Jak udokumentować wypadek na chodniku, aby wygrać przed sądem

Ofiary zimowych wypadków zaczynają właśnie dochodzić roszczeń (odszkodowań, rent i zadośćuczynienia) od osób odpowiedzialnych za spowodowanie u nich uszczerbku na zdrowiu. Zakończyły już etap leczenia obrażeń i mogą ocenić rozmiar dolegliwości, jakich doznały, oraz podsumować wydatki poniesione na naprawienie wyrządzonych im szkód. [Przykład 1]

Gdy negocjacje ze sprawcą co do wypłaty odszkodowania nie powiodą się, mogą jedynie wystąpić do sądu z pozwem o zasądzenie od niego na swoją rzecz określonej kwoty. W zależności od wysokości roszczenia, sprawę w pierwszej instancji rozpoznaje sąd rejonowy albo okręgowy (od 75 tys. zł) właściwy dla miejsca zamieszkania pozwanego, czyli osoby odpowiedzialnej za zaniedbania, która doprowadziła do wypadku i powstania szkody.

Aby wygrać sprawę, poszkodowany musi jednak odpowiednio udokumentować okoliczności, w których doszło do wypadku, oraz zaniedbania (np. nieodśnieżenie chodnika), których dopuścił się pozwany. To bowiem na powodzie ciąży obowiązek udowodnienia przed sądem winy sprawcy.

Dla kogo odszkodowanie

Odszkodowanie należy się za poniesione szkody osobowe i rzeczowe. Na przykład przechodzień ma prawo do rekompensaty za wypadek, któremu uległ na oblodzonym chodniku oraz za obrażenia spowodowane spadającym z dachu śniegiem. [Przykład 2]

Wypłaty odszkodowania ma prawo żądać każda osoba, która poniosła szkodę, czyli bezpośrednio lub pośrednio poszkodowany. Bezpośrednio poszkodowanym jest ten, kto uległ wypadkowi, natomiast pośrednio poszkodowanym - członek rodziny osoby, która poniosła śmierć na przykład na skutek obrażeń doznanych w wyniku upadku. [Przykład 3]

Natomiast z roszczeniami za szkodę rzeczową może wystąpić osoba prawna, np. za wypadek na nieodśnieżonej drodze samochodu należącego do firmy, oraz osoba fizyczna, której prywatny samochód uległ zniszczeniu, ponieważ spadł na niego śnieg zalegający na dachu budynku, którego zarządzający nieruchomością w porę nie usunął.

Trzeba udowodnić

Aby otrzymać odszkodowanie, poszkodowany powinien przedstawić dowody na potwierdzenie okoliczności wypadku, poniesionych strat oraz osoby sprawcy. Dowodem mogą być fotografie wykonane na miejscu zdarzenia, które potwierdzą, jak wyglądał chodnik w chwili, gdy doszło do wypadku. Natomiast w razie uszkodzenia samochodu przez sople i spadający z dachu śnieg, trzeba wykonać zdjęcia dachu budynku.

Zdjęcie miejsca, w którym doszło do wypadku, należy zrobić w dniu zdarzenia. Trzeba na nim zaznaczyć miejsce wypadku i przedstawić tzw. punkty odniesienia (np. budynek, pawilon), a nie tylko śliską nawierzchnię. Zdjęcie powinno pokazywać to miejsce w taki sposób, aby nie było wątpliwości, gdzie doszło do wypadku.

Zdarza się, że poszkodowany nie wykonał zdjęcia wypadku w tym dniu, w którym do niego doszło. W takim przypadku powinien je zrobić w następnym dniu i dołączyć do dokumentacji wypadkowej z wyjaśnieniem, dlaczego zostało to wykonane w innym terminie (np. obrażenia, jakich doznał poszkodowany, były tak poważne, że uniemożliwiły mu wykonanie zdjęcia nawet komórką) oraz z opisem, co zmieniło się na tym miejscu od dnia wypadku do dnia sfotografowania go.

Ustalenie w sposób szczegółowy miejsca zdarzenia jest istotne m.in. dlatego, aby wskazać osobę odpowiedzialną za nieusunięcie śniegu i oblodzenia. Obowiązuje zasada, że za wypadek na chodniku przylegającym do budynku ponosi odpowiedzialność jego właściciel lub osoba zarządzająca nim, bądź firma, której powierzono sprzątanie terenu. Natomiast za wypadek na przystanku autobusowym odpowiada zarządzający przystankiem, a na poboczu jezdni - zarządzający tą drogą.

Gdy dojdzie do wypadku, warto też zebrać dane świadków zdarzenia (nazwiska, imiona, adresy, numery telefonów), aby móc potem wnioskować przesłuchanie ich przez sąd. Dowodem w sprawie będą też złożone przez nich zeznania na piśmie.

Najlepiej, aby to byli świadkowie bezpośredni, czyli osoby, które mogły zaobserwować wszystkie okoliczności, w których doszło do wypadku, a nie tylko widziały jego skutek (np. pracownicy pogotowia, którzy zostali wezwani dopiero po wypadku, aby udzielić pomocy poszkodowanemu). Świadkowie powinni zeznać m.in. na temat warunków atmosferycznych w dniu wypadku oraz przyczyn powstania szkody. Gdy złożone przez nich wyjaśnienia będą wiarygodne, ułatwią poszkodowanemu wygranie sprawy w sądzie.

O wypadku należy również zawiadomić policję lub straż miejską i dopilnować, aby to zawiadomienie zostało odnotowane. Bez dokonania tych wszystkich czynności poszkodowany może mieć trudności z uzyskaniem odszkodowania, mimo że poniósł szkodę.

Jak zebrać dokumenty

Przy dochodzeniu odszkodowania istotnym dokumentem jest oświadczenie poszkodowanego o przyczynie szkody. Powinien przedstawić w nim okoliczności, w jakich doszło do wypadku, oraz dokładnie opisać zdarzenie. Im opis ten będzie bardziej szczegółowy, tym bardziej ułatwi otrzymanie odszkodowania. Powinien wskazywać m.in. na przyczynę powstania szkody (np. nieusunięty lód z chodnika), datę, godzinę i miejsce, w którym wydarzył się wypadek, a także opisać, jakie wówczas były warunki atmosferyczne. Dowodem na warunki pogodowe może być np. wydruk pogody z internetu lub informacja z instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

Stan pogody ma istotny wpływ na odpowiedzialność za wypadek. Gdy doszło do niego wówczas, gdy od dłuższego czasu padał śnieg, to nie można żądać odszkodowania od osoby odpowiedzialnej za odśnieżanie chodnika i usuwanie z niego lodu. Obowiązek wykonania tych czynności ciąży na niej dopiero po zakończeniu odpadów atmosferycznych.

Aby skutecznie dochodzić odszkodowania, warto też przedstawić w sądzie dokumentację potwierdzającą rodzaj i wysokość doznanej szkody. Mogą one np. dotyczyć leczenia: takimi dowodami są wówczas karta informacyjna leczenia szpitalnego, faktury, rachunki potwierdzające wydatki poniesione w związku z powstałą szkodę (np. na leki, rehabilitację, prywatne wizyty u lekarza specjalisty).

Kto zapłaci

Obowiązek naprawienia szkody ma podmiot, na którym ciążył obowiązek właściwego utrzymania konkretnego terenu. Może to być właściciel nieruchomości (gdy doszło do wypadku na oblodzonym chodniku wzdłuż budynku) albo zarządca drogi, bądź firma sprzątająca lub inna, której zostało powierzone uporządkowanie trenu. O odszkodowanie można wystąpić również do ubezpieczyciela zarządcy drogi albo właściciela nieruchomości, o ile wykupili oni polisę OC, bądź do ubezpieczyciela firmy sprzątającej lub odpowiedzialnej za porządek na tym terenie, gdzie doszło do wypadku.

Ważne

Brak świadków wypadku nie przesądza o przegraniu sprawy. Dowody ze świadków można skutecznie zastąpić zdjęciami z dnia i miejsca wypadku oraz informacją, że została o nim powiadomiona policja lub straż miejska

PRZYKŁADY

1 Czy ofiara wypadku ma prawo również żądać wypłacenia jej renty i zadośćuczynienia

Tak. Wprawdzie naprawienie szkody obejmuje pokrycie wszelkich wynikłych z tego powodu kosztów, to oprócz tego poszkodowany ma prawo domagać się jeszcze zadośćuczynienia i renty. Zadośćuczynienie pieniężne sąd przyznaje za doznaną krzywdę. Natomiast rentę zasądza wówczas, gdy poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo zwiększyły się jego potrzeby, bądź zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość. Gdy w chwili wydawania wyroku biegli nie są w stanie dokładnie określić szkody, to wówczas sąd ma prawo przyznać poszkodowanemu rentę tymczasową.

Oprócz prawa do tych świadczeń poszkodowanemu przysługują jeszcze dodatkowe uprawnienia. Może domagać się, aby zobowiązany do naprawienia szkody wyłożył z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, bądź na koszty przygotowania do innego zawodu wówczas, gdy poszkodowany stał się inwalidą.

2 Czy poszkodowany przechodzień powinien dokładnie opisać szkodę

Tak. Aby uzyskać odszkodowanie, pokrzywdzony powinien znaleźć osobę fizyczną lub prawną zobowiązaną do naprawienia jej, wykazać szkodę i określić jej rodzaj oraz wysokość. Nazwisko właściciela można uzyskać z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości.

Szkodą osobową jest np. złamanie nogi, a rzeczową - zniszczony samochód. Natomiast o wysokości szkody decyduje przede wszystkim procent uszczerbku na zdrowiu.

Aby dostać odszkodowanie, należy też udowodnić winę, np. udokumentować, że chodnik nie został odśnieżony jeszcze przez kilka godzin po ustaniu opadów śniegu. W ten sposób wykazuje się, że do wypadku doszło na skutek zawinionego działania, bądź zaprzestania tego działania (czyli zaniechania) osoby odpowiedzialnej za uprzątanie chodnika.

3 Czy osoba odpowiedzialna za powstanie szkody musi zwrócić koszty leczenia i pogrzebu

Tak. W razie śmierci poszkodowanego w wypadku, która nastąpiła wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, rodzina zmarłego, która sfinansowała koszty jego leczenia i pogrzebu, ma prawo domagać się zwrotu pieniędzy od zobowiązanego do naprawienia szkody. Musi jednak udowodnić poniesione wydatki fakturami i rachunkami. Natomiast najbliższa rodzina poszkodowanego, w stosunku do której ciążył na nim obowiązek alimentacyjny, może nawet zażądać renty. Wysokość renty ustala się stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego. Sąd przyznaje ją na czas określony, równy okresowi prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Renty mogą domagać się również inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, pod warunkiem że to udowodnią, a z okoliczności sprawy będzie wynikało, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Naprawienie szkody

Naprawienie szkody polega na zwrocie poszkodowanemu przechodniowi wszelkich wydatków, które był zmuszony w związku z nią ponieść. Są to na przykład koszty dodatkowego leczenia, związane z pobytem w szpitalu, konsultacjami u specjalistów, dodatkową opieką pielęgniarską, zakupem leków, protez, aparatu słuchowego, nowych okularów (bo stare niszczyły się podczas upadku), wózka inwalidzkiego.

Gdy jednak poszkodowany żąda z góry wypłacenia sumy potrzebnej na koszty leczenia, to musi udowodnić, że będą się one wiązały z działaniami zmierzającymi do naprawienia szkody. Odszkodowanie obejmuje też rehabilitację, przejazdy do szpitala i na zabiegi. Nawet jeśli poszkodowany ma prawo leczyć się w uspołecznionej służbie zdrowia, to może korzystać z innych odpłatnych metod leczenia i żądać zwrotu poniesionych kosztów, np. pokrycia wydatków na wizytę u wybitnego specjalisty.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 415, 444, 445 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. nr 133, poz. 622 z późn. zm.). Ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 z późn. zm.). Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115, poz. 741 z późn. zm.).