Jak rozsądnie wybrać ubezpieczenie

Zawierając każdą z takich umów, należy bardzo dokładnie prześledzić warunki nie tylko określone w samej polisie, ale również w ogólnych warunkach ubezpieczenia. Z tych względów przed kupnem polisy warto porównać oferty kilku pośredników. Niezależnie od tego należy uważać na metody stosowane przez sprzedawców, które mają przyciągnąć klienta. Nie istnieją polisy doskonałe, chroniące z założenia przed wszystkimi potencjalnymi ryzykami. Ubezpieczając się, zatem trzeba rozważyć, na które z nich jesteśmy szczególnie narażeni i które uważamy za istotne. I tym należy się kierować, dokonując wyboru polisy.

Ważna umowa

Zgodnie z kodeksem cywilnym przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Ubezpieczenie majątkowe może dotyczyć mienia albo odpowiedzialności cywilnej. W tym pierwszym przypadku świadczenie polega w szczególności na zapłacie określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku. Z kolei w przypadku umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na której rzecz została zawarta umowa ubezpieczenia.

Niezależnie od tego ustawa o działalności ubezpieczeniowej nakłada na zakład ubezpieczeń obowiązek zawierania z ubezpieczającym odpowiednich umów. Sama umowa ubezpieczenia, podobnie zresztą jak ogólne warunki, powinny być formułowane jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Warto pamiętać, że te postanowienia umowne, które zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny, w razie sporu interpretuje się na korzyść ubezpieczającego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia. [Przykład 1]

Ochrona ubezpieczeniowa

Ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia. Co do zasady również jeżeli strony nie umówiły się inaczej, w razie wątpliwości umowę uważa się za zawartą z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia. Należy jednak pamiętać, że w przypadku gdy w odpowiedzi na złożoną ofertę ubezpieczyciel doręcza nam dokument ubezpieczenia zawierający postanowienia, które odbiegają na niekorzyść od treści złożonej przez nas oferty, obowiązany jest zwrócić na to uwagę na piśmie przy doręczeniu tego dokumentu, wyznaczając co najmniej 7-dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu. Niewykonanie tego obowiązku przez zakład ubezpieczeń spowoduje, że zmiany dokonane na niekorzyść ubezpieczającego nie będą skuteczne, a umowa zostanie zawarta zgodnie z warunkami pierwotnej oferty.

Niezłożenie sprzeciwu spowoduje, że umowa dochodzi do skutku zgodnie z treścią dokumentu ubezpieczenia, i to już następnego dnia po upływie terminu wyznaczonego do złożenia sprzeciwu.

Jaka składka

Składkę, jaką konsument musi opłacić, oblicza się za czas trwania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. W przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu, na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot za okres niewykorzystanej ochrony. Co ważne, jeżeli nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłacona jednocześnie z zawarciem umowy ubezpieczenia, a jeżeli umowa doszła do skutku przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia - w ciągu czternastu dni od jego doręczenia. [Przykład 2]

Ważne klauzule

Zgodnie z wymaganiami określonymi w kodeksie cywilnym ubezpieczający jest obowiązany podać do wiadomości zakładu ubezpieczeń wszystkie znane sobie okoliczności, o które zakład ubezpieczeń zapytywał w formularzu oferty albo przed zawarciem umowy w innych pismach.

Jeżeli zakład ubezpieczeń zawarł umowę ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi ubezpieczającego na poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne.

Osoby podpisujące umowę ubezpieczenia muszą mieć świadomość konsekwencji w przypadku, gdy informacje stanowiące podstawę wystawienia polisy okażą się błędne lub nieprawdziwe. Towarzystwo ubezpieczeniowe w takim przypadku będzie bowiem mogło odmówić wypłaty odszkodowania w razie powstania szkody w ubezpieczonym mieniu ze względu na błędną ocenę powstającego ryzyka, chyba że niedopełnienie obowiązku nie miało wpływu na powstanie szkody lub zwiększenie się jej rozmiarów. Z tych względów lepszym rozwiązaniem jest podanie przy zawarciu umowy wszystkich informacji, które mogą mieć wpływ na ryzyko powstania szkody i wysokość składki. [Przykład 3]

Każde z niejasnych pojęć czy nieoczywistych zapisów najlepiej zawsze wyjaśniać z przedstawicielem firmy tak długo, aż nie będziemy mieli wątpliwości co do ich działania. Ostrożnie należy też podejmować decyzję co do wykupywania najtańszej z dostępnych polis. Należy bowiem pamiętać, że cena ubezpieczenia zawsze zależy od ryzyka i sprecyzowanych warunków ubezpieczenia. A te przecież w różny sposób kształtują zakres udzielanej ochrony. Z tych też względów należy dwa razy sprawdzić, czy kupując dane ubezpieczenie, na pewno będzie nam się należało odszkodowanie w przypadku np. włamania, czy też jest to usługa objęta dodatkową składką - a tak bywa przy najtańszych ofertach.

Dodatkowo przy analizie warunków ubezpieczenia majątkowego (domu czy mieszkania) szczególną uwagę należy również zwrócić na definicje zdarzeń, za które odpowiada towarzystwo. Co do zasady mają one bowiem inne znaczenie niż w języku potocznym. Przykładem może być definicja huraganu czy powodzi, które w świetle warunków ubezpieczenia oznaczają w pierwszym wypadku wiatr o prędkości nie mniejszej niż określona w warunkach i którego działanie najczęściej wywołuje masowe szkody, w drugim zaś zalanie terenów w następstwie podniesienia się wody w korytach wód płynących lub stojących, działanie deszczu nawalnego oraz spływu wód po zboczach lub stokach na terenach górskich. Przy tym zarówno siłę wiatru, jak i wskaźniki opadów deszczu ustala się w oparciu o dane wskazane przez ubezpieczyciela. A to powoduje, że nie każdy w naszej ocenie silny wiatr będzie uznany za huragan, również nie każde opady deszczu będą kwalifikowane jako nawalne.

Innym równie ważnym elementem umowy jest wysokość sumy gwarancyjnej czy limitów na poszczególne ryzyka. Suma ubezpieczenia jest górną granicą, do której odpowiada zakład ubezpieczeń. Inaczej mówiąc, jest maksymalną wysokością odszkodowania, które może być wypłacone z konkretnego ubezpieczenia. Standardowo wysokość sumy ubezpieczenia określa osoba zawierająca umowę, biorąc przede wszystkim pod uwagę wartość ubezpieczanego majątku np. samochodu czy mieszkania lub domu i znajdujących się w nim przedmiotów.

Z kolei limity są to obliczane procentowo od zasadniczej sumy ubezpieczenia (gwarancyjnej) maksymalne wartości, w ramach których kompensowane są poszczególne kategorie szkód, np. strat w gotówce i innych środkach płatniczych, papierach wartościowych na okaziciela czy w sprzęcie RTV. Zawierając umowę ubezpieczenia majątkowego, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na to, jakie kategorie mienia mogą być objęte ochroną ubezpieczeniową, a jakie są z niej wyłączone. Musi również zostać wskazane miejsce, w którym mienie jest objęte ochroną ubezpieczeniową.

Należy również przeanalizować katalog wydarzeń, które bezpośrednio lub pośrednio przyczyniając się do powstania szkody w mieniu, wyłączają odpowiedzialność towarzystwa ubezpieczeniowego (np. działania wojenne, akty terroru, strajki).

Ważne

Postanowienia umowne, które zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny,w razie sporu interpretuje się na korzyść konsumenta

Jak zawrzeć umowę ubezpieczenia

● Wybrać interesujące nas ubezpieczenie.

● Poprosić agenta lub pracownika towarzystwa ubezpieczeniowego o tekst ogólnych warunków ubezpieczenia w celu weryfikacji zawartych tam zapisów pod kątem naszych potrzeb.

● Sprawdzić, czy treść ogólnych warunków jest zgodna z przepisami kodeksu cywilnego regulującymi umowę ubezpieczenia oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej.

● W przypadku gdy ogólne warunki ubezpieczenia odbiegają od ustawy albo są niejednoznaczne, zażądaj ich zmiany. Warto pamiętać, że niezależnie od tego można dodatkowo proponować zmianę zasad określonych w ogólnych warunkach ubezpieczenia w taki sposób, aby treść umowy odpowiadała naszym oczekiwaniom.

Przykłady

1 Czy suma przy wypłacie ubezpieczenia zmniejsza się przez wcześniejsze wypłaty

W praktyce w większości towarzystw w przypadku ubezpieczenia AC obowiązuje zasada wyczerpywania się sumy ubezpieczenia. Innymi słowy oznacza to, że ubezpieczyciel gwarantuje w ramach określonej sumy ubezpieczenia wypłatę odszkodowań za wszystkie szkody zgłoszone w danym okresie umowy (najczęściej roku) w łącznej wysokości nieprzekraczającej sumy ubezpieczenia. Po każdej wypłacie odszkodowania zmniejsza się zatem suma ubezpieczenia. Nie oznacza to jednak, że nie można jej podwyższyć. W tym celu należy zawierać dodatkowe ubezpieczenie na kwotę uzupełniającą. Z tych względów warto rozważyć, czy nie zrezygnować ze zgłoszenia niewielkich szkód. Każde bowiem uruchomienie ubezpieczenia ma także wpływ na wysokość przyszłej składki, niezależnie od tego, kto ponosi winę za uszkodzenia pojazdu. W większości zakładów ubezpieczeń można kupić, za dodatkową składkę, ubezpieczenie w wariancie niewyczerpywania się sumy ubezpieczenia, co zdecydowanie korzystnie wpływa na zakres posiadanej w ramach ubezpieczenia autocasco ochrony.

2 Jakie znaczenie dla ubezpieczyciela ma wartość samochodu

Choć zdarzają się przypadki nadubezpieczenia pojazdu, czyli przyjęcia wartości wyższej niż rynkowa, to korzyści z tego procederu ubezpieczony nie ma - raczej straty - gdyż od wartości wpisanej do polisy pobierana jest na ogół składka ubezpieczeniowa. Z tych względów w sytuacji zgłoszenia szkody następuje weryfikacja tej wielkości, która często kończy się ustaleniem wartości pojazdu na niższym poziomie i zwrotem części niezasadnie pobranej składki. Ubezpieczony przede wszystkim powinien uzyskać od ubezpieczyciela szczegółowe uzasadnienie stanowiska. Takie są ustawowo uregulowane obowiązki informacyjne ubezpieczyciela wobec ubezpieczonego. Ponadto ubezpieczony ma prawo wglądu w akta szkody, a nawet na jego wniosek ubezpieczyciel ma obowiązek (odpłatnie) sporządzić kopie dokumentów, na podstawie których ustalił swoje stanowisko. Poszkodowany może te dokumenty skonsultować z niezależnym rzeczoznawcą, może zlecić mu wykonanie ekspertyzy, którą może posłużyć się jako ważnym dowodem w sprawie zarówno w procesie odwoławczym wobec zakładu ubezpieczeń, jak i w ewentualnym sporze sądowym.

3 Do jakiego momentu mogę odstąpić od niekorzystnej umowy

Warunkiem prawidłowego zawarcia i następnie wykonywania umowy ubezpieczenia jest pełna świadomość obu stron tego stosunku. Jeżeli podpisaliśmy decyzję o zawarciu umowy ubezpieczenia bez przeczytania ogólnych warunków ubezpieczenia, mamy możliwość odstąpienia od umowy ubezpieczenia. Uprawnienie to dotyczy jednak umów zawartych na okres dłuższy niż sześć miesięcy. Innymi słowy w przypadku umów zawartych na dłużej niż pół roku możemy z nich zrezygnować. Mamy na to 30 dni, licząc od dnia zawarcia umowy, przy czym w tym celu musimy w terminie powiadomić zakład ubezpieczeń na piśmie o naszej rezygnacji. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia nie zwalnia jednak ubezpieczającego z obowiązku zapłacenia składki za okres, w jakim ubezpieczyciel udzielał ochrony ubezpieczeniowej.

Łukasz Sobiech

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Ustawa z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. z 2010 r. nr 11, poz. 66 z późn. zm.).