Rewolucja w usługach finansowych przez telefon lub internet

@RY1@i02/2014/150/i02.2014.150.21500070a.803.jpg@RY2@

Ustawa z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. poz. 827) wprowadza zmiany również w zakresie sposobu zawierania, odstępowania oraz wypowiadania umów dotyczących usług finansowych, które zostały zawarte na odległość. [ramka] Chodzi na przykład o umowy zawierane przez firmy ubezpieczeniowe, firmy pożyczkowe, agentów ubezpieczeniowych, które zawarte zostały za pośrednictwem telefonu lub internetu. Nowe zasady zawierania usług finansowych na odległość wejdą w życie 25 grudnia 2014 r.

Wyłączenia

Spod omawianej regulacji wyłączone są jednak usługi dotyczące gromadzenia środków w funduszach emerytalnych.

Poza tym jedynie częściowo ustawa o prawach konsumenta znajduje zastosowanie do umów kredytu konsumenckiego, nie stosuje się jej bowiem do odstępowania od takiej umowy, a także do usług płatniczych. W tym ostatnim wypadku przedsiębiorca zwolniony jest z obowiązku przekazywania konsumentom niektórych informacji przewidzianych w tej ustawie. Wynika to z tego, że ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 873) zawiera odrębne regulacje w zakresie obowiązku informacyjnego. Usługi płatnicze, które są wyłączone, to m.in. wpłata i wypłata gotówki z rachunku, usługi polecenia zapłaty i polecenia przelewu, dotyczące kart płatniczych itp.

Odmienność regulacji

Na czym polega odmienność przepisów dotyczących umów finansowych względem innych umów na odległość?

Pierwszą odmiennością jest poszerzenie zasobu danych, które muszą być przekazywane przez przedsiębiorcę potencjalnemu klientowi, który spełnia definicję konsumenta. Wśród nich powinny się znaleźć m.in. wiadomości na temat: prawa wypowiedzenia umowy, istnienia funduszu gwarancyjnego (lub jego braku), żądania od konsumenta oświadczenia o poddaniu się egzekucji, ryzyka związanego z usługą finansową (jeżeli wynika ono z jej szczególnych cech lub charakteru czynności, które mają być wykonane lub jeżeli cena bądź wynagrodzenie zależą wyłącznie od ruchu cen na rynku finansowym).

W przypadku komunikowania się z klientem za pomocą telefonu ustawodawca pozwala na ograniczenie liczby przekazywanych informacji, jednak tylko wtedy, gdy konsument wyrazi na to wyraźną zgodę. To nowość względem dotychczasowych rozwiązań. Dlatego też usługodawca będzie zobowiązany zamieścić w komunikacie informacje o tym, że konsument ma prawo żądania przedstawienia informacji, o których mowa w tych przepisach, oraz o sposobie ich uzyskania. Dodatkowo pełny wykaz danych wskazanych w ustawie będzie musiał zostać przekazany klientowi w formie papierowej albo na wysłany na jego adres e-mail. Natomiast w czasie trwania umowy konsument będzie uprawniony do żądania przesłania mu jej treści na piśmie.

W wypadku zawarcia umowy ramowej oraz wynikających z niej umów szczegółowych bądź w przypadku wykonywania poszczególnych czynności o tym samym charakterze pomiędzy tymi samymi stronami obowiązek informacyjny dotyczyć będzie wyłącznie pierwszej z umów lub pierwszej czynności.

Więcej czasu na odstąpienie

Zmianie ulegają również terminy na odstąpienie od umowy. I tak termin podstawowy wynosić będzie 14 dni, które liczone będą od dnia zawarcia umowy albo potwierdzenia jej treści na piśmie, jeżeli będzie to termin późniejszy.

Nieco inaczej będzie w przypadku umów ubezpieczenia - termin ten wynosić będzie 30 dni od dnia poinformowania konsumenta o zawarciu umowy lub od dnia potwierdzenia jej treści na piśmie. Prawo odstąpienia nie będzie jednak przysługiwało od umów ubezpieczenia dotyczących podróży i bagażu lub innych podobnych, jeżeli zawarte zostały na okres krótszy niż 30 dni.

W przypadku skutecznego odstąpienia umowa będzie uważana za niezawartą, a usługodawca będzie mógł żądać od konsumenta zapłaty wyłącznie za faktycznie wykonane czynności i to tylko wtedy, gdy klient wyraził zgodę na rozpoczęcie świadczenia usług przed upływem okresu na odstąpienie od umowy. W przeciwnym razie, czyli w razie samowolnego rozpoczęcia wykonywania umowy przez przedsiębiorcę, konsument nie będzie zobowiązany do zapłaty.

W sytuacjach, w których wraz z umową o świadczenie usług finansowych konsument zawarł inne umowy z tym samym przedsiębiorcą bądź innym (umowy pakietowe), odstąpienie wywrze automatyczny skutek względem wszystkich umów. Chodzi np. o sytuację, że wraz z umową o prowadzenie rachunku bankowego bądź udzielenie pożyczki klient zawarł z innym podmiotem umowę ubezpieczenia. Złożone przez niego oświadczenie o odstąpieniu będzie skuteczne względem wszystkich przedsiębiorców świadczących usługi pakietowe.

Kosztowne konsekwencje

Jeszcze większe zmiany dotyczą sytuacji, gdy usługodawca nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku informacyjnego. W tym przypadku konsument nabędzie prawo do odstąpienia od umowy w każdym czasie i to bez konieczności ponoszenia kosztów należnych przedsiębiorcy. Jest to sankcja niezwykle dotkliwa, tym bardziej w przypadku umów wieloletnich. Należy bowiem przypomnieć, że ww. ustawa i tak wydłużyła termin do odstąpienia od umowy zawartej na odległość w przypadku niedopełnienia obowiązku informacyjnego: zamiast obecnych 3 miesięcy, w przyszłości klient będzie miał na to aż 12 miesięcy. To ograniczenie czasowe nie znajdzie jednak zastosowania do umów o świadczenie usług finansowych.

Termin wypowiedzenia

Nową regulacją w ustawie o prawach konsumenta jest określenie terminu na wypowiedzenie umowy. Zgodnie z art. 42, jeżeli czas trwania umowy nie będzie oznaczony, każda ze stron będzie mogła ją wypowiedzieć bez wskazania przyczyn, z zachowaniem miesięcznego terminu wypowiedzenia, chyba że strony zastrzegą krótszy termin wypowiedzenia w treści umowy. Ustawodawca wprowadził także termin do zwrotu wzajemnych świadczeń otrzymanych przez strony w wykonaniu umowy, od której odstąpiono. Wynosić on będzie 30 dni liczonych od odstąpienia od umowy - w przypadku świadczeń konsumenta albo od otrzymania oświadczenia o odstąpieniu od umowy - w przypadku świadczeń przedsiębiorcy.

Ustawodawca dał czas przedsiębiorcom na przygotowania, ustanawiając półroczne vacatio legis. Opisywane zmiany wejdą jednak w życie 25 grudnia, a więc w okresie świąteczno-noworocznym. Wymaga to szczególnej uwagi przedsiębiorców, zwłaszcza w zakresie informacji przekazywanych konsumentom. Naruszenie obowiązku w tym zakresie skutkować będzie bowiem bezterminowym prawem klienta do odstąpienia od umowy.

Definicje

są umowy mające za swój przedmiot różnego typu ubezpieczenia, prowadzenie rachunków bankowych, wydanie kart płatniczych, lokowanie środków, a także umowy pożyczek i kredytów.

Przez rozumie się umowy zawarte z konsumentami w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie. Przekładając zacytowaną definicję na praktykę obrotu gospodarczego, chodzi o wszelkiego typu umowy zawierane za pomocą telefonu bądź przez internet, a także przy użyciu innych środków porozumiewania się na odległość.

@RY1@i02/2014/150/i02.2014.150.21500070a.804.jpg@RY2@

Michał Koralewski radca prawny

Michał Koralewski

radca prawny

● Nowa ustawa o prawach konsumenta: pół roku dla firm na przygotowania - DGP nr 125

● Ściągawka: jakim obowiązkom muszą sprostać sprzedawcy - DGP nr 130

● DODATEK SPECJALNY: Wszystko, o czym muszą wiedzieć sprzedawcy - DGP nr 135

● 5700 przeszkód na drodze do nowego regulaminu e-sklepu - DGP nr 140

● TYDZIEŃ Z KOMENTARZAMI: pierwsza część komentarza do ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (cz. 1) - DGP nr 145, kolejna 26 sierpnia