Nie wystarczy wsiąść do pociągu

Rzeczywiście, podróż koleją, którą wiele osób wykorzystuje choćby na codzienne dojazdy do pracy, dla innych może być turystyczną wyprawą. Omówienie wszystkich aspektów tego rodzaju turystyki byłoby materiałem na całkiem solidne vademecum, na co nie mamy miejsca. Skupmy się więc dziś na skomplikowanej kwestii biletów.

Zacznijmy od tego, że bilet kolejowy jest umową miedzy przewoźnikiem a pasażerem. Klient wywiązuje się z umowy płacąc określoną kwotę za przejazd. Przewoźnik natomiast za te pieniądze bierze na siebie obowiązek dowiezienia w określone miejsce w określonym czasie, w przyzwoitych warunkach odpowiadających taryfie dla określonej klasy. Za przejazd bez ważnego biletu powinniśmy zapłacić karę, zwaną opłatą dodatkową.

Bilety kupujemy w kasach, przez internet lub w pociągu. Dwa pierwsze sposoby wydają się oczywiste, natomiast kupowanie biletu w pociągu wymaga omówienia. Bowiem wejść do wagonu, zająć miejsce i czekać na zjawienie się konduktora można jedynie w ekspresach Intercity (EIC). Jest to przyjęte, zapisane w regulaminie i nie powoduje kary (płacimy jedynie za wystawienie biletu). Natomiast inaczej jest nawet w innych kategoriach pociągów obsługiwanych przez tę spółkę. Nie ma możliwości kupienia biletu na pokładzie pendolino (EICP), nawet za dopłatą. Podstawowa kara za takie zachowanie (tłumaczy się to względami bezpieczeństwa - wszyscy w tym pociągu muszą siedzieć) wynosi 650 zł (ogólna zasada jest, że kara nie powinna być wyższa niż pięćdziesięciokrotność ceny najtańszego biletu). Od niedawna jednak wprowadzono zniżki: jeśli karę zapłacimy od ręki w pociągu, możemy liczyć na 80-procentowy upust (130 zł plus cena biletu), jeśli zapłacimy w ciągu 7 dni od daty przejazdu, ulga w karze wyniesie 75 proc. (162,50 zł plus cena biletu).

A zatem do pendolino bez biletu nie wsiadamy w ogóle. Natomiast do pociągów TLK obsługiwanych przez Intercity oraz do składów innych przewoźników owszem, pod warunkiem że wejdziemy do pierwszego wagonu, najbezpieczniej pierwszymi drzwiami. Jeśli konduktor tam będzie, zgłosimy przejazd bez biletu, a jeśli go tam nie będzie, poczekamy na niego, nie zajmując miejsca w przedziałach. To najogólniejsza zasada, choć oczywiście najlepiej byłoby się zapoznać z regulacjami wewnętrznych przepisów przewoźników obowiązujących wszystkich pasażerów (np. taryf, regulaminów, warunków ofert specjalnych). Pasażer, który wsiada do pociągu, godzi się bowiem na zasady przewozu obowiązujące u tego konkretnego przewoźnika. Umowa przewozu jest umową adhezyjną (czyli przez przystąpienie), co oznacza, że nie negocjujemy jej warunków, lecz albo się na nie zgadzamy (i wsiadamy do pociągu), albo nie. Nieznajomość regulaminu przewoźnika nie stanowi usprawiedliwienia. Zasady wsiadania bez biletu do pociągów różnych przewoźników zawiera tabela powyżej.

Od opisanych zasad istnieją oczywiście wyjątki, choć dotyczą jedynie osób niepełnosprawnych lub o ograniczonej sprawności ruchowej, np. z powodu wieku. Ale kogo konkretny przewoźnik uznaje za podróżnego w podeszłym wieku, należy szukać w ich regulaminach.

Zestawienie na podstawie informacji Urzędu Transportu Kolejowego
Przewoźnik	Obowiązek pasażera bez biletu	Podstawa prawna
PKP Intercity	Zgłosić się do konduktora niezwłocznie przed lub po wejściu do pociągu (nie dotyczy pociągów EIC)	par. 5 ust. 10 i 11 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt przez PKP Intercity SA
Przewozy Regionalne	Zgłosić się do konduktora niezwłocznie przed lub po wejściu do pociągu pierwszymi drzwiami (ewentualnie oczekiwać na niego w tej części pociągu)	par. 10 ust. 22 Regulaminu Przewozu spółki Przewozy Regionalne
Koleje Mazowieckie	Wejść do pociągu pierwszymi drzwiami i zgłosić się do kierownika pociągu (ewentualnie oczekiwać na niego w pierwszym przedziale za kabiną maszynisty - dawny przedział służbowy)	par. 9 ust. 13 Regulaminu odprawy oraz przewozu osób, rzeczy i zwierząt
Koleje Dolnośląskie	Zgłosić się do konduktora niezwłocznie przed lub po wejściu do pociągu	par. 10 ust. 1a Regulaminu obsługi podróżnych, odprawy oraz przewozu osób, rzeczy i zwierząt Kolei Dolnośląskich SA
Koleje Śląskie	Zgłosić się do konduktora niezwłocznie przed lub po wejściu do pociągu pierwszymi drzwiami (ewentualnie oczekiwać na niego w tej części pociągu)	par. 8 ust. 9 Regulaminu przewozu osób, zwierząt i rzeczy przez Koleje Śląskie Sp. z o.o.
Koleje Wielkopolskie	Zgłosić się do konduktora niezwłocznie przed lub po wejściu do pociągu pierwszymi drzwiami (ewentualnie oczekiwać na niego w tej części pociągu)	par. 9 ust. 15 Regulaminu obsługi podróżnych, odprawy oraz przewozu osób, rzeczy i zwierząt - Koleje Wielkopolskie Sp. z o.o.
SKM w Trójmieście	Zgłosić się do konduktora niezwłocznie przed lub po wejściu do pociągu pierwszymi drzwiami (ewentualnie oczekiwać na niego w tej części pociągu)	par. 7 ust. 16 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt przez PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. zo.o.
SKM Warszawa	Sprzedaż biletów w automatach zamontowanych w pociągach. Obsługa nie prowadzi sprzedaży	ztm.waw.pl - zakładka: sprzedaż w pojazdach
Arriva RP	Zgłosić się do konduktora niezwłocznie przed lub po wejściu do pociągu	par. 10 ust. 14 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt Arriva RP Sp. z o.o.
Warszawska Kolej Dojazdowa	Zgłosić się do maszynisty po wejściu do pociągu pierwszymi drzwiami  i niezwłocznie skasować zakupiony bilet	par. 9 ust. 9 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt  przez spółkę Warszawska Kolej Dojazdowa sp. z o.o.

@RY1@i02/2015/131/i02.2015.131.00700020a.802.jpg@RY2@

SHUTTERSTOCK

Małgorzata Raczkowska

 dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 11 ust. 1, art. 16. ustawy z 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1173). Unijne rozporządzeniem dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (WE 1371/2007).