Jaka jest różnica pomiędzy kontrolą a nadzorem i kto za takie procedury odpowiada

@RY1@i02/2012/022/i02.2012.022.08800050d.802.jpg@RY2@

Michał Paprocki, radca prawny, wspólnik w Kancelarii Radcowskiej Chmaj i Wspólnicy

W praktyce legislacyjnej, a także w literaturze prawniczej, w celu oznaczenia sfery działań zmierzających do zapewnienia prawidłowego działania administracji stosuje się pojęcia "kontroli" i "nadzoru". Należy podkreślić, że zakres wynikających z nich uprawnień organu i czynności przez niego podejmowanych nie jest równorzędny. Przyjmuje się, że kontrola jest takim ukształtowaniem wzajemnych relacji między jednostkami administracji, w którym organ kontrolujący posiada możliwość sprawdzenia działalności jednostki kontrolowanej, bez możliwości wiążącego wpływania na jej bieżącą działalność przez wydawanie poleceń bądź nakazów. Natomiast termin "nadzór" oznacza takie ukształtowanie kompetencji organu, w którym organ nadzorujący posiada łącznie uprawnienia kontrolne oraz możliwość podjęcia prawem przewidzianych środków wiążących nadzorowanego lub możność bezpośredniego wzruszenia wydawanych przez niego aktów.

Oprócz ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. nr 31, poz. 206 z późn. zm.), podstawy prawne działania wojewody zostały określone w ustawach samorządowych, w tym m.in. ustawie z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.; dalej ustawa).

Podstawowe kompetencje nadzorcze wojewody w stosunku do samorządu gminnego, o których mówi rozdział 10 ustawy, sprowadzają się do płaszczyzny merytorycznej, tj. rozstrzygnięć nadzorczych wojewody w odniesieniu do uchwał organu gminy, a także płaszczyzny personalnej, tj. wnioskowania o odwołanie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) czy powołania komisarza rządowego.

W świetle art. 85 ustawy nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Wojewoda może wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych ustawami, nie może zatem rozszerzać ani zawężać katalogu środków nadzoru i spraw nimi objętych. Ustawa przyznaje wojewodzie prawo żądania informacji i danych dotyczących organizacji i funkcjonowania gminy, które są niezbędne do wykonywania przysługujących mu uprawnień nadzorczych. Aby zapewnić możliwość nadzorowania uchwał, wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest zobowiązany do przedłożenia wojewodzie uchwał rady gminy w ciągu siedmiu dni od dnia ich podjęcia. Natomiast akty ustanawiające przepisy porządkowe wójt (burmistrz, prezydent miasta) przekazuje wojewodzie w ciągu dwóch dni od ich wydania. Do kompetencji nadzorczych posiadających wymiar personalny należą środki bezpośrednio lub pośrednio służące zmianie struktur i osób zarządzających organami samorządowymi.

Wojewoda będąc przedstawicielem Rady Ministrów w województwie jest jednocześnie zwierzchnikiem rządowej administracji zespolonej w województwie, a także organem nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego. Wojewoda, pełniąc funkcję łącznika między władzą samorządową a władzą centralną, sprawuje nadzór nad samorządem terytorialnym i stoi na straży prawidłowej realizacji wykonywanych przez samorząd zadań.

LJ