Po wydaniu wyroku przedsiębiorca nie odzyska wydatków na dojazdy do sądu

Zasadniczo strona (np. powód będący przedsiębiorcą) może wnosić o uzupełnienie wyroku m.in. rozstrzygnięciem w sprawie kosztów. Artykuł 351 kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) przewiduje bowiem mechanizm uzupełnienia orzeczenia. Strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku (a gdy doręczenie wyroku następuje z urzędu – od jego doręczenia) zgłosić wniosek o uzupełnienie, jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania, o natychmiastowej wykonalności albo nie zamieścił w nim dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien zamieścić z urzędu. W par. 2 dodano, że wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów lub natychmiastowej wykonalności sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym.

Jednak w podanym stanie faktycznym mechanizm ten nie może mieć zastosowania. Przedsiębiorca nie dopełnił bowiem innych specjalnych wymogów wynikających z art. 98 par. 2 i art. 109 par. 1 k.p.c., a dotyczących zgłaszania roszczeń związanych z poniesionymi przez stronę kosztami. Z pierwszego ze wskazanych przepisów wynika, że do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę (osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym) zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Przy czym suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego. Z tej regulacji wynika więc, że generalnie stronie przysługuje zwrot kosztów związanych z przejazdem do sądu, ale z ograniczeniami kwotowymi.

W kontekście pytania czytelnika kluczowe znaczenie ma jednak art. 109 par. 1 k.p.c. Ustawodawca postanowił tam, że roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Przy czym jednak o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego sąd orzeka z urzędu.

Co istotne, z taką sytuacją mamy do czynienia w sytuacji czytelnika, gdyż przedsiębiorca dopiero po wydaniu wyroku przypomniał sobie o kosztach związanych z dojazdami na posiedzenia sądowe. Zbliżony stan faktyczny był przedmiotem analizy w postanowieniu Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 17 lutego 2017 r (sygn. akt VIII Gz 203/16). W tej sprawie powód również wniósł o zasądzenie kosztów, wskazując w pozwie ogólną kwotę, jednak nie przedstawił przed wydaniem wyroku żadnych dowodów na nich poniesienie. W uzasadnieniu zaakcentowano, że: „dla skuteczności złożonego wniosku o przyznanie kosztów dojazdu pozwany musiałby przed zamknięciem rozprawy wskazać, jakim pojazdem przybywał do sądu. Jeśli był to jego własny samochód, to konieczne było podanie pojemności skokowej silnika samochodu oraz ilości kilometrów. Dane te stanowiłyby wystarczającą podstawę do zweryfikowania złożonego wniosku o zasądzenie kosztów. Jeśli te podstawowe dane nie były znane sądowi przed zamknięciem rozprawy, to sąd nie mógł orzec w tym zakresie z urzędu, gdyż nie posiadał na ten temat wiedzy”. Finalnie sąd uznał, że wniosek o uzupełnienie wyroku o ww. koszty podlegał oddaleniu, bo roszczenie z tego tytułu wygasło. Podobna koncepcja interpretacyjna wynika z wyroku SO w Łodzi z 26 marca 2018 r. (sygn. akt III Ca 1955/17), gdzie stwierdzono, że nieprzedstawienie sądowi dokumentów świadczących o kosztach przejazdów uniemożliwia ich zasądzenie od strony przeciwnej.

W opisywanej sytuacji nie ma już zatem możliwości występowania do sądu o uzupełnienie wyroku i zwrot pominiętych wydatków na dojazdy na posiedzenia sądowe. ©℗

Podstawa prawna

Art. 98 par. 2, art. 109 par. 1, art. 351 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1360 ze. zm.).