Nie każdy pracownik służby cywilnej może podjąć działalność gospodarczą

Czy pracownik służby cywilnej może prowadzić działalność gospodarczą?

OPINIA PRAWNA z 7 stycznia 2010 r., znak: DP.171-462(2)/09/EŁ

Odpowiadając na pismo Pana X dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej przez pracownika służby cywilnej, Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wyraża następującą opinię.

Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505, z późn. zm.), członek korpusu służby cywilnej nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia bez pisemnej zgody dyrektora generalnego urzędu ani wykonywać czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważających zaufanie do służby cywilnej.

Stosownie do ust. 2 tego samego artykułu, urzędnik służby cywilnej nie może podejmować zajęć zarobkowych bez pisemnej zgody dyrektora generalnego urzędu.

Mając na uwadze przedstawiony stan prawny, należy stwierdzić, że ustawowo sformułowany zakaz podejmowania dodatkowego zatrudnienia bez pisemnej zgody dyrektora generalnego urzędu dotyczy jedynie świadczenia pracy na podstawie nawiązanego stosunku pracy. Oznacza to możliwość podejmowania przez pracownika służby cywilnej, bez zgody dyrektora generalnego urzędu, dodatkowej pracy, której wykonywanie nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy. Dotyczy to przede wszystkim umów cywilnoprawnych.

Jednakże, przedmiot oraz czynności lub zajęcia wykonywane na podstawie umów cywilnoprawnych nie mogą pozostawać w sprzeczności zarówno z obowiązkami wynikającymi z ustawy, jak i podważać zaufania do służby cywilnej.

Powyższe wnioski nie dotyczą urzędnika służby cywilnej, który jest zobowiązany do uzyskania zgody dyrektora generalnego urzędu w przypadku podejmowania jakichkolwiek zajęć zarobkowych.

Kluczowe znaczenie dla przedstawionego w piśmie stanu faktycznego mają jednak przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej dotyczą m.in. pracowników urzędów państwowych, w tym członków korpusu służby cywilnej, zajmujących stanowiska równorzędne pod względem płacowym ze stanowiskami wymienionymi w pkt 1 tego artykułu, w tym przypadku, dyrektora generalnego, dyrektora departamentu (jednostki równorzędnej) i jego zastępcy oraz naczelnika wydziału (jednostki równorzędnej).

W oparciu o art. 4 pkt 6 tej samej ustawy, ww. osoby nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Zakaz ten nie dotyczy działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, w formie i zakresie gospodarstwa rodzinnego.

W związku z tym, członek korpusu służby cywilnej (pracownik i urzędnik), którego stanowisko jest równorzędne pod względem płacowym ze wskazanymi powyżej, nie może prowadzić działalności gospodarczej. Zgoda dyrektora generalnego urzędu nie ma w tym wypadku znaczenia.

W odniesieniu do pracownika służby cywilnej, którego stanowisko nie jest równorzędne pod względem płacowym ze stanowiskiem dyrektora generalnego, dyrektora departamentu (jednostki równorzędnej) i jego zastępcy lub naczelnika wydziału (jednostki równorzędnej), zastosowanie będą miały przepisy ustawy o służbie cywilnej (art. 80 ust. 1 in fine). Zatem, taki pracownik będzie mógł prowadzić działalność gospodarczą bez zgody dyrektora generalnego urzędu, przy czym działalność ta nie będzie mogła być sprzeczna z obowiązkami wynikającymi z ustawy, jak i nie będzie mogła podważać zaufania do służby cywilnej.

W tym miejscu należy również zauważyć, że zgodnie z par. 4 pkt 2 Kodeksu Etyki Służby Cywilnej stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 114 Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 października 2002 r. w sprawie ustanowienia Kodeksu Etyki Służby Cywilnej (M. P. Nr 46, poz. 683), członek korpusu służby cywilnej jest bezstronny w wykonywaniu zadań i obowiązków, a w szczególności nie podejmuje żadnych prac ani zajęć, które kolidują z obowiązkami służbowymi (obecnie par. 18 pkt 2 zarządzenia nr 70 Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2011 r. w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej - M. P. Nr 93, poz. 953).

W przypadku prawnie nieuzasadnionego, w ocenie członka korpusu służby cywilnej, żądania zaprzestania prowadzenia zajęć zarobkowych, w tym działalności gospodarczej, właściwymi do rozstrzygania ewentualnych sporów w tym zakresie są sądy pracy.

Dobrosław Dowiat-Urbański,

Zastępca Dyrektora

Ewa Łukasik,

Radca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Michał Graczyk,

Radca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

@RY1@i02/2012/236/i02.2012.236.08800040a.803.jpg@RY2@