Potrzebne zmiany w prawie cywilnym

Do Sejmu trafił projekt nowelizacji kodeksu cywilnego. Założeniem jego jest usunięcie wątpliwości i rozbieżności interpretacyjnych powstałych po wejściu w życie w 2008 roku nowelizacji kodeksu cywilnego w zakresie urządzeń przesyłowych. Proponowane zmiany należy ocenić pozytywnie. W pierwszej kolejności rozszerzony ma zostać katalog urządzeń przesyłowych (urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazów, energii elektrycznej itp.) o urządzenia infrastruktury telekomunikacyjnej oraz o urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego, tras tramwajowych, transportu linowego i linii trolejbusowych. Urządzenia te mają wchodzić w skład przedsiębiorstwa, o ile zostaną przyłączone do sieci przedsiębiorcy w sposób trwały. Proponowane rozwiązanie usunie wątpliwości co do statusu prawnego zarówno urządzeń telekomunikacyjnych, jak i różnego rodzaju urządzeń służących celom publicznym, które z reguły zlokalizowane są na nieruchomościach niestanowiących własności przedsiębiorstwa przesyłowego.

Projekt nowelizacji zakłada także, że właścicielem urządzeń przesyłowych będzie ten podmiot, który poniósł koszty ich budowy. Może nim być zarówno przedsiębiorca przesyłowy, jak i właściciel nieruchomości lub inna osoba. W przypadku gdy koszty budowy poniósł właściciel nieruchomości, będzie mógł on żądać od przedsiębiorcy przesyłowego nabycia praw własności do tych urządzeń za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba, że na podstawie umowy strony ustaliły inny tytuł prawny do korzystania z tych urządzeń (np. użytkowanie lub leasing). Z kolei gdy koszty budowy urządzeń przesyłowych poniosła inna niż przedsiębiorca przesyłowy lub właściciel nieruchomości osoba, wówczas to ta osoba będzie właścicielem urządzeń (po ich trwałym połączeniu z cudzą nieruchomością) i będzie mogła żądać od przedsiębiorcy przesyłowego nabycia własności do nich, chyba że na podstawie umowy strony określiły inny tytuł prawny do korzystania z nich.

Uregulowany ma zostać stan prawny budynków i budowli, które służą wyłącznie do korzystania z urządzeń przesyłowych. Obiekty te, o ile zostaną wzniesione przez przedsiębiorcę przesyłowego na nieruchomości obciążonej służebnością przesyłu, mają stanowić jego własność. Jeżeli zostaną wzniesione przez właściciela nieruchomości lub inną osobę, właściciel nieruchomości będzie mógł żądać od przedsiębiorcy nabycia ich na własność za wynagrodzeniem (z kolei inna osoba będzie mogła żądać zwrotu nakładów od właściciela nieruchomości).

Ostatnia z proponowanych zmian dotyczy kwestii nabycia służebności przesyłu w drodze zasiedzenia. Przyjęto założenie, zgodnie z którym możliwe będzie doliczenie do czasu zasiedzenia takiej służebności okresu posiadania "służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu" (okresu posiadania przed dniem wejścia w życie nowelizacji kodeksu cywilnego z 2008 roku), nieprzekraczającego połowy czasu posiadania, który jest niezbędny do nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie. Czyli w zależności od dobrej lub złej wiary posiadacza służebności okres ten wynosić będzie 10 lub 15 lat.

Warto również nadmienić, iż projekt nowelizacji wprowadza możliwość ustanowienia służebności gruntowej zarówno przez, jak i na rzecz użytkownika wieczystego. Dotychczas takie rozwiązanie było zarezerwowane tylko dla właścicieli nieruchomości. Jak zaznaczył w jednej ze swoich uchwał Sąd Najwyższy (III CZP 98/68), z charakteru użytkowania wieczystego wynika, że należy doń odpowiednio stosować przepisy dotyczące prawa własności. Tym samym proponowana zmiana jednoznacznie przesądzi o tym, iż służebność gruntowa będzie mogła zostać ustanowiona również na użytkowaniu wieczystym.

@RY1@i02/2012/011/i02.2012.011.215000200.802.jpg@RY2@

Michał Buczkowski, prawnik w Kancelarii Gide Loyrette Nouel

Michał Buczkowski

prawnik w Kancelarii Gide Loyrette Nouel