Kiedy można wnieść apelację

Pracownik, który przegrał sprawę o zapłatę wynagrodzenia za nadgodziny, złożył wniosek o uzasadnienie wyroku. Po jego otrzymaniu zginął jednak w wypadku. Sąd zawiesił postępowanie. Następnie podjął je z udziałem spadkobiercy - syna zmarłego pracownika. Postanowienie o podjęciu doręczono mu dopiero po 10 dniach od jego wydania. Czy w tej sytuacji ma tylko cztery dni na wniesienie apelacji?

Nie. Ma na to dwa tygodnie.

Zgodnie z art. 369 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego apelację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem (w przypadku apelacji wnoszonych po 3 maja termin ten będzie uważany za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniesie apelację do sądu drugiej instancji). W przypadku opisanym w pytaniu nastąpiła jednak śmierć pracownika (powoda), co spowodowało, że zgłoszone przez niego roszczenia przeszły na jego następcę prawnego. Konieczne było więc zawieszenie postępowania (art. 174 par. 1 pkt 1 k.p.c.), a następnie jego kontynuowanie z udziałem syna zmarłego.

W razie zawieszenia postępowania - po doręczeniu stronie, która następnie zmarła, uzasadnienia wyroku - bieg terminu do wniesienia apelacji rozpoczyna się z chwilą podjęcia postępowania w sprawie (art. 179 par. 2 k.p.c.). Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z 24 listopada 2011 r. (I CZ 122/11, LEX 1102987) należy rozumieć przez to chwilę doręczenia następcy prawnemu zmarłego (synowi pracownika) odpisu postanowienia o podjęciu postępowania z jego udziałem wydanego na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Najwyższy zauważył, że posługując się wyłącznie wykładnią gramatyczną art. 179 par. 2 k.p.c., należałoby przyjąć, że chwila podjęcia postępowania, o której mowa w tej regulacji, oznacza wydanie przez sąd postanowienia o podjęciu postępowania, a nie doręczenie odpisu tego postanowienia stronom. Taka wykładnia prowadziłaby jednak w opinii SN do niemożliwych do przyjęcia konsekwencji.

Akceptacja takiego stanowiska oznaczałaby, że termin do wniesienia apelacji mógłby minąć, zanim następca prawny zmarłego dowiedziałby się o podjęciu postępowania.

Wydanie postanowienia o podjęciu postępowania na posiedzeniu niejawnym wiąże się z koniecznością doręczenia stronom odpisu tego postanowienia. Przyjęcie, że bieg terminu do wniesienia apelacji rozpoczyna się od wydania (a nie doręczenia) postanowienia sądu prowadziłoby do tego, że termin do dokonania tej czynności procesowej w praktyce byłby krótszy od przewidzianego w art. 369 par. 1 k.p.c. Powodowałoby to niczym nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji procesowej stron oraz ograniczenie ich prawa do wniesienia odwołania.

W przypadku opisanym w pytaniu syn zmarłego pracownika może więc wnieść apelację w terminie dwóch tygodni od doręczenia mu odpisu postanowienia o podjęciu postępowania, a nie w ciągu dwóch tygodni od wydania tego postanowienia. W razie przyjęcia, że bieg tego terminu rozpoczął się od wydania postanowienia, czytelnik miałby na wniesienie apelacji tylko cztery dni.

Ważne

Po ustaniu przyczyny zawieszenia sąd podejmuje postępowanie z urzędu. W razie śmierci strony następuje to z chwilą zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo ustanowienia kuratora spadku

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 179 par. 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).