Jak przedsiębiorca może się bronić podczas kontroli w firmie

Zgodnie z przepisami podczas kontroli w firmie powinien być obecny osobiście przedsiębiorca albo osoba przez niego upoważniona, która ma takie same uprawnienia i obowiązki w stosunku do inspektorów jak właściciel firmy. Oznacza to, że gdy rozpocznie się kontrola, inspektorzy mogą osobie wyznaczonej zamiast właścicielowi wręczyć upoważnienie do wykonania czynności oraz okazać swoje legitymacje służbowe. Dlatego ze względów bezpieczeństwa przedsiębiorca powinien wskazać na piśmie, kto będzie go reprezentował podczas kontroli. Równocześnie należy pamiętać, że do czasu trwania kontroli nie wlicza się czasu nieobecności kontrolowanego przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, jeżeli stanowi to przeszkodę w przeprowadzeniu czynności kontrolnych. Dodatkowo w razie nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej albo niewykonania przez kontrolowanego obowiązku wyznaczenia takiej osoby czynności kontrolne mogą być wykonywane w obecności innego pracownika kontrolowanego, który może być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 kodeksu cywilnego (tzw. osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa), lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę.

Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.).

Zgodnie z przepisami jeżeli działalność gospodarcza przedsiębiorcy jest już objęta kontrolą jednego uprawnionego organu, inspektorzy z innego organ kontroli powinni odstąpi od podejmowania czynności kontrolnych. Powinni oni również ustalić z przedsiębiorcą inny termin przeprowadzenia kontroli. O fakcie przeprowadzanej już kontroli powinien poinformować inspektorów właściciel firmy. Natomiast czas trwania wszystkich kontroli nie może przekraczać 12 dni roboczych w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców, oraz odpowiednio 18, 24, 48 dni roboczych w odniesieniu do małych, średnich oraz pozostałych przedsiębiorców. Ograniczenia dotyczące maksymalnego czasu prowadzenia kontroli nie obowiązują m.in., gdy przeprowadzenie kontroli niezbędne jest dla prowadzonego przeciwko przedsiębiorcy śledztwa lub dochodzenia, albo jest uzasadnione zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego, czy kontrola dotyczy zasadności dokonania zwrotu podatku od towarów i usług przed dokonaniem tego zwrotu.

Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.).

Z przeprowadzonych czynności kontrolnych kontrolujący sporządza protokół kontroli. Stwierdzone w toku kontroli naruszenia uzasadniające nałożenie kary pieniężnej kontrolujący zamieszcza w protokole kontroli, który stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej. W sytuacji gdy decyzja dotyczy przedsiębiorcy niebędącego przedsiębiorcą krajowym, kopię decyzji wręcza się również kierowcy.

Dane statystyczne gromadzone w wyniku kontroli wykonywanej w związku z przewozem drogowym obejmują następujące informacje: miejsce i datę kontroli, firmę przedsiębiorcy lub nazwę podmiotu wykonującego przewóz drogowy, imię i nazwisko kierowcy oraz jego obywatelstwo, numer rejestracyjny pojazdu, jego typ, rodzaj przewozu, przepisy, których przestrzeganie zostało skontrolowane, skontrolowane dokumenty oraz dane dotyczące kraju rejestracji pojazdu, kategorii drogi i rodzaju tachografu. Dane te są podstawą do opracowania zbiorczej informacji przekazywanej przez wojewódzkiego inspektora transportu drogowego, komendanta głównego straży granicznej, szefa służby celnej, głównego inspektora pracy, właściwego miejscowo komendanta wojewódzkiego policji oraz zarządcę dróg głównemu inspektorowi transportu drogowego, jednorazowo, nie później niż do końca I kwartału roku następującego po roku, w którym kontrole te były prowadzone.

Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest zobowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju. Najczęściej kontrolę przeprowadzają funkcjonariusze policji, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego oraz służby celne i straż graniczna. Rozpoczęcie kontroli przez uprawnione podmioty następuje po okazaniu legitymacji służbowej oraz doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, z wyłączeniem funkcjonariuszy policji. Kontrolujący ma obowiązek zapoznać kontrolowanego z jego prawami i obowiązkami wynikającymi z ustawy. Kontrolę przeprowadza się w obecności kontrolowanego albo osoby przez niego upoważnionej. Kontrole drogowe wykonuje się w odpowiednim miejscu i czasie tak, aby utrudnić kierowcom prowadzącym pojazdy omijanie punktów kontroli.

Ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra infrastruktury z 2 września 2009 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz.U. z 2009 r. nr 145, poz. 1184).

Podczas inspekcji w firmie przedsiębiorca ma prawo domagać się, aby kontrolerzy przestrzegali przysługujących mu uprawnień. Generalnie obowiązuje zasada, że kontrola wykonywana jest w siedzibie przedsiębiorcy, w godzinach pracy firmy albo faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej. Tylko wyjątkowo i to za zgodą kontrolowanego poszczególne czynności albo cała kontrola mogą zostać wykonane również w siedzibie organu kontrolującego, pod warunkiem że usprawni to jej przebieg. Zgodnie z przepisami kontrola musi być prowadzona sprawnie i w taki sposób, aby nie zakłócała funkcjonowania firmy. Gdy przedsiębiorca uzna jednak, że wykonywane czynności zakłócają prowadzoną przez niego działalność gospodarczą, i wskaże to na piśmie, to takiej sytuacji inspektorzy muszą uzasadnić w protokole kontroli, dlaczego takie czynności prowadzili. W trakcie kontroli może dojść również do sytuacji, w której przedsiębiorca uzna, że zostały naruszone przepisy. Wtedy ma prawo wnieść na piśmie sprzeciw wobec czynności, które zostały podjęte i są wykonywane przez inspektorów. Sprzeciw należy wnieść do organu, który podjął i wykonuje kontrolę. O wniesieniu sprzeciwu zawiadamia też na piśmie kontrolującego. Sprzeciw może dotyczyć m.in. naruszenia przepisów o zawiadamianiu przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli, doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia jej, prowadzenia kontroli pod nieobecność kontrolowanego lub osoby upoważnionej. Przedsiębiorca powinien wnieść go w ciągu trzech dni od wszczęcia kontroli. Jeśli w czasie trwania kontroli zostaną naruszone przepisy o czasie trwania inspekcji, to wówczas bieg trzydniowego terminu rozpoczyna się w dniu, w którym został przekroczony limit dotyczący czasu jej trwania. Dodatkowo właścicielowi firmy, który poniósł szkodę na skutek przeprowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej, przysługuje odszkodowanie. Dochodzenie tych roszczeń następuje na drodze procesu cywilnego.

Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.).

Zgodnie z przepisami ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju niezbędne jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji projektu przez beneficjenta (przedsiębiorcę, jednostkę samorządu terytorialnego). Kontrolę może przeprowadzić właściwa instytucja zarządzająca, pośrednicząca, wdrażająca, certyfikująca, audytowa, a ponadto przedstawiciele Komisji Europejskiej, jak również inne instytucje uprawnione do przeprowadzenia kontroli. Kontrole mogą być przeprowadzane w każdym czasie od dnia otrzymania informacji o wyłonieniu projektu do dofinansowania do dnia upływu trzech lat od zamknięcia programu operacyjnego lub do dnia upływu trzech lat następujących po roku, w którym dokonano częściowego zamknięcia programu operacyjnego. Kontrole mogą być przeprowadzane zarówno w siedzibie kontrolującego, na podstawie dostarczonych dokumentów, jak i w każdym miejscu bezpośrednio związanym z realizacją projektu. Każdy beneficjent jest zobowiązany do udostępnienia podmiotom go kontrolującym dokumentów związanych z realizacją projektu. Jego obowiązkiem jest również zapewnienie dostępu do pomieszczeń i terenów, na których jest lub był realizowany projekt, dostępu do systemu teleinformatycznego i wszystkich dokumentów informatycznych związanych z zarządzaniem projektem. Na żądanie kontrolującego musi on również udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących realizacji projektu.

Ustawa z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2009 r. nr 84, poz. 712 z późn. zm.).

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl