Jakie postanowienia powinny się znaleźć w umowie deweloperskiej

Umowa deweloperska może być zawarta jako umowa przedwstępna na podstawie art. 389 kodeksu cywilnego, umowa zawarta w trybie art. 9 ustawy o własności lokali albo jako inna umowa nienazwana (czyli niemająca odrębnego uregulowania w ustawie). Jeśli deweloper zawiera umowę w trybie art. 9 ustawy o własności lokali, powinien się w niej zobowiązać do wybudowania domu oraz do ustanowienia po zakończeniu budowy odrębnej własności lokalu i przeniesienia tego prawa na nabywcę mieszkania. Gdyby deweloper wykonywał umowę zawartą w tym trybie w sposób wadliwy albo sprzeczny z jej postanowieniami, nabywca może wystąpić z wnioskiem do sądu o powierzenie kontynuowania budowy innemu wykonawcy na koszt właściciela gruntu. Aby umowa zawarta w trybie art. 9 ustawy o własności lokali była ważna, muszą być spełnione następujące warunki:

● deweloper jest właścicielem gruntu, na którym dom ma być wzniesiony,

● deweloper uzyskał pozwolenie na budowę,

● roszczenie o ustanowienie odrębnej własności lokalu i o przeniesienie tego prawa zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Ważna jest też forma, w jakiej umowa jest zawarta (pisemna, akt notarialny). Jeśli umowa zobowiązująca dewelopera do wybudowania budynku i przeniesienia odrębnej własności lokalu na nabywcę zostanie zawarta w formie aktu notarialnego, ma ona ten skutek, że gdyby deweloper nie chciał przenieść odrębnej własności na kontrahenta - ten może dochodzić przed sądem zawarcia umowy przyrzeczonej. Oświadczenie dewelopera, który uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej, jest wówczas zastępowane orzeczeniem sądu. Przy zawarciu umowy deweloperskiej w formie pisemnej nie jest to możliwe.

W przypadku umowy przedwstępnej - gdy klient wpłacił zadatek - może domagać się od dewelopera jego zwrotu w podwójnej wysokości. Może też żądać naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że liczył na zawarcie umowy przyrzeczonej (art. 390 k.c.).

Niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie pisemnej umowy deweloperskiej daje też kontrahentowi możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od dewelopera na podstawie art. 471 kodeksu cywilnego (uchwała Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt III CZP 104/10). Przepis ten mówi, że dłużnik (tu deweloper) obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Odpowiedzialność tę wyłączają jedynie okoliczności, za które deweloper nie ponosi odpowiedzialności, np. wystąpienie zjawisk atmosferycznych, które uzasadniają przedłużenie terminu realizacji umowy.

Umowa przenosząca na nabywcę odrębną własność lokalu (zawierana już po zakończeniu budowy) zawsze musi być zawarta w firmie aktu notarialnego. W przeciwnym razie nie będzie ważna.

Podobnie jak w innych umowach - w kontrakcie z deweloperem muszą być precyzyjnie określone strony umowy. Jeśli deweloper prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (od 1 lipca 2011 r. jest to Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) - podaje firmę (nazwę), pod jaką działa, numer wpisu w ewidencji gospodarczej, adres prowadzonej działalności, numery REGON, NIP. W przypadku spółek prawa handlowego trzeba dodatkowo wskazać siedzibę, numer wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego i osobę (osoby) uprawnioną do reprezentacji. Jeśli przedsiębiorcą jest spółka z o.o., akcyjną lub komandytowo-akcyjna, podaje się wysokość kapitału zakładowego.

Jeśli stroną umowy z deweloperem jest osoba fizyczna, podaje ona imiona, nazwisko, adres zamieszkania, numer dowodu osobistego, PESEL. Małżonkowie, których łączy wspólność majątkowa, oboje podpisują umowę.

W umowie deweloperskiej powinno się znaleźć oświadczenie przedsiębiorcy o charakterze prowadzonej działalności gospodarczej, np.: "przedsiębiorca X oświadcza, że prowadzi działalność gospodarczą polegającą na budowie lokali w budynkach wielorodzinnych w celu ich sprzedaży".

Dla klientów istotna jest też kondycja finansowa dewelopera, dlatego powinien on złożyć oświadczenie, że w stosunku do niego nie toczy się postępowanie upadłościowe, układowe oraz że nie został postawiony w stan likwidacji - i co równie istotne - że nie ma on zaległości podatkowych oraz w składkach ZUS.

Kolejne oświadczenie dotyczy praw do gruntu, na którym będzie realizowana inwestycja. Musi być on jego właścicielem lub użytkownikiem wieczystym i taka informacja powinna się znaleźć w kontrakcie. Zasadą jest, że deweloper podpisuje umowy, gdy dopełnił już formalności administracyjnych - w tym uzyskał pozwolenie na budowę. Jest ono wydawane w formie decyzji administracyjnej przez starostę (musi być prawomocna, co potwierdza stempel z podpisem osoby upoważnionej). Numer decyzji i data powinny być powołane w umowie, a jeśli deweloper dopiero oczekuje na decyzję - takie oświadczenie powinien złożyć w umowie.

W umowie deweloperskiej musi być określony jej przedmiot. Deweloper zobowiązuje się do ustanowienia odrębnej własności lokalu związanego z konkretną nieruchomością gruntową. Nieruchomość gruntowa powinna być oznaczona w ten sposób, że podana jest jej powierzchnia, adres, oznaczenie ewidencyjne (działka, obręb, jednostka ewidencyjna), numer księgi wieczystej. Jeśli nieruchomość jest obciążona - należy podać kwotę hipoteki oraz inne wpisy i roszczenia, które zostały zawarte w księdze wieczystej.

W umowie należy też dokładnie opisać budynek (liczbę kondygnacji, jego położenie oraz infrastrukturę, m.in. drogi dojazdowe, oświetlenie, media). Trzeba też określić lokal: jego powierzchnię, liczbę izb, rozkład, parametry, sposób wykończenia oraz zakres ewentualnych zmian w tym zakresie. Koniecznie trzeba podać piętro, na którym lokal będzie się znajdował, a także części składowe lokalu, np. balkon, garaż, piwnicę. Do umowy powinna być dołączona dokumentacja techniczna określająca także infrastrukturę budynku (w tym drogi dojazdowe).

W umowie należy określić również zakres prac budowlanych. Czy wykończenie (biały montaż, podłogi, drzwi wewnętrzne, terakota) będzie należało do klienta, czy do dewelopera. Trzeba też precyzyjnie określić rodzaj materiałów (np. podać producenta okien, drzwi) oraz ustalić sposób ogrzewania (elektryczne, gazowe) i stwierdzić m.in., czy koszt grzejników jest zawarty w cenie mieszkania.

Jeśli stroną umowy z deweloperem jest osoba fizyczna (konsument), podlega ona szczególnej ochronie. Postanowienia zawarte z konsumentem nie wiążą go, jeżeli rażąco naruszają jego interesy - art. 385¹ kodeksu cywilnego. Chodzi o te postanowienia z wzorca umów, na które konsument nie miał wpływu. Nie dotyczy to jednak postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie - jeśli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W art. 385³ kodeksu cywilnego został określony katalog niedozwolonych klauzul w umowach z konsumentami. W umowach zawieranych z deweloperem są to te postanowienia, które w szczególności:

● wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie,

● wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania,

● wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością drugiej strony,

● przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy,

● uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta,

● uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie,

● przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia z umową,

● wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub części, jeżeli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania,

● pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia,

● nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy,

● nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego,

● przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia,

● przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy,

● przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez jego kontrahenta,

● wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy.

Bardzo ważnym postanowieniem umownym jest cena. Powinna być ona określona w sposób jednoznaczny. Deweloper powinien określić, czy zawiera ona VAT, czy będzie on dodatkowo naliczony. Jeśli częścią składową lokalu jest balkon lub inne pomieszczenie, należy określić, czy cena lokalu ich dotyczy. Jeśli w umowie znajdzie się klauzula o ewentualnej zmianie ceny - powinien się pojawić jednocześnie zapis o możliwości odstąpienia od umowy.

Należy też ustalić, jaki strony przyjmują harmonogram płatności, np. że klient będzie dokonywał wpłat:

● w równych odstępach czasu i równe kwoty,

● w równych odstępach czasu określony procent ustalonej ceny,

● według poniesionych kosztów po zakończeniu każdego etapu.

Zawsze jednak harmonogram płatności powinien być powiązany z etapami realizacji inwestycji.

W umowie powinny być określone zasady odstąpienia od umowy zarówno przez klienta, jaki i dewelopera. Należy też określić kary pieniężne za takie odstąpienie lub wskazać sytuacje, w których odstąpienie jest możliwe bez ponoszenia konsekwencji finansowych. Deweloper musi się też zobowiązać do zwrotu kwoty wpłaconej przez kontrahenta. Nie może tego uzależniać np. od podpisania umowy z nowym klientem. Musi też określić, kiedy nastąpi zwrot wpłaconej kwoty.

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał m.in. za niedozwolone postanowienie umowne następujące stwierdzenia:

● strony postanawiają, że stronie zobowiązanej do zakupu przysługuje prawo do odstąpienia od niniejszej umowy - w każdym terminie do dnia zawarcia umowy przyrzeczonej sprzedaży - za zapłatą odstępnego w wysokości:

- stanowiącej sumę kwoty 5000 zł oraz 10 proc. wysokości wpłacanych - na poczet ceny sprzedaży lokalu mieszkalnego - kwot do dnia odstąpienia, lub

- stanowiącej kwotę 5000 zł - w przypadku gdy strona zobowiązana do zakupu wskaże stronie zobowiązanej do sprzedaży nowego nabywcę na lokal będący przedmiotem tej umowy;

● w przypadku odstąpienia przez stronę zobowiązaną do zakupu od niniejszej umowy strona zobowiązana do sprzedaży zwróci stronie zobowiązanej do zakupu wszystkie wpłacone przez nią kwoty w wysokości nominalnej - w terminie do 6 miesięcy, licząc od dnia odstąpienia, w przypadku gdy strona zobowiązana do zakupu nie przedstawi nowego nabywcy lokalu - lub w terminie do 6 miesięcy, licząc od dnia podpisania umowy przedwstępnej z nowym nabywcą lokalu - przedstawionym przez stronę zobowiązaną do zakupu - z tym, że nie później niż w terminie do 9 miesięcy od dnia odstąpienia.

Deweloperzy w umowach zazwyczaj stosują postanowienia o karach umownych (np. za opóźnienia w zakończeniu prac - dla dewelopera; za opóźnienia wpłaty rat - dla klienta). Podstawa kar umownych powinna być ustalona na jednakowym poziomie - dla obu stron umowy. Deweloper nie może też wyłączyć swojej odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, nakładając jednocześnie karę na klienta.

Deweloper nie może np. w umowie stwierdzić, że w przypadku zwłoki w wybudowaniu lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem umowy, kupującemu przysługuje prawo do naliczenia kar umownych w wysokości 0,1 proc. ceny za każdy tydzień opóźnienia, jednak nie więcej niż 5 proc.

Termin przeniesienia własności lokalu musi być precyzyjnie określony w umowie. W przeciwnym razie klient nie będzie mógł żądać wydania lokalu oraz naliczania odsetek za zwłokę.

Niedopuszczalne jest m.in. takie postanowienie umowne: "za dzień wykonania umowy przez inwestora w zakresie wybudowania lokalu uważa się dzień wyznaczony na termin odbioru w zgłoszeniu o gotowości do odbioru. Z chwilą sporządzenia protokołu odbioru przyjmuje się, że kupujący dokonał odbioru, a inwestor wypełnił swoje zobowiązanie będące przedmiotem niniejszej umowy. Sporządzenie protokołu odbioru z uwagami nie uchybia wykonaniu zobowiązania z niniejszej umowy".

SOKiK uznał też za niedozwolone postanowienie umowne, że zawarcie umowy przyrzeczonej w formie aktu notarialnego nastąpi po całkowitej zapłacie przez kupującego ceny brutto określonej w umowie oraz po uprzednim, odpowiednim uiszczeniu kosztów, o których mowa w kontrakcie, w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od daty uzyskania przez wykonawcę pozwolenia na użytkowanie.

Po wyodrębnieniu pierwszego lokalu z mocy prawa powstaje wspólnota mieszkaniowa. Zasady zarządu określane są w umowie ustanawiającej odrębną własność lokalu.

Niedozwolone jest postanowienie umowne narzucające konsumentom sposób zarządzania budynkiem w następującej formie: "Sprzedający zobowiązuje się prowadzić odpłatnie, na koszt mieszkańców i z ich upoważnienia, administrację budynku przez 36 miesięcy od daty przekazania budynku do eksploatacji. Kupujący, podpisując niniejszą umowę, upoważnia sprzedającego do powyższych czynności. Po upływie tego terminu sposób administracji zostanie ustalony przez właścicieli mieszkań w trybie wynikającym z ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali".

Zanim dojdzie do wyodrębnienia pierwszego lokalu - w umowie zobowiązującej do wyodrębnienia lokalu wprowadzana jest klauzula dotycząca zarządu nieruchomością wspólną. Zazwyczaj deweloper proponuje, że do chwili wyodrębnienia lokali zarządzanie nieruchomością będzie sprawować podmiot wskazany przez dewelopera.

Jeśli klient dewelopera uzna, że klauzula narusza jego prawa, ma dwie możliwości. Po pierwsze - może wnieść sprawę do sądu powszechnego (w zależności od przedmiotu sporu rejonowego lub okręgowego). Jeśli sąd uzna klauzulę za niedozwoloną - przestaje ona tego konkretnego konsumenta obowiązywać. Po drugie - może wnieść sprawę do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Jeśli sąd ten uzna postanowienie za niedozwolone, zostanie ono wpisane na listę klauzul niedozwolonych prowadzoną przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (www.uokik.gov.pl). Prawomocny wyrok zakazujący stosowania jakiegoś postanowienia umownego jako niedozwolonego - od chwili wpisania go do tego rejestru - ma skutek także wobec osób trzecich (art. 479⁴³ kodeksu postępowania cywilnego).

Postanowienie, które zostało wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, powinno zniknąć z wzorców stosowanych przez innych deweloperów. W przeciwnym razie będzie to traktowane jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Na tej podstawie prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną - nawet do 10 proc. jego przychodów w poprzednim roku.

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z 25 listopada 2008 r. (XVII Ama 31/08) uznał, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest stosowanie klauzuli o treści tożsamej z klauzulą wpisaną do rejestru przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru. Zdaniem sądu przemawia za tym wykładnia gramatyczna art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis ten nie rozróżnia między stosowaniem klauzuli przez przedsiębiorcę, który brał udział w postępowaniu zakończonym wpisem klauzuli do rejestru, a innymi przedsiębiorcami. Praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów dopuszcza się także każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające np. na przestawianiu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeśli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty klauzuli.

● Strony ustalają, iż cena podlega zwiększeniu w oparciu o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS (wskaźnik wyliczany miesiąc do miesiąca, z wyłączeniem sytuacji, gdy stawka wskaźnika jest ujemna), począwszy od dnia zawarcia umowy. W przypadku gdy w analogicznym okresie wskaźnik cen produkcji budowlano-montażowej GUS będzie wyższy niż wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych, wówczas cena zostanie zwaloryzowana według wskaźnika cen produkcji budowlano-montażowej GUS. Cena wskazana w ust. 1 będzie waloryzowana miesięcznie, według zasad określonych w niniejszym ustępie, nie dłużej niż do terminu wskazanego w par. 6 ust. 1 i 2. Kwotę waloryzacji, obliczoną według powyższych zasad, kupujący zobowiązuje się wpłacić w terminie wymagalności ostatniej części ceny, nie później niż przed odbiorem lokalu. Sprzedający przedstawi kupującemu wyliczenie waloryzacji wraz z zawiadomieniem o możliwości odbioru lokalu.

● Cena nabycia nieruchomości (lokalu mieszkalnego) ulegnie zmianie, jeżeli po zakończeniu budowy okaże się, że zakupione powierzchnie lokalu mieszkalnego ulegną zmianie w stosunku do powierzchni przewidzianej w projekcie o więcej niż 2,5 proc.

● W przypadku zmiany powierzchni lokalu wnikającej z inwentaryzacji powykonawczej, cena może ulec zmianie o wartość wynikającą z pomnożenia różnicy w powierzchni lokalu przez cenę jednego metra kwadratowego ustaloną w umowie.

● Cena nieruchomości nabywcy może ulec zmianie, jeśli po zakończeniu budowy okaże się, że powierzchnia mieszkania ulegnie zmianie w stosunku do powierzchni przewidzianej w projekcie mieszkania o więcej niż 3 proc. Spółka powiadomi nabywcę o wysokości i terminie dopłaty lub zwrotu kwot, wynikających z powyższej różnicy.

● W przypadku opóźnienia więcej niż 90 dni z winy sprzedającego w oddaniu realizowanego harmonogramu sprzedający zapłaci kupującemu karę umowną w wysokości równej 0,1 proc. wartości niezrealizowanego zakresu robót za każdy dzień zwłoki - jednak nie więcej niż 10 proc. wartości lokalu. Zgodnie z zakwestionowanym postanowieniem - nie uznaje się za opóźnienia sprzedającego, które są spowodowane przez złe warunki pogodowe czy siłę wyższą (strajki, kataklizmy, wojna, stan wyjątkowy itp.) lub w przypadku prolongaty terminu przez sprzedającego,

● W razie niewykonania umowy przez sprzedającego i rezygnacji z umowy przez kupującego zwróci on wpłacone kwoty w całości kupującemu po znalezieniu nowego nabywcy, lecz nie później niż z końcem inwestycji. Przez niewykonanie umowy przez sprzedającego strony rozumieją rażąco niezgodne z projektem lub wadliwe wykonawstwo - przedłużenie czasu trwania umowy o więcej niż 90 dni. Termin realizacji może być przesunięty w przypadku, gdy mimo dołożenia należytej staranności przez sprzedającego wystąpiły przyczyny niezależne od sprzedającego takie jak: warunki pogodowe uniemożliwiające prowadzenie robót odnotowane w dzienniku budowy, powódź, kataklizm, zmiana przepisów prawa itp., opóźnienie w uzgodnieniach formalno-prawnych z urzędami i instytucjami wynikającymi z przekroczenia terminów podanych w kodeksie postępowania administracyjnego.

● Sprzedający ma prawo odstąpienia od tej umowy w przypadku opóźnienia przez kupującego w zapłacie choćby jednej raty o 14 dni, po uprzednim wysłaniu pisemnego wezwania do zapłaty i wyznaczenia dodatkowego terminu wynoszącego 14 dni do spłaty zaległości, w tym przypadku wynagrodzenie zapłacone sprzedającemu zostanie zwrócone na rachunek bankowy wskazany przez kupującego w terminie 60 dni od daty odstąpienia od umowy po potrąceniu zadatku.

Kupujący ma prawo odstąpienia od tej umowy w przypadku, gdy:

- zwłoka w realizacji umowy wynosi więcej niż 90 dni, w tym przypadku wynagrodzenie zapłacone sprzedającemu zostanie zwrócone na rachunek bankowy wskazany przez kupującego w terminie 14 dni od daty odstąpienia od umowy,

- bank nie udzieli mu kredytu na sfinansowanie mieszkania, w tym przypadku do pisma zawierającego oświadczenie o odstąpieniu winno być dołączone pismo z banku, z którego wynika odmowa udzielenia kredytu, a wynagrodzenie zapłacone sprzedającemu zostanie zwrócone na rachunek bankowy wskazany przez kupującego w terminie 30 dni od daty odstąpienia od umowy, przy czym wynagrodzenie to zostanie pomniejszone o część zadatku w kwocie 1000 zł.

● Kupujący może odstąpić w drodze pisemnej od niniejszej umowy na każdym etapie jej obowiązywania, składając sprzedającemu oświadczenie o odstąpieniu. W takim przypadku sprzedający zwróci kupującemu - w terminie 14 dni od dnia podpisania umowy z nabywcą mieszkania, ale nie później niż w ciągu trzech miesięcy od daty odstąpienia - wpłacone przez niego kwoty, ale zatrzymując zadatek (tj. kwotę określoną w par. 6.3).

● W przypadku odstąpienia od umowy przez kupującego sprzedający zwróci mu sumę dokonanych przedpłat, bez rewaloryzacji i oprocentowania, pomniejszoną o 5 proc. wartości mieszkania oraz kwoty robót dodatkowych i zamiennych.

● W przypadku odstąpienia kupującego od niniejszej umowy sprzedający dokona zwrotu nominalnej wartości wpłaconych przez kupującego środków pieniężnych w terminie 14 dni od daty wprowadzenia przez sprzedającego nowego kupującego z potrąceniem 5 proc. wartości lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem umowy, bez powiadomienia na piśmie.

Teresa Siudem

teresa.siudem@infor.pl

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.).

Ustawa z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 80, poz. 903 ze zm.).

Ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 ze zm.).