Sankcje zależą od wartości detalicznej artykułów rolno-spożywczych

Pojęcie wartości korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych odpowiada wartości detalicznej artykułów rolno-spożywczych, która mogłaby być uzyskana poprzez wprowadzenie do obrotu artykułów nieodpowiadających jakości handlowej określonej w par. 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie znakowania środków spożywczych.

Inspektorzy wojewódzkiego inspektoratu inspekcji handlowej przeprowadzili kontrolę sklepu ogólnospożywczego należącego do spółki jawnej. W trakcie kontroli stwierdzono brak wykazu składników na wywieszkach przy 77 partiach wędlin o łącznej wartości 3068,40 zł. W związku z powyższym na spółkę nałożono karę w wysokości 3068,40 zł za naruszenie polegające na wprowadzeniu do obrotu wędlin nieodpowiadających jakości handlowej określonej w par. 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz.U. nr 137 poz. 966 z późn. zm.). Uzasadniając swoje stanowisko, organ wskazał, że w miejscu sprzedaży środków spożywczych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaży, oprócz nazwy środka spożywczego, na wywieszce dotyczącej danego środka spożywczego podaje się w przypadku wędlin dodatkowo wykaz składników. Brak informacji narusza interes konsumentów, gdyż uniemożliwia im dokonanie właściwego wyboru oraz pozbawia ich istotnych informacji o towarze. Ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektorat uwzględnił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność przedsiębiorcy i wielkość jego obrotów. Z ustaleń organu wynikało, że obroty spółki za 2009 rok wyniosły ponad 9 mln zł netto. Przyjmując wartość korzyści majątkowej, o jakiej mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 187, poz. 1577), w postaci ekwiwalentu wartości kwestionowanych towarów, tj. 3068,40 zł, organ uznał, iż wymierzona kara będzie właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby w obrocie dostępne były tylko artykuły rolno-spożywcze o odpowiedniej jakości handlowej, jak również będzie najmniej uciążliwa z możliwych dostępnych środków. Po rozpatrzeniu odwołania spółki prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podał, że celem przepisu par. 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2007 r. jest umożliwienie konsumentowi zapoznania się ze składem wędlin bez konieczności uzyskania tego rodzaju informacji od sprzedawcy. W ocenie prezesa UOKiK naruszenie popełnione przez spółkę słusznie zostało zakwalifikowane jako spełniające przesłanki wysokiej szkodliwości, a także wysokiego stopnia zawinienia. Organ podniósł, że zgodnie z przyjętym przez inspekcję handlową trybem postępowania w handlu detalicznym za korzyść majątkową przyjmuje się wartość zakwestionowanych produktów wprowadzonych do obrotu w kontrolowanej placówce według stanu na dzień kontroli. Kara maksymalna w omawianym wypadku mogłaby wynieść 15 342 zł, a nałożona została w wysokości 3068,40 zł. Od powyższej decyzji spółka wniosła skargę, którą WSA oddalił. Zdaniem sądu I instancji organ przy ustalaniu wysokości kary właściwie zinterpretował pojęcie korzyści majątkowej, odnosząc je do wartości uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana poprzez wprowadzenie do obrotu artykułów nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach, czyli do ich wartości detalicznej. W ocenie WSA nałożona na skarżącą kara, stanowiąca piątą część kary maksymalnej, jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia oraz spełnia funkcję prewencyjną i represyjną. Spółka wniosła skargę kasacyjną do NSA, żądając uchylenia wyroku sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. W uzasadnieniu stwierdził, że w sprawie bezsporne jest wprowadzenie do obrotu przez skarżącą produktu niespełniającego wymagań jakości handlowej. Podzielił stanowisko sądu I instancji, że pojęcie wartości korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej odpowiada wartości detalicznej artykułów rolno-spożywczych, która mogłaby być uzyskana poprzez wprowadzenie do obrotu artykułów nieodpowiadających jakości handlowej określonej w par. 17 ust. 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia. Sąd uznał, że przyjęcie stanowiska spółki co do sposobu określenia wartości korzyści majątkowej z uwzględnieniem kosztów, które ponosi ona jako sprzedawca towaru (tj. kosztów ich nabycia lub wytworzenia oraz kosztów sprzedaży), wykraczałoby poza ramy i cele ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Ponadto wiązałoby się każdorazowo z koniecznością przeprowadzenia analizy finansowej całego przedsiębiorstwa. Poza tym mogłoby skutkować nakładaniem minimalnej czy nieadekwatnej do wartości wprowadzonego do obrotu produktu kary, w przypadku gdyby działalność ukaranego przedsiębiorstwa była deficytowa lub gdyby działało ono w zawyżonej strukturze kosztów. Koszty mieszczące się w pojęciu wartości brutto towaru wchodzą w skład omawianej korzyści majątkowej. Sąd wskazał również, że wymierzona kara spełniała kryteria ustalone zarówno przez ustawodawcę krajowego [art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczego), jak i unijnego (art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności].

Wyrok NSA z 23 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 684/11.

KOMENTARZ EKSPERTA

asystent sędziego NSA

Podjęcie działalności gospodarczej w zakresie produkcji, składowania, konfekcjonowania artykułów rolno-spożywczych i obrotu nimi podlega zgłoszeniu wojewódzkiemu inspektorowi jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę zgłaszającego. Powyższy obowiązek nie dotyczy m.in. podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie obrotu detalicznego artykułami rolno-spożywczymi. Nie oznacza to jednak, że "detaliści" nie podlegają kontroli Inspekcji Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. W trakcie kontroli sprawdzany jest m.in. sposób oznakowania produktów. W miejscu sprzedaży wędlin bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaży, oprócz ich nazwy, na wywieszce dotyczącej danego środka spożywczego podaje się wykaz składników. Brak takiego wykazu naraża przedsiębiorcę na karę.