W małżeństwie nie wszystko jest wspólne

W opisanej sytuacji istotne jest ustalenie, z jakich środków finansowych synowa pani Krystyny dokonała zakupu działki. W chwili zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy małżonkami powstaje ustawowa wspólność majątkowa, jednak mimo to każdy z nich posiada majątek osobisty, który może ulec powiększeniu również w trakcie trwania małżeństwa.

Choć może to wydawać się zaskakujące, ale wynagrodzenie za pracę małżonków i dochody z prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowią ich majątku osobistego, lecz wspólny. Sytuacja nie zmienia się, gdy dochody w małżeństwie osiąga tylko jeden z nich. Ten, który nie ma żadnych przychodów, ma prawo do dysponowania przychodami współmałżonka.

- W opisanej sytuacji konieczne jest rozróżnienie pochodzenia środków finansowych, które zostały przeznaczone na zakup nieruchomości - tłumaczy Aleksandra Zjawińska, aplikant adwokacki w kancelarii prawnej PIERÓG & Partnerzy. - Jeśli synowa pani Krystyny kupiła działkę budowlaną ze środków, które stanowią jej osobisty majątek, nie było wymogu zgody drugiego małżonka. Co więcej, nie ma nawet potrzeby i konieczności poinformowania go o tym - dodaje prawniczka. Zasadą jest, że każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoim majątkiem osobistym. Czasem mogą pojawić się trudności z oceną, czy dane środki finansowe wchodzą w skład majątku osobistego czy wspólnego majątku małżeńskiego, trudno jednak wskazać regułę pomagającą w ocenie tej kwestii.

Inaczej będzie wtedy, gdy działka została kupiona ze wspólnych środków finansowych małżonków. W takiej sytuacji przy zawieraniu umowy kupna-sprzedaży obecni powinni być oboje małżonkowie i konieczne jest wyrażenie przez nich zgody. Możliwy jest udział jednego podczas podpisania aktu notarialnego, jeśli drugi nie może lub nie chce być obecny z różnych względów. Wtedy jednak powinien udzielić zgody na zakup nieruchomości. Nie wystarczy przy tym ustna akceptacja - zgoda na taką czynność musi mieć formę aktu notarialnego. Innymi słowy, małżonek musi zgłosić się również do notariusza, który sporządzi odrębny dokument zawierający zgodę na dokonanie czynności i tym samym umożliwiający zakup nieruchomości.

Rodzinne i odrębne

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

● przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

● przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

● prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom - przykładem są prawa majątkowe wynikające z umowy spółki cywilnej lub z osobowych spółek handlowych;

● przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

● prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie - przykładem jest prawo pierwokupu i prawo odkupu oraz spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, jednak tylko wtedy, gdy do majątku osobistego przynależą przedmioty, z którym dane prawo jest związane;

● przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

● wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;

● przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

● prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

● przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Do majątku wspólnego należą:

● wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

● dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

● środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

● kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS.

@RY1@i02/2016/036/i02.2016.036.00700020a.803.jpg@RY2@

SHUTTERSTOCK

Małgorzata Raczkowska

 dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 31 par. 1, art. 33, art. 37 par. 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2015 r. poz. 2082).

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2016/036/i02.2016.036.00700020a.804.jpg@RY2@

Aleksandra Zjawińska aplikant adwokacki, Kancelaria Prawna PIERÓG&Partnerzy

Podkreślenia wymaga, że zakup nieruchomości - zarówno działki budowlanej czy też mieszkania lub domu - zawsze wymaga zachowania formy szczególnej, czyli podpisania umowy w formie aktu notarialnego. Jeżeli umowa przeniesienia własności (w tym przypadku kupna-sprzedaży) zostanie podpisana w zwykłej formie pisemnej lub jakiejkolwiek innej, będzie to podstawą nieważności danej czynności prawnej i w konsekwencji pozbawienia kontraktu skutków prawnych. Innymi słowy, osoba kupująca nie stanie się właścicielem. W opisanej sytuacji wskazano, że dochowana została forma szczególna, jednak w akcie notarialnym, jako osoba kupująca, wskazany został tylko jeden z małżonków.

Notariusz, który sporządza akt notarialny dotyczący przeniesienia własności nieruchomości, zobowiązany jest ustalić, z jakich środków pochodzą pieniądze przeznaczone na zakup działki budowlanej. W akcie notarialnym przeniesienia własności nieruchomości notariusz powinien zapisać, że środki na nabycie własności pochodzą z majątku osobistego małżonka, jeżeli dokona takiego ustalenia. Dopiero taki zapis powoduje, że działka budowlana nie wejdzie do majątku wspólnego małżonków.

Jeśli środki pochodzą z wchodzących w skład majątku wspólnego, notariusz zobowiązany jest wymagać obecności i zgody obojga małżonków lub uzyskać pisemną zgodę od nieobecnego małżonka.

Jeśli wymóg obecności i zgody obojga małżonków został spełniony, a w akcie notarialnym oraz księdze wieczystej widnieje imię i nazwisko tylko jednego z nich, to wskazać należy, że wszystko to, co zostało nabyte w czasie trwania związku małżeńskiego przez oboje małżonków lub tylko przez jednego z nich, stanowi ich majątek wspólny.