Policjant nie straci pieniędzy za niewykorzystane dni wolne

Od 5 grudnia tego roku zmieniły się zasady wypłaty zaległych pieniędzy przysługujących funkcjonariuszom różnych formacji za dodatkową służbę w czasie wolnym.

Po prawie czterech latach zaczynają obowiązywać przepisy wykonujące wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 lutego 2010 r. (sygn. akt K 1/08). Sędziowie uznali wówczas, że niezgodny z ustawą zasadniczą jest znowelizowany przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o policji (Dz.U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 z późn. zm.). Na jego podstawie policjantowi zwalnianemu ze służby komenda mogła wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe tylko za ostatnie trzy lata.

Przepis ten został zaskarżony przez związki zawodowe, których zdaniem w ten sposób rząd przerzucił na funkcjonariuszy skutki nieudolności organizacyjnej przełożonych. Braki kadrowe powodowały bowiem, że wielu funkcjonariuszy miało poważne problemy z odebraniem dni wolnych za już odbyte dni służby. Z tego też powodu coraz częstsze były przypadki, że mundurowi przechodzący na emeryturę mieli ograniczaną wypłatę ekwiwalentu tylko do ostatnich trzech lat. Tym samym zostały naruszone ich prawa nabyte.

Sędziowie, oceniając ten przepis, uznali, że utrata prawa do świadczeń podważa zasadę demokratycznego państwa prawnego, a więc jedną z podstawowych zasad ustrojowych. Jej komponentami są: zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasada poszanowania praw nabytych.

Dodatkowo niekorzystne dla mundurowych przepisy naruszały art. 66 ust. 2 konstytucji dotyczący czasu pracy. Na tej podstawie osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę (tzn. pracownicy) mają prawo do dni wolnych od pracy, a każdy zatrudniony ma prawo do corocznego płatnego urlopu. Nie mogła więc być dalej tolerowana sytuacja, na podstawie której prawo do urlopu czy dni wolnych mogło być arbitralnie ograniczone. Sędziowie wskazali, że prawo do rocznego płatnego urlopu ma charakter bezwarunkowy. Rekompensata pieniężna za niewykorzystany urlop jest w konsekwencji koniecznym substytutem otrzymywanym zamiast urlopu.

Obowiązujące od 5 grudnia przepisy nie ograniczają już także prawa do dodatkowych dni wolnych tylko do trzech lat. Dzięki tej zmianie policjanci nie stracą, jeśli się okaże, że musieli wykonywać zadania służbowe w czasie wolnym od służby i nie mogli zaległości odebrać.

Jednocześnie nowelizacja ustawy o Policji wprowadza zasadę, że funkcjonariusz zwolniony ze służby otrzymuje 50 proc. odprawy. Dotyczy to przypadku odejścia z policji z powodu wymierzenia kary dyscyplinarnej w postaci wydalenia ze służby. Podobnie jest traktowany policjant, który musiał opuścić służbę w przypadku wymierzenia przez sąd prawomocnym orzeczeniem kary w postaci zakazu wykonywania zawodu policjanta. O połowę ma zmniejszaną odprawę ten mundurowy, który popełnienia czyn o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Tylko w przypadkach szczególnych komendant główny Policji, lub osoba przez niego upoważniona, będzie mógł podnieść kwotę odprawy powyżej 50 proc. Musi to być jednak uzasadnione trudną sytuacją rodzinną policjanta odchodzącego ze służby.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 1351).