Kto i w jaki sposób może zostać urzędnikiem mianowanym

Limit mianowań urzędników w służbie cywilnej na lata 2012 - 2014 ma wynieść łącznie 1,5 tys. osób. Co roku może się ubiegać o ten status zaledwie 500 kandydatów. Zainteresowanie jego otrzymaniem jest jednak trzykrotnie większe. Dlatego tylko najlepsi, którzy zaliczą egzamin, mają szanse zostać urzędnikami.

Kolejny nabór kandydatów, którzy chcą zostać urzędnikami mianowanymi, rozpoczął się 1 stycznia i potrwa do końca maja. Osoby, które chcą nim zostać, muszą spełnić określone warunki.

Najpierw pracownik

Korpus służby cywilnej składa się z pracowników i urzędników. Pracownikami są osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, a urzędnikami zatrudnieni na podstawie mianowania. O uzyskanie statusu urzędnika mianowanego może się ubiegać osoba, która jest już pracownikiem służby cywilnej, ma co najmniej trzyletni staż pracy w służbie cywilnej i wykształcenie wyższe magisterskie oraz zna co najmniej jeden język obcy. [Przykład 1]

Dyrektor generalny może wyrazić zgodę na wniosek pracownika o wcześniejsze ubieganie się o mianowanie, nie wcześniej jednak niż po dwóch latach pracy w służbie cywilnej. Przełożony ten jest też odpowiedzialny za potwierdzenie spełnienia powyższych warunków oraz tego, że pracownik ma obywatelstwo polskie, korzysta z pełni praw publicznych oraz nie był skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe. Osoba taka musi także być żołnierzem rezerwy lub nie podlegać powszechnemu obowiązkowi obrony. Do tej ostatniej grupy należą np. kobiety, które, poza nielicznymi wyjątkami, nie podlegają obowiązkowej służbie wojskowej. Od kiedy jednak pobór został zawieszony, warunek ten spełnia prawie każdy kandydat.

Warunki postępowania

Pracownicy służby cywilnej przystępujący do postępowania kwalifikacyjnego zakładają na stronie internetowej KSAP (http://www.ksap.gov.pl/pksc/) konto elektroniczne, w którym wypełniają formularz. Znajdują się w nim m.in. dane kontaktowe kandydata, co umożliwia wysyłanie informacji o zakwalifikowaniu wniosku i harmonogramie postępowania.

Wypełniony formularz potwierdzany jest przez dyrektora generalnego. Zgłoszenie do postępowania kwalifikacyjnego wraz z opłatą wysyłane jest do szefa Służby Cywilnej na adres: KSAP, ul. Wawelska 56, 00-922 Warszawa. W tym roku kandydaci ubiegający się o mianowanie muszą wnieść opłatę w wysokości 525 zł.

Przekazane KSAP formularze są sprawdzane przez specjalny zespół, powołany przez dyrektora szkoły, pod względem zgodności z wymaganiami określonymi w ustawie o służbie cywilnej.

Łatwiej o dostęp

Od dwóch lat zmieniły się zasady ubiegania się o mianowanie na urzędnika służby cywilnej. Oprócz rezygnacji ze sprawdzania w trakcie egzaminu na urzędnika mianowanego predyspozycji kierowniczych ustawa o służbie cywilnej rozszerza wymagany zakres znajomości języków obcych. Oznacza to, że do postępowania kwalifikacyjnego, poza osobami znającymi języki obce krajów UE, będą mogły zgłosić się osoby znające takie języki, jak: arabski, białoruski, chiński, islandzki, japoński, norweski, rosyjski, ukraiński. O status urzędnika mianowanego mogą się ubiegać również cudzoziemcy. Od trzech lat mogą oni pracować na niektórych stanowiskach urzędniczych. Dlatego też mogą się ubiegać również o mianowanie. [Przykład 2]

Limitowane miejsce

Szef służby cywilnej określa i opublikuje w biuletynie kancelarii premiera wzór zgłoszenia do postępowania kwalifikacyjnego dla pracowników ubiegających się o mianowanie. W publikatorze tym ma być też opublikowany wzór wniosku o mianowanie dla absolwentów KSAP, którzy są zwolnieni z postępowania kwalifikacyjnego. Co roku, po 14 dniach od ogłoszenia ustawy budżetowej, szef służby cywilnej musi podawać również w biuletynie maksymalną liczbę mianowań w danym roku.

Szkoła egzaminuje

Zgłoszenie do postępowania kwalifikacyjnego do szefa służby cywilnej można składać co roku od 1 stycznia do 31 maja danego roku. W tym samym czasie absolwent Krajowej Szkoły Administracji Publicznej, który jest pracownikiem służby cywilnej i wykaże znajomość jednego z wymaganych języków obcych, może wystąpić do szefa służby cywilnej z wnioskiem o mianowanie.

Postępowanie kwalifikacyjne o uzyskanie mianowania zawsze prowadzone jest przez KSAP. Do jego realizacji powoływany będzie zespół sprawdzający, liczący co najmniej ośmiu członków. W trakcie postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzany będzie sprawdzian wiedzy i umiejętności niezbędnych do wypełniania zadań służby cywilnej. Wyniki postępowania określane będą w punktach. Zaliczenie pozytywne sprawdzianu nastąpi po uzyskaniu co najmniej 1/3 z maksymalnej liczby punktów przewidzianych dla poszczególnych jego części. Z całości sprawdzianu zdający musi uzyskać co najmniej 3/5 z maksymalnej liczby punktów przewidzianych na sprawdzianie. [Przykład 3]

Minimalne liczby punktów na egzaminie wynoszą:

● 30 punktów - z części sprawdzianu sprawdzającego wiedzę,

● 20 punktów - z części sprawdzianu sprawdzającego umiejętności,

● 90 punktów - z obu części sprawdzianu w sumie.

Zakres tematyczny sprawdzianu umiejętności obejmuje znajomość rozwiązywania problemów oraz analizy i wykorzystania informacji. Jego część ma formę testu psychologicznego lub zadań i jest oceniania w skali od 0 do 60 punktów. Trwa ona odpowiednio do zastosowanego testu lub zadań, jednak nie krócej niż 60 minut i nie dłużej niż 120 minut. W postępowaniu kwalifikacyjnym do służby cywilnej w 2012 r. zostanie użyty test stworzony w Pracowni Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Testy wiedzy

Z kolei zakres tematyczny sprawdzianu wiedzy obejmuje wybrane zagadnienia z prawa, administracji publicznej, finansów publicznych, polityki zagranicznej i organizacji międzynarodowych, organizacji i zarządzania oraz zagadnień społecznych i ekonomicznych.

KSAP nie publikuje listy literatury, aktów prawnych ani innych materiałów obowiązkowych dla postępowanie kwalifikacyjnego w służbie cywilnej. Część sprawdzianu sprawdzającego wiedzę jest testem wyboru i składa się z 90 pytań. Za każdą prawidłową odpowiedź przyznawany jest 1 punkt, za brak odpowiedzi lub odpowiedź nieprawidłową 0 punktów. Ten etap egzaminu trwa 90 minut. W postępowaniu kwalifikacyjnym do służby cywilnej w 2012 r. zostanie użyty test jednokrotnego wyboru, tzn. spośród czterech zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna będzie prawidłowa.

Akt mianowania

Pracownicy, którzy zaliczą pozytywnie sprawdzian na urzędnika służby cywilnej i zmieszczą się w limicie określonym w ustawie budżetowej, otrzymają akt mianowania. Urzędnik w tym czasie musi złożyć ślubowanie i potwierdzić je pisemnie. W terminie siedmiu dni od złożenia ślubowania dyrektor generalny przyznaje pracownikowi najniższy spośród dziewięciu stopni służbowych. W odniesieniu do dyrektora generalnego, który został urzędnikiem mianowanym, stopień ten nada mu szef służby cywilnej.

PRZYKŁADY

1 Trzeba mieć certyfikat potwierdzający znajomość języka obcego

O przystąpieniu do egzaminu na urzędnika mianowanego decyduje posiadanie certyfikatu językowego. Rodzaje dokumentów potwierdzających znajomość języka obcego określa załącznik nr 2 do rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 218, poz. 1695). Wynika z niego, iż nie wystarczy tylko znajomość języka obcego. Kandydat musi mieć dokument, który potwierdzi znajomość danego języka obcego na poziomie B2. Może to być co najmniej jeden język obcy spośród języków roboczych krajów Unii Europejskiej. W opisanej powyżej sytuacji kandydat bez takiego dokumentu nie zostanie dopuszczony do postępowania kwalifikacyjnego.

2 Doświadczenie w pracy na stanowisku urzędniczym nie przyspieszy mianowania

Praca w administracji samorządowej nie ma wpływu na postępowanie kwalifikacyjne na urzędnika mianowanego. Przydatne może być natomiast wykazanie np. zatrudnienia w urzędzie wojewódzkim czy skarbowym. Osoba, która w trakcie rekrutacji do takiego urzędu zostanie uznana za najlepszego kandydata na określone stanowisko w służbie cywilnej, jest zatrudniana. Najpierw na czas określony 12 miesięcy. Umowę z kandydatem do pracy zawiera dyrektor generalny. Może ona zostać rozwiązana przez obie strony za dwutygodniowym wypowiedzeniem. W czasie jej trwania dyrektor generalny kieruje taką osobę do odbycia służby przygotowawczej. Dopiero po dwóch latach pracy za zgodą dyrektora generalnego może się ubiegać o zostanie urzędnikiem mianowanym.

3 Urzędnikowi mianowanemu łatwiej awansować na kierownicze stanowiska

Kierownicze stanowiska najczęściej zajmują osoby, które zdały egzamin państwowy i otrzymały akt mianowania. Do tej grupy zaliczają się też absolwenci Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. Pracownik służby cywilnej, który zostanie urzędnikiem mianowanym, ma możliwość ubiegania się nawet o stanowisko szefa służby cywilnej. W tym przypadku mianowanie to wymóg konieczny. Co więcej, istnieje też możliwość ponownego zatrudnienia osoby w administracji rządowej, która otrzymała wcześniej mianowanie w służbie cywilnej. Wtedy zatrudnienia dokonuje się na podstawie mianowania, z zachowaniem dotychczasowego stopnia służbowego urzędnika służby cywilnej (stopni jest łącznie dziewięć). Pracownicy, którzy zaliczą pozytywnie sprawdzian na urzędnika służby cywilnej i zmieszczą się w limicie mianowań określonym w ustawie budżetowej, otrzymują akt mianowania. W tym czasie muszą złożyć ślubowanie i potwierdzić je pisemnie. W terminie siedmiu dni od złożenia ślubowania dyrektor generalny przyznaje pracownikowi najniższy spośród dziewięciu stopni służbowych. W odniesieniu do dyrektora generalnego, który został urzędnikiem mianowanym, stopień ten nadaje szef służby cywilnej.

Przeprowadzanie postępowania kwalifikacyjnego

O mianowanie na urzędnika może ubiegać się pracownik służby cywilnej, który posiada:

● trzyletni staż pracy w służbie cywilnej lub dwuletni za zgodą dyrektora generalnego,

● tytuł magistra lub równorzędny,

● obywatelstwo polskie, (o mianowanie może też ubiegać się cudzoziemiec),

● znajomość co najmniej jednego język obcy spośród języków roboczych krajów Unii Europejskiej lub język arabski, białoruski, chiński, islandzki, japoński, norweski, rosyjski, ukraiński.

Od 1 stycznia do 31 maja pracownik służby cywilnej składa do szefa służby cywilnej zgłoszenie do postępowania kwalifikacyjnego.

Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza KSAP.

Egzamin składa się z dwóch części sprawdzianu wiedzy i sprawdzianu umiejętności.

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 40 - 51 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 218, poz. 1695).