Jak kwestionować uchwały gmin zawarte w aktach prawa miejscowego

Czy wezwanie rady do zmiany jest konieczne

@RY1@i02/2012/037/i02.2012.037.18300150e.813.jpg@RY2@

Zanim złożymy skargę na uchwałę rady gminy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, należy wezwać organ gminy do usunięcia naruszenia prawa. W wezwaniu należy wskazać, jakie działanie lub bezczynność organów gminy jest jego przedmiotem oraz na czym polega zarzucane organom naruszenie prawa. Prawo nie przewiduje terminu, w jakim należy wnieść wezwanie do organu gminy. Można więc wnieść je w każdym czasie. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminy uchylenie uchwały nie jest możliwe po upływie roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały wojewodzie w celu zbadania jej zgodności z prawem albo jest ona aktem prawa miejscowego. W takiej sytuacji sąd administracyjny władny jest orzec o niezgodności uchwały z prawem, co otwiera skarżącemu drogę do dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnoprawnej z tytułu tzw. bezprawia legislacyjnego. Treść wezwania powinna być sformułowana tak, aby precyzyjnie określić, jakie działanie lub bezczynność organów gminy jest przedmiotem wezwania oraz na czym polega zarzucane organom naruszenie prawa. Niedopełnienie przez skarżącego omawianego obowiązku skutkuje niedopuszczalnością wniesienia skargi, to zaś spowoduje odrzucenia wniesionej do sądu skargi. Z tych względów za wezwanie organu gminy do usunięcia naruszenia nie można uznać przykładowo rozmowy przeprowadzonej z przewodniczącym rady gminy. Kodeks postępowania administracyjnego stanowi bowiem, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej, a także ustnie do protokołu. Wezwanie do usunięcia naruszenia powinno więc zostać utrwalone w formie pisma, aby mogło wywrzeć zamierzony przez stronę skutek prawny (postanowienie WSA w Łodzi z 29 lutego 2008 r., II SA/Łd 44/08, LexPolonica nr 2254018).

Podstawa prawna

Art. 101 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. 2001 r. nr 142, poz. 1591)

Czy można wnieść skargę bez odpowiedzi

@RY1@i02/2012/037/i02.2012.037.18300150e.814.jpg@RY2@

Uprawnioną do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest osoba, która wezwała organ gminy do usunięcia naruszenia. Przy obliczaniu terminu do wniesienia skargi stosuje się ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z nią skargę do sądu wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Zatem w przypadku doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania zaczyna biec 30-dniowy termin na wniesienie skargi. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że sama odpowiedź organu może przybrać formę pisma - zawiadomienia skierowanego do osoby wzywającej o negatywnym załatwieniu wezwania, jak i formę uchwały. Co ważne, skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W przypadku wniesienia skargi do niewłaściwego organu, powinien on przekazać skargę organowi właściwemu. W takim przypadku decydujące znaczenie dla zachowania terminu będzie miała data nadania przez ten organ skargi pod adresem właściwego organu administracji publicznej (postanowienie WSA w Gdańsku z 26 lutego 2009 r., II SA/Gd 903/08, LexPolonica nr 2147531). Gdy data nadania pisma nastąpi po upływnie wniesienia odwołania, sąd odrzuci skargę. Równocześnie organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.

Podstawa prawna

Art. 53 i 54 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Czy pismo składane do sądu trzeba opłacić

@RY1@i02/2012/037/i02.2012.037.18300150e.815.jpg@RY2@

Co do zasady do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Wysokość opłaty zależy wtedy od wartości przedmiotu zaskarżenia. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały. Szczegółowe zasady określa rozporządzenie Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).

Podstawa prawna

Art. 211 - 233 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Czy dostanę odszkodowanie za skutki

@RY1@i02/2012/037/i02.2012.037.18300150e.816.jpg@RY2@

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewiduje, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części. Odszkodowanie przysługuje tylko właścicielowi nieruchomości i tylko za szkodę rzeczywiście poniesioną przez niego w związku ze zmianą planu zagospodarowania przestrzennego. Jak podkreślił Sąd Najwyższy (wyrok z 12 października 2007 r., V CSK 230/2007, LexPolonica nr 1625432), wykładnia omawianego przepisu wskazuje, że uprawnionym jest osoba będąca właścicielem nieruchomości, a nie jej części. Odszkodowanie ma dotyczyć rzeczywiście poniesionej przez właściciela szkody polegającej na obniżeniu wartości nieruchomości lub pozostającej w bezpośrednim związku ze zmianą przeznaczenia nieruchomości. Jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości obniżyła się, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość i nie skorzystał z wyżej wskazanych praw, może żądać od gminy odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości. Roszczenia te mogą być zgłaszane w terminie pięciu lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące. Ich realizacja może nastąpić przez wypłatę odszkodowania w gotówce lub przez zaoferowanie właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zamiennej.

Podstawa prawna

Art. 36 ustawy z 23 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 z późn. zm.).

Czy skargę może wnieść grupa mieszkańców

@RY1@i02/2012/037/i02.2012.037.18300150e.817.jpg@RY2@

Ustawa o samorządzie gminnym i samorządzie powiatowym przewiduje, że skargę do sądu administracyjnego może wnieść również grupa mieszkańców, którzy wyrażą na to pisemną zgodę. W razie naruszenia uchwałą lub zarządzeniem interesu prawnego osób będących mieszkańcami gminy, przysługuje im uprawnienie do wspólnego wniesienia skargi. Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 11 kwietnia 2006 r. (II SA/Lu 215/2006, LexPolonica nr 2117843), skargi kilku uprawnionych mogą być wniesione w jednym piśmie. Mogą oni w jednej sprawie występować w roli skarżących. Ważne, aby ich skargi dotyczyły tej samej decyzji, postanowienia lub innego aktu. Wniesienie kilku czy nawet kilkudziesięciu skarg w jednym piśmie nie zwalnia poszczególnych skarżących od zachowania wszystkich wymogów formalnych. Każdy ze skarżących ma obowiązek uiścić wpis, bo każdy z nich ma niezależne od pozostałych uprawnienie do zaskarżenia uchwały, jeżeli narusza ona jego interes prawny.

Podstawa prawna

Art. 101 ust. 2a ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. 2001 r. nr 142 poz. 1591 z późn.zm.).

Czy brak interesu przesądza o odrzuceniu skargi

@RY1@i02/2012/037/i02.2012.037.18300150e.818.jpg@RY2@

Jedną z przesłanek skutecznego wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu jest istnienie interesu prawnego lub uprawnienia. Pojęć tych nie zdefiniowało ustawodawca. Interpretuje je doktryna i orzecznictwo sądów administracyjnych. Przyjmuje się, że interes prawny w postępowaniu administracyjnym czy w sprawie sądowoadministracyjnej rozumieć należy tak, że akt organu administracji musi dotyczyć indywidualnego i wynikającego z konkretnego przepisu prawa administracyjnego interesu. Innymi słowy skarżącym akt organu jednostki samorządu terytorialnego może być każdy, kto wykaże, że zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie - wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 maja 2002 r. (IV SA 1486/2001, LexPolonica nr 356391). Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia musi występować obiektywnie i odnosić się do realnie istniejącej potrzeby ochrony prawnej.

Podstawa prawna

Art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl