Spadek należy odrzucić, aby nie odpowiadać za długi zmarłego

Długami spadkowymi są zobowiązania, które spadkodawca zaciągnął jeszcze za życia (np. niespłacony kredyt, niezapłacony czynsz) oraz inne zobowiązania, które wynikają z przepisów prawa cywilnego, na przykład koszty pogrzebu spadkodawcy, wydatki na wykupienie miejsca na grób, zakup trumny, koszt ceremonii pogrzebowej, kremacji. Muszą je uregulować spadkobiercy, którzy dziedziczą po zmarłym z mocy ustawy albo testamentu i nie odrzucili w terminie spadku.

Spadkobiercy mają pół roku na odrzucenie spadku. Termin ten biegnie od dnia, w którym dowiedzieli się o tytule swojego powołania do dziedziczenia, na przykład o śmierci spadkodawcy, po którym dziedziczą z mocy ustawy, albo o tym, że zostali powołani do dziedziczenia w testamencie. Od momentu złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za długi spadkowe, ponieważ zostają wyłączeni od dziedziczenia na takich zasadach jak wówczas, gdyby nie dożyli otwarcia spadku.

W ciągu tego pół roku spadkobiercy mogą złożyć oświadczenie o tym, że chcą przyjąć spadek wprost, czyli bez żadnego ograniczenia za długi spadkowe, albo z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczeniem tej odpowiedzialności.

Gdy w ciągu pół roku spadkobierca nie złoży żadnego oświadczenia, to wówczas przyjmuje się, że przyjął spadek bez ograniczenia za długi spadkowe (czyli nastąpiło proste przyjęcie spadku). Odpowiada wówczas za długi spadkowe bez ograniczenia z całego swojego majątku.

Wyjątek od tej zasady przepisy przewidują dla osób, które nie mają pełnej zdolności o czynności prawnych lub wobec których istnieje podstawa do całkowitego ubezwłasnowolnienia. Niezłożenie w terminie przez nie oświadczenia o sposobie przyjęcia spadku oznacza, że przyjęły go z dobrodziejstwem inwentarza.

W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca odpowiada za długi spadkowe wprawdzie z całego swojego majątku, ale tylko do wartości ustalonego w spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Jest to bardziej korzystny dla spadkobiercy sposób odpowiedzialności, ponieważ gdy stan czynny spadku nie jest wielki, to wówczas nie musi on spłacić całego zadłużenia, jakie pozostawił zmarły.

Inna jest odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe w okresie od otwarcia się spadku aż do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Odpowiadają solidarnie za te długi tylko ze spadku, a nie z całego swojego majątku. Ponoszą odpowiedzialność w stosunku do wielkości udziałów. W praktyce oznacza to, że gdy jeden z nich uregulował zadłużenia, to wówczas może się od pozostałych domagać zwrotu w takich częściach, jakie odpowiadają wielkości ich udziałów.

Za długi spadkowe odpowiada osoba, która kupiła cały przyjęty przez spadkobiercę spadek albo jego część. Nabywca wstępuje w prawa i obowiązki dotychczasowego spadkobiercy, za długi odpowiada z nim solidarnie i w zakresie uzależnionym od sposobu przyjęcia przez niego spadku

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

Art. 1012 - 1034 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).