. Gdy wniesie odpowiedź na pozew drogą elektroniczną, wówczas dalszą korespondencję z sądem musi również prowadzić w ten sposób. Sąd będzie mu doręczał pisma również przez internet, a o skutkach wniesienia pisma drogą elektroniczną powinien pouczyć go przy pierwszym doręczeniu.

Po rozpoznaniu sprawy e-sąd wydaje nakaz zapłaty również w formie elektronicznej. Z urzędu nadaje mu klauzulę wykonalności, która ma formę elektroniczną. Jest on dostępny w internecie na stronie sądu www.e-sad.gov.pl po podaniu unikalnego, otrzymanego z e-sądu kodu nakazu, który musi mieć 20 znaków. Kod zamieszcza się w lewym górnym rogu wydruku weryfikacyjnego.

E-sąd może jednak uznać, że nie ma podstaw do wydania nakazu zapłaty, bo np. roszczenie jest oczywiście bezzasadne, przytoczone okoliczności budzą wątpliwości albo zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego. Przekazuje wówczas sprawę do tradycyjnego sądu według właściwości ogólnej, o czym wydaje postanowienie i doręcza je powodowi.

Sąd ma prawo z urzędu uchylić wydany przez siebie nakaz zapłaty (np. wówczas gdy nie jest znane miejsce pobytu pozwanego) i przekazać sprawę do sądu właściwości ogólnej. Jednakże powód w wyznaczonym terminie może usunąć przeszkodę w doręczeniu nakazu zapłaty.

Natomiast pozwany może wnieść sprzeciw od takiego nakazu. Nie musi go uzasadniać ani przedstawiać dowodów na potwierdzenie swoich argumentów. Powinien jednak przedstawić zarzuty co do istoty sprawy, zanim jeszcze wda się w spór. Niezachowanie tego terminu spowoduje, że w razie rozpoznawania sprawy przez sąd właściwości ogólnej, utraci on prawo do powoływania się na nie.

Gdy sprzeciw zostanie wniesiony w sposób właściwy, nakaz zapłaty utraci moc w całości, a e-sąd przekaże sprawę do sądu właściwości ogólnej.

Aby nastąpiło skuteczne doręczenie pisma przez internet, należy zamieścić je w elektronicznych aktach sprawy i odebrać korespondencję. Automatycznie zaraz po doręczeniu zostanie w aktach zamieszczone potwierdzenie odbioru korespondencji. Zawiera ono informację o doręczonym piśmie, użytkowniku (który je otrzymał) oraz dacie i sposobie doręczenia. Gdy pismo zostanie zamieszczone w elektronicznych aktach, wówczas strona, która ma je odebrać, może zostać o tym powiadomiona w taki sposób, jaki został z nim ustalony. Powód może wycofać e-pozew aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Cofając pozew, może również zrzec się dochodzonego roszczenia. W tym celu powinien się do sądu zwrócić drogą elektroniczną i złożyć pismo procesowe z oświadczeniem o cofnięciu pozwu i wskazaniem konta bankowego, na które zostanie przez sąd przekazana opłata sądowa. Jednak zwrot opłaty powód uzyska tylko wówczas, gdy cofnął pozew przed wydaniem nakazu zapłaty.

Gdy przeciwko nakazowi zapłaty albo przeciwko jego części pozwany nie wniósł sprzeciwu, wówczas wywołuje on takie same skutki jak prawomocny wyrok. Stanowi zatem tytuł egzekucyjny, a po zaopatrzeniu go w klauzulę wykonalności staje się tytułem wykonawczym i będzie podstawą egzekucji. Z urzędu sąd nada mu klauzulę wykonalności w formie elektronicznej. Na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego powód będzie mógł przez internet złożyć do komornika elektroniczny wniosek o wszczęcie egzekucji. Elektroniczny tytuł wykonawczy jest dostępny z nadaną mu klauzulą wykonalności wyłącznie za pośrednictwem internetu. Wierzyciel nie musi jednak składać do komornika wniosku o wszczęcie egzekucji przez internet, lecz może tego dokonać drogą tradycyjną. W takim przypadku komornik musi w systemie teleinformatycznym podać sygnaturę sprawy egzekucyjnej i dane dotyczące egzekwowanej wierzytelności oraz sprawdzić zgodność wydruku weryfikacyjnego z elektronicznym tytułem wykonawczym. Wydruk weryfikacyjny zawiera treść tytułu egzekucyjnego oraz treść klauzuli wykonalności i dlatego komornik może je sprawdzić.

Gdy powód nie ma konta w banku, który obsługuje opłacanie pozwów przesyłanych do e-sądu, to wówczas może posłużyć się kartą płatniczą Visa lub MasterCard.

Opłatę uiszcza się bowiem przelewem internetowym z rachunku konkretnej osoby w taki sposób, aby można było zidentyfikować osobę, która ją wnosi. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, czy jest to konto na powoda, czy też np. jego pełnomocnika. Osoba, która składa pozew (powód albo jego pełnomocnik), ponosi też tzw. koszty manipulacyjne, które są pobierane dodatkowo przy uiszczaniu opłaty sądowej.

Wysokość opłaty wynosi 1,25 proc. wartości przedmiotu sporu, czyli dochodzonego w pozwie przez wierzyciela roszczenia pieniężnego. Nie może to być jednak kwota niższa niż 30 zł.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 50528 - 50537 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).