Uzasadnienia z urzędu spowolnią SOKiK

Sędziowie krytykują propozycję, zgodnie z którą obowiązkowo, z urzędu (bez wniosku stron) sporządzaliby uzasadnienia wyroków w sprawach o uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Pojawiła się ona w projekcie założeń do nowelizacji kodeksu postępowania karnego, która ma pomóc w walce ze stowarzyszeniami quasi-konsumenckimi i prawnikami zarabiającymi na szantażu klauzulami.

W uzasadnieniu do projektu czytamy, że ujawnienie, dlaczego postanowienie wzorca zostało albo nie zostało uznane za niedozwolone, pełni funkcję informacyjną i przyczynia się do kształtowania prawidłowego działania przedsiębiorców. Pozwala im również ocenić dopuszczalność zastosowania klauzul podobnych do uznanych za niedozwolone, a tym samym uniknąć ryzyka i ewentualnych kosztów. Ponadto resort sprawiedliwości, autor założeń, podkreśla, że brak ustawowego obowiązku uzasadnienia orzeczenia powoduje, że wiele postanowień wpisanych do rejestru prowadzonego przez prezesa UOKiK jest niezrozumiałych.

Negatywną opinię na temat proponowanej zmiany wyraziła Krajowa Rada Sądownictwa. Przypomina, że zasadą postępowania sądowego jest uzasadnianie orzeczeń na wniosek. Zauważa też, że terminowość sporządzania uzasadnień służy realizowaniu nakazu - który płynie z konstytucji - sprawnego prowadzenia postępowań sądowych (art. 45 konstytucji). Zdaniem KRS bezdyskusyjne jest to, że pisemne przedłożenie motywów, jakimi kierował się sąd przy wydaniu orzeczenia, jest konieczne tam, gdzie uczestnik postępowania tego żąda, albo wynika to po prostu z uruchomienia procedury odwoławczej. Ale tam, gdzie sama treść orzeczenia ma wystarczającą wartość informacyjną, obligowanie sądu do pisemnego formułowania szczegółowych motywów bez wniosku uczestników postępowania byłoby zbędnym obciążeniem sędziego. KRS ostrzega więc, że skutkowałoby to pogłębieniem przewlekłości postępowań.

Podobnie omawianą propozycję ocenia Stowarzyszenie Sędziów Polskich "Iustitia". Wskazuje ono, że jedynym z celów omawianego projektu ma być zwiększenie sprawności działania Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK). Tymczasem obowiązek sporządzania uzasadnień z urzędu zwiększy istotnie obciążenie pracą sędziów oraz kadry pomocniczej (asystentów oraz sekretariatów sądowych).

Projektodawca powinien więc wziąć pod uwagę, że "w wypadku, gdyby wprowadzone zmiany nie ograniczyły wpływu (...) spraw do sądu (SOKiK - red.) albo ograniczyły nieznacznie lub dopiero w dłuższej perspektywie czasowej, konieczne będzie zwiększenie liczby etatów sędziowskich, asystenckich oraz urzędniczych w SOKiK" - czytamy w opinii SSP "Iustitia".

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl

Projekt w konsultacjach społecznych