Stroną postępowania o wymeldowanie jest także właściciel lokalu

Osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.).

Rzecznik praw obywatelskich zwrócił się do NSA o wyjaśnienie, czy z uwagi na sposób uregulowania obowiązku meldunkowego w ustawie o ewidencji ludności osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest także stroną w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), w postępowaniu o zameldowanie (wymeldowanie)? RPO wskazał na rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Do 2008 r. i częściowo w 2008 r. sądy administracyjne zgodnie przyjmowały, że przymiot strony posiada w takich sytuacjach osoba, w stosunku do której prowadzone jest postępowanie, oraz każdy podmiot, któremu przysługuje uprawnienie do lokalu będącego miejscem zameldowania lub wymeldowania osoby. Od 2009 r. sądy administracyjne zaczęły jednak znacząco zmieniać swoje stanowisko w tej sprawie.

Artykuł 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Brak wyznaczenia w art. 15 ust. 2 przesłanek materialnoprawnych przyznania statusu strony nie oznacza, że nie ma podstaw do ich wyprowadzenia z rozwiązań prawnych. Niewykonanie obowiązku meldunkowego stanowi dla strony, o której mowa w art. 15 ust. 2, legitymację do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania. Należy więc ustalić treść interesu prawnego, który wypełni tę regulację.

Zgodnie z art. 21 konstytucji Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. Artykuł 64 konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Prawa te podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Własność może być z kolei ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Z ochrony prawa własności należy wyprowadzić prawo właściciela, aby zameldowanie (lub wymeldowanie) określonej osoby w jego lokalu było zgodne ze stanem rzeczywistym oraz prawo przeciwdziałania naruszaniu jego własności.

Z treści prawa własności wynika, że właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób (art. 140 kodeksu cywilnego). Ochrona własności obejmuje zaś zakaz naruszania własności w jakikolwiek sposób, a nie tylko przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą (art. 222 par. 2 k.c.). Należy mieć na uwadze, że zameldowanie lub wymeldowanie najczęściej dotyczy lokalu mieszkalnego (mieszkania).

Oznacza to, że również do ochrony najemcy lokalu mieszkalnego stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności (art. 690 k.c.). Tak więc również z tych przepisów wynika, że postępowanie o zameldowanie lub wymeldowanie określonej osoby w danym lokalu dotyczy interesu prawnego także osoby, która ma tytuł prawny do tego lokalu. Nie można przyjąć, że kwestia urzędowego potwierdzenia, że określona osoba , nie ma znaczenia prawnego dla tego, kto ma tytuł prawny do tego lokalu.

oprac. Katarzyna Sawicka

Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2011 r., II OPS 1/11.

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/012/i02.2012.012.08800080b.802.jpg@RY2@

Łukasz Kuśmierczak Urząd Miasta Łuków

Omawiana uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego rozwiewa rozbieżności w orzecznictwie, jednoznacznie przesądzając, że właściciel lokalu ma prawo do uczestniczenia w postępowaniu o zameldowanie lub wymeldowanie z jego lokalu. Działając jako strona, może on więc przedstawiać i bronić swoich racji, a w szczególności tego, że określona osoba nie przebywa w jego lokalu albo go opuściła. To, że właściciel lokalu jest stroną w takich postępowaniach, potwierdzają także zapisy nowej ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. nr 217, poz. 1427 z późn. zm.), która będzie obowiązywać od 1 stycznia 2013 r. Jej art. 35 wskazuje, że organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Obywatel polski dokonujący zameldowania będzie przedstawiał potwierdzenie pobytu w lokalu dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu (art. 28 ust. 2).