Za jakie błędy można pociągnąć urzędnika do odpowiedzialności

Czy za delikt odpowie podwładny

@RY1@i02/2012/029/i02.2012.029.18300150a.813.jpg@RY2@

Dzisiaj odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponoszą ci pracownicy jednostek administracji publicznej, którym powierzono określone obowiązki w zakresie gospodarki finansowej lub czynności przewidziane w przepisach o zamówieniach publicznych. W praktyce jednak duże problemy i wątpliwości wiążą się z właściwym zinterpretowaniem działań obejmujących gospodarkę finansową. Z tych względów ustawodawca zdecydował się na zmianę tego przepisu. Już od najbliższej soboty zatem odpowiadać będą tylko ci pracownicy jednostek sektora finansów publicznych lub inne osoby, którym odrębną ustawą lub na jej podstawie powierzono wykonywanie obowiązków w takiej jednostce. Oczywiście niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków musi stanowić czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych. Dzięki takiemu rozwiązaniu odpowiedzialności będą podlegać tylko ci pracownicy i inne osoby, których obowiązki wynikają wprost z przepisów ustawy lub którym powierzono obowiązki na podstawie obowiązujących przepisów. Przykładowo takim przepisem jest art. 53 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.). Zgodnie z nim kierownik jednostki może powierzyć określone obowiązki w zakresie gospodarki finansowej swoim pracownikom. Samo przyjęcie obowiązków przez te osoby powinno być potwierdzone dokumentem w formie odrębnego imiennego upoważnienia albo wskazania w regulaminie organizacyjnym tej jednostki.

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 2 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 240, poz. 1429).

Czy kierownik odpowie za kontrolę

@RY1@i02/2012/029/i02.2012.029.18300150a.814.jpg@RY2@

Podstawowym celem kontroli zarządczej jest m.in. zapewnienie zgodności działania z przepisami prawa oraz procedurami wewnętrznymi obowiązującymi w danej jednostce. Z tych względów kierownik każdej jednostki organizacyjnej odpowiada za wprowadzenie właściwych mechanizmów kontroli zarządczej, które w możliwie najlepszy sposób zapobiegną niezgodnej z prawem realizacji zadań danej jednostki. W tym przypadku chodzi nie tylko o właściwe skoordynowanie procedur wewnętrznych, lecz także zakres uprawnień i obowiązków podległych pracowników. Wychodzi temu naprzeciw również nowelizacja przepisów o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Nowe przepisy uznają za niewypełnienie obowiązków w zakresie kontroli zarządczej przypadki, które będą miały po pierwsze wpływ na dokonanie czynności w zakresie gospodarki finansowej albo w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego (jego przygotowaniu bądź postępowaniu o udzielenie koncesji na roboty budowlane lub usługi) naruszających dyscyplinę finansów publicznych, przez pracowników lub inne osoby nieposiadających upoważnienia do tych czynności. Po drugie penalizowane również działanie lub zaniechanie jednostki skutkujące zapłaceniem ze środków publicznych kary, grzywny lub opłaty, stanowiące sankcję finansową związaną z niedopełnieniem obowiązków, do których stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W założeniu ustawodawcy rozszerzenie zakresu odpowiedzialności zdyscyplinuje kierowników jednostek sektora finansów publicznych do dopełniania obowiązków w zakresie ustanawiania procedur pozwalających ustalić w sposób nie budzący wątpliwości zakres obowiązków każdego z podległych mu pracowników i ich upoważnień do dokonywania poszczególnych czynności.

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 14 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 240, poz. 1429).

Czy urzędnikowi grozi kara

@RY1@i02/2012/029/i02.2012.029.18300150a.815.jpg@RY2@

Urzędnicy jednostek sektora finansów publicznych ponoszą odpowiedzialność nie tylko na gruncie cywilnym czy karnym. Jako osoby odpowiedzialne za gospodarowanie środkami finansowymi są zobowiązani do dbałości o ich poprawne wydatkowanie. Naruszenie reguł może się dla nich skończyć sankcją przewidzianą w przepisach ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Ustawa przewiduje również odpowiedzialność za niewłaściwe gospodarowanie unijnymi dotacjami. Wchodząca jutro w życie nowelizacja doprecyzowuje i znacznie rozszerza zakres tej odpowiedzialności. Zgodnie z nią odpowiedzialności za czyny wskazane w ustawie stanowiące naruszenie dyscypliny finansów publicznych będą podlegały osoby zobowiązane lub upoważnione do działania w imieniu podmiotu, któremu odrębną ustawą lub na jej podstawie albo na podstawie umowy lub w drodze porozumienia powierzono określone zadania związane z realizacją programu finansowanego z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) lub innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi.

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 3 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 240, poz. 1429).

Czy następstwa czynu są ważne

@RY1@i02/2012/029/i02.2012.029.18300150a.816.jpg@RY2@

Komisje orzekające w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych wymierzają karę według swojego uznania, w granicach określonych w ustawie. Muszą uwzględnić nie tylko stopień szkodliwości dla finansów publicznych, lecz także stopień winy, a także cele kary w zakresie społecznego oddziaływania oraz cele zapobiegawcze i dyscyplinujące. Poza doprecyzowaniem ogólnych dyrektyw wymiaru kary nowelizacja przepisów nakłada na komisje orzekające nowe obowiązki. Będą one zobligowane, wymierzając karę za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, wziąć pod uwagę relację wysokości skutku finansowego do wysokości kwoty wydatków albo kosztów określonej w planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych bądź wysokości kwoty środków publicznych przekazanych do wykorzystania lub dysponowania w roku budżetowym podmiotowi nie zaliczanemu do sektora finansów publicznych. Pozwoli to na precyzyjne uwzględnienie przy wymiarze kary skutków nieprawidłowego wykonania obowiązków tak dla danej jednostki, jak i dla finansów publicznych. Poza tym tak jak dotychczas, wymierzając karę, komisje orzekające będą musiał uwzględnić motywy i sposób działania, okoliczności, jak również właściwości, warunki osobiste osoby odpowiedzialnej za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Nie bez znaczenie będzie również doświadczenie zawodowe osoby obwinionej, sposób wywiązywania się z obowiązków służbowych oraz zachowanie po naruszeniu dyscypliny finansów publicznych.

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 23 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 240, poz. 1429).

Czy winny odpowie finansowo

@RY1@i02/2012/029/i02.2012.029.18300150a.817.jpg@RY2@

Nowelizacja przepisów ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych przewiduje zaostrzenie kar dla kierowników i pracowników jednostek. Dotychczasowy ich katalog nie uległ jednak zmianie. Komisje orzekające nadal będą mogły wymierzyć karę upomnienia, nagany, finansową lub zakazu pełnienia funkcji związanej z dysponowaniem środkami publicznymi. Nowelizacja przepisów przewiduje jednak, że kara finansowa może wynieść od 0,25 do trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia osoby odpowiedzialnej za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Obecnie karę pieniężną wymierza się w wysokości od jednokrotności do trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia. Zmiana ma doprowadzić do częstszego niż obecnie orzekania kar pieniężnych wobec winnych urzędników. Sankcje finansowe powodują silniejsze reperkusje od kary upomnienia lub nagany.

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 22 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 240, poz. 1429).

Czy stosowane będą nowe przepisy

@RY1@i02/2012/029/i02.2012.029.18300150a.818.jpg@RY2@

Ustawa o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych ustanawia generalną zasadę. Zgodnie z nią, jeżeli w czasie orzekania w sprawie złamania przepisów ustawy obwiązuje inna ustawa niż w czasie popełnienia naruszenia, należy stosować ustawę nową. Należy jednak stosować ustawę obowiązującą z chwili popełniania czynu, gdy jest ona względniejsza dla sprawcy. To jednak nie koniec. Jeżeli według nowej ustawy określone działanie lub zaniechanie objęte orzeczeniem nie stanowi już naruszenia dyscypliny finansów publicznych, ukaranie ulega zatarciu z mocy prawa. Sam aspekt względności danych przepisów w stosunku do drugich nie powinien ograniczać się tylko do porównywania samej sankcji przewidzianej za popełnienie danego czynu stanowiącego naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Ocenie powinna być poddawana całość sytuacji obwinionego o naruszenie przepisów. Dodatkowo nowelizacja zakłada, że jeżeli po wejściu jej w życie popełniony czyn nie jest już przez nią sankcjonowany, to nie wszczyna się postępowania, a wszczęte podlega umorzeniu.

Podstawa prawna

Art. 24 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. nr 2005, nr 14, poz. 114).

Art. 11 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 240, poz. 1429).

Łukasz Sobiech

dgp@infor.pl