Jak wybierać posłów przez pełnomocnika lub listownie

Do celów głosowania korespondencyjnego w kraju wójt wyznacza co najmniej jedną obwodową komisję wyborczą na terenie gminy. Zamiar takiego sposobu oddania głosu powinien być zgłoszony wójtowi przez wyborcę niepełnosprawnego do 21. dnia przed dniem wyborów. Oznacza to, że na podjęcie decyzji w tej sprawie osoby do tego uprawnione mają czas do 18 września. Samo zgłoszenie może być dokonane ustnie, pisemnie, telefaksem lub w formie elektronicznej. Niezależnie od formy, w jakiej zostanie to zrobione, zgłoszenie powinno zawierać nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL wyborcy niepełnosprawnego, oświadczenie o wpisaniu wyborcy do rejestru wyborców w danej gminie, oznaczenie wyborów, których dotyczy zgłoszenie, a także wskazanie adresu stałego zamieszkania, na który ma być wysłany pakiet wyborczy. Do zgłoszenia dołącza się także kopię aktualnego orzeczenia właściwego organu orzekającego o ustaleniu stopnia niepełnosprawności. Zgłaszając chęć oddania głosu w formie korespondencyjnej, wyborca niepełnosprawny może również zażądać przesłania mu wraz z pakietem wyborczym nakładek na karty do głosowania sporządzonych w alfabecie Braille’a.

Art. 61c ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 z późn. zm.).

Głosować przez pełnomocnika może przede wszystkim wyborca niepełnosprawny. Do skorzystania z tego uprawnienia upoważniona jest również osoba, która w dniu głosowania kończy 75 lat. To jednak nie wszystkie ograniczenia, aby można było ustanowić pełnomocnika. Po pierwsze, pełnomocnikiem może być tylko osoba wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie co udzielający pełnomocnictwa. Po drugie, co do zasady pełnomocnictwo do głosowania można przyjąć tylko od jednej osoby. Wyjątkowo pełnomocnictwo można przyjąć od dwóch osób, jeżeli co najmniej jedną z nich jest wstępny, zstępny, małżonek, brat, siostra lub osoba pozostająca w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli w stosunku do pełnomocnika. Niezależnie jednak od powyższego pełnomocnikiem nie może być osoba wchodząca w skład komisji obwodowej właściwej dla obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa, a także mężowie zaufania, jak również kandydaci w danych wyborach.

Pełnomocnictwa do głosowania udziela się przed wójtem lub przed upoważnionym przez niego pracownikiem urzędu gminy. Do jego przygotowania niezbędny jest wniosek wyborcy wpisanego do rejestru wyborców, najpóźniej w 10. dniu przed dniem wyborów. Powinien on zawierać: nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL oraz adres zamieszkania zarówno wyborcy, jak i osoby, której ma być udzielone pełnomocnictwo do głosowania, a także wyraźne oznaczenie wyborów, których dotyczy pełnomocnictwo do głosowania. Do wniosku dodatkowo dołącza się:

● kopię aktualnego orzeczenia właściwego organu orzekającego o ustaleniu stopnia niepełnosprawności osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania,

● pisemną zgodę osoby mającej być pełnomocnikiem, zawierającą jej nazwisko i imię (imiona) oraz adres zamieszkania, a także nazwisko i imię (imiona) osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania,

● kopię zaświadczenia o prawie do głosowania wydanego osobie mającej być pełnomocnikiem.

Art. 56 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 z późn. zm.).

Każde zgłoszenie, które wpłynie do urzędu gminy powinno zostać zbadane przez upoważnionych przez wójta pracowników. Chodzi o weryfikacje ustawowych przesłanek umożliwiających głosowanie korespondencyjne. Gdy po analizie dostarczonych dokumentów okaże się, że zgłoszenie nie spełnia warunków formalnych, np. nie dołączono do niego kopii aktualnego orzeczenia właściwego organu orzekającego o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, wójt bądź upoważniony przez niego pracownik wezwie wyborcę niepełnosprawnego do uzupełnienia zgłoszenia w terminie trzech dni. W wezwaniu należy wskazać, jakich obligatoryjnych elementów nie zawierało dokonane zgłoszenie. Gdy braki te nie zostaną uzupełnione, urzędnicy pozostawią zgłoszenie bez rozpoznania. Podobny los czeka zgłoszenia złożone po terminie. W obu przypadkach dodatkowym obowiązkiem gminy jest poinformowanie wyborcy o tym fakcie.

Art. 61d ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 z późn.zm.).

Wyborca niepełnosprawny, który zgłosił zamiar głosowania korespondencyjnego, jest umieszczany w spisie wyborców w obwodzie głosowania właściwym dla obwodowej komisji wyborczej, w której ma miejsce stałego zamieszkania. Komisja ta musi być wyznaczona do celów głosowania korespondencyjnego na terenie gminy. Osoby te nie później niż siedem dni przed dniem wyborów otrzymają z urzędu gminy pakiet wyborczy. Pakiety doręcza albo wyznaczony pracownik urzędu gminy, bądź wysyłany jest za pośrednictwem Poczty Polskiej. Sam pakiet musi trafić wyłącznie do rąk własnych wyborcy niepełnosprawnego po okazaniu dokumentu potwierdzającego tożsamość i pisemnym pokwitowaniu odbioru. W przypadku gdy osoba nie może potwierdzić odbioru, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje odbierającego i przyczynę braku jego podpisu. Gdy doręczający nie zastanie wyborcy, jego obowiązkiem będzie umieszczenie zawiadomienia o terminie powtórnego doręczenia lub pozostawienie takiej informacji na drzwiach mieszkania wyborcy. Termin powtórnego doręczenia nie może być dłuższy niż trzy dni od dnia pierwszego doręczenia. Gdy wskazane próby nie przyniosą efektu, niedoręczone pakiety należy przekazywać obwodowej komisji wyborczej. Pracownik urzędu gminy bądź Poczta Polska ma na to czas do zakończenia głosowania. W skład przesłanego z urzędu pakietu wchodzą m.in.

● koperta zwrotna,

● karty do głosowania,

● koperta na kartę do głosowania,

● instrukcja głosowania korespondencyjnego,

● nakładki na karty do głosowania sporządzone w alfabecie Braille'a - jeżeli wyborca zażądał ich przesłania,

● oświadczenie o osobistym i tajnym oddaniu głosu na karcie do głosowania.

Wyborca niepełnosprawny głosujący korespondencyjnie po wypełnieniu karty do głosowania wkłada ją do koperty na kartę do głosowania, którą zakleja, a następnie kopertę tę wkłada do koperty zwrotnej łącznie z podpisanym oświadczeniem i przesyła ją do właściwej obwodowej komisji wyborczej. Alternatywą dla takiego sposobu doręczenia koperty przez wyborcę niepełnosprawnego jest przyniesienie jej osobiście w godzinach głosowania do obwodowej komisji wyborczej w obwodzie głosowania, w którym jest wpisany do spisu wyborców.

Art. 61f - 61 h ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 z późn.zm.).

Zgodnie z kodeksem wyborczym pełnomocnictwo do głosowania wygasa już przez sam fakt osobistego oddania głosu. Trzeba to jednak zrobić przed pełnomocnikiem. Niezależnie od tego można cofnąć samo pełnomocnictwo. Następuje to przez złożenie najpóźniej na dwa dni przed dniem wyborów stosownego oświadczenia wójtowi gminy, w której sporządzono akt pełnomocnictwa do głosowania, lub doręczenie takiego oświadczenia właściwej obwodowej komisji wyborczej w dniu głosowania. Cofnięcie lub wygaśnięcie pełnomocnictwa do głosowania przed przekazaniem spisu wyborców przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej odnotowuje w spisie wyborców wójt, a po przekazaniu spisu - obwodowa komisja wyborcza. Gdy jednak osoba udzielająca pełnomocnictwa go nie cofnie, nie będzie przeszkód, aby ustanowiony przez nas pełnomocnik oddał głos. W takiej sytuacji przed przystąpieniem do głosowania pełnomocnik okazuje obwodowej komisji wyborczej dokument umożliwiający stwierdzenie jego tożsamości oraz akt pełnomocnictwa do głosowania. Następnie obwodowa komisja wyborcza odnotowuje nazwisko i imię (imiona) pełnomocnika wyborcy w spisie wyborców. W dalszej kolejności pełnomocnik potwierdza otrzymanie karty do głosowania własnym czytelnym podpisem. Po dokonaniu tych czynności pełnomocnik może oddać głos. Jeżeli jednak pełnomocnictwo do głosowania zostało cofnięte lub wygasło, obwodowa komisja wyborcza odmawia wydania pełnomocnikowi karty do głosowania i zatrzymuje akt pełnomocnictwa do głosowania.

Art. 58 - 59 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 z późn. zm.).

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl