Umowa cesji i przeniesienie wierzytelności

Firmy windykacyjne nabywają niespłacone zadłużenia od dotychczasowych wierzycieli na podstawie umowy przelewu wierzytelności, czyli cesji. Umowę cesji zawierają dwie strony: firma windykacyjna, która jest nabywcą (zwana cesjonariuszem) oraz dotychczasowy wierzyciel, który sprzedaje należącą do niego wierzytelność (zwany cedentem). Po zawarciu umowy firma wstępuje w miejsce dotychczasowego wierzyciela w stosunku zobowiązanym.

Przelew wierzytelności najczęściej nie wymaga zgody dłużnika. Należy go jednak zawiadomić o zawartej transakcji przede wszystkim po to, aby uniknąć różnego rodzaju komplikacji przy spełnianiu przez niego świadczenia, np. aby nie wpłacił należnej kwoty na konto poprzedniego wierzyciela.

Zgoda dłużnika na dokonanie przelewu potrzebna jest tylko w wyjątkowych wypadkach, tzn. wówczas, gdy w umowie łączącej go z wierzycielem został zamieszczony zapis wyłączający możliwość przeniesienia wierzytelności na osobę trzecią.

Zawsze jednak przeniesienie wierzytelności na firmę windykacyjną, nie może pogorszyć sytuacji dłużnika.

Po dokonaniu przelewu wierzytelności na firmę windykacyjną, dotychczasowy wierzyciel nie ma już uprawnień do żądania od dłużnika, aby spełnił świadczenie. Teraz takie uprawnienie przysługiwać będzie firmie windykacyjnej.

W razie zawarcia umowy przeniesienia wierzytelności razem z roszczeniem o uregulowanie zadłużenia na firmę windykacyjną przechodzą również wszystkie związane z wierzytelnością prawa, a przede wszystkim roszczenie o zaległe odsetki. Firmie windykacyjnej wierzyciel może sprzedać nawet wyłącznie roszczenie o odsetki.

Po zawarciu umowy cesji na firmę windykacyjną przechodzą nie tylko uprawnienia, lecz również braki związane z przejmowanym zadłużeniem, np. dotyczące przedawnienia roszczeń. Oprócz tego przechodzą również inne prawa uboczne, które nie mogą istnieć samodzielnie bez wierzytelności np. wynikające z umowy prawo odstąpienia, zadatek oraz zabezpieczające wierzytelność główną: hipoteka, zastaw i poręczenie.

Na podstawie umowy przelewu firma windykacyjna może od wierzyciela nabyć zarówno roszczenia pieniężne, jak i niepieniężne. Są jednak zobowiązania, które w taki sposób nie mogą zostać sprzedane ponieważ zakazują tego przepisy ustawy kodeks cywilny. Na przykład dotyczą one roszczeń o naprawienie szkody, która powstała na skutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Naprawienie szkody polega na odzyskaniu kosztów, które poniósł poszkodowany. Takie roszczenie o naprawienie szkody może być zbyte tylko wówczas, gdy stała się już wymagalna (czyli wiadomo na jaką konkretną kwotę opiewa wierzytelność) i została uznana na piśmie, albo przyznana prawomocnym orzeczeniem.

W praktyce oznacza to, że na przykład pacjent, który został zarażony w szpitalu żółtaczką ma prawo sprzedać firmie windykacyjnej swoje roszczenie o naprawienie szkody przez szpital tylko w dwóch przypadkach:

●  po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia w sądzie, zasądzającego na jego rzecz konkretną kwotę z tego tytułu, czyli po przeprowadzeniu procesu, w którym sąd ustali, że pacjent (występujący w procesie jako powód) zaraził się żółtaczką w tym konkretnym szpitalu (występującym w procesie jako pozwany)

●  albo po uznaniu wierzytelności na piśmie przez szpital.

Takie same zasady co do niemożliwości sprzedaży występują również przy wierzytelności obejmującej zadośćuczynienie za doznaną krzywdę spowodowaną rozstrojem zdrowia albo uszkodzeniem ciała, roszczenie o rentę a także roszczenia osób, które poniosły koszty leczenia i pogrzebu poszkodowanego. We wszystkich tych przypadkach dokonanie przelewu wierzytelności nie będzie skuteczne.

Umowa przelewu wierzytelności może zostać zawarta w dowolnej formie. Gdy jednak wierzytelność była stwierdzona pismem, to wówczas umowa przelewu jej powinna zostać stwierdzona również na piśmie. Natomiast przelew w szczególnej formie np. dokumentu urzędowego lub prywatnego albo z podpisem urzędowo poświadczonym wymagany jest wówczas, gdy został dokonany po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed jego wydaniem.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz