Niewykorzystane dopłaty do pensji pracowników trzeba zwrócić

Przedsiębiorstwo X na pod stawie nowej ustawy antykryzysowej wystąpiło z wnioskiem o dopłaty do wynagrodzeń pracowników na czas przestoju ekonomicznego. Marszałek województwa przyznał środki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) z początkiem grudnia 2013 roku. Pracodawca przekazał część środków pracownikom z wypłatą wynagrodzenia za grudzień 2013 roku, a część dopiero wraz z wypłatami za styczeń 2014 roku. Wyobraźmy sobie, że jeżeli w styczniu zostanie przeprowadzona kontrola, w trakcie której zostanie ujawnione, że firma musi zwrócić środki z uwagi na ich niewykorzystanie, to przedsiębiorstwo X stanie przed trudnym dylematem.

W omawianym przypadku pojawia się kilka wątpliwości. Po pierwsze, w jakim terminie pracodawca ma obowiązek przekazać środki z FGŚP pracownikom? Po drugie, w jakim zakresie przedsiębiorca ma obowiązek zwrócić środki marszałkowi województwa - tj. całą przyznaną kwotę, czy tylko środki niewykorzystane? Po trzecie, czy musi zwrócić także odsetki ustawowe? By udzielić odpowiedzi na tak postawione pytania, należy dokonać analizy nie tylko ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy (dalej: ustawa), ale też wydanego na jej podstawie rozporządzenia w sprawie przyznawania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy (dalej: rozporządzenie).

Termin wypłaty

W art. 5 ust. 1 ustawy przewidziano, że pracownikowi objętemu przestojem ekonomicznym przysługuje od przedsiębiorcy m.in. świadczenie na częściowe zaspokojenie wynagrodzeń pracowniczych za czas przestoju ekonomicznego, które pokrywane jest ze środków FGŚP, a przyznawane przez właściwego marszałka województwa. Świadczenie to, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy, przedsiębiorca niezwłocznie wypłaca pracownikom po potrąceniu składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych ze środków ubezpieczonego, składek na ubezpieczenie zdrowotne, zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także należności alimentacyjnych.

Ustawa posługuje się pojęciem "niezwłocznie", które definiowane jest jako "bez zbędnej zwłoki". Jest to oczywiście określenie niejasne. Jednak należy je zestawić z par. 5 rozporządzenia, zgodnie z którym przedsiębiorca, nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania środków FGŚP na wypłatę świadczeń, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, oraz środków na opłacenie składek, o których mowa w art. 5 ust. 3 ustawy:

wzwraca na rachunek FGŚP, z którego otrzymał środki, różnicę między kwotą środków otrzymanych na wypłatę świadczeń i na opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne a kwotą środków wydatkowanych;

wprzekazuje marszałkowi województwa wykaz, o którym mowa w art. 11 ustawy, zawierający potwierdzenia, własnoręcznym podpisem, otrzymania świadczeń przez uprawnionych pracowników lub przekazuje poświadczone kopie potwierdzeń wypłaty świadczeń przekazem pocztowym lub przelewem.

Oddać całość czy część

By odpowiedzieć na kolejne pytanie, tj. gdy doszło do przekazania pracownikom środków częściowo przed, a częściowo po upływie ustawowo określonego terminu 30 dni, to czy obowiązek zwrotu środków dotyczy całej przyznanej kwoty, czy tylko środków niewykorzystanych - należy sięgnąć do kolejnych przepisów ustawy.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 i 3 ustawy przedsiębiorca jest obowiązany do rozliczenia środków FGŚP na wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, a marszałek województwa może przeprowadzać kontrolę u przedsiębiorcy w zakresie m.in. przestrzegania postanowień umowy o wypłatę świadczeń, wydatkowania środków funduszu na wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy zgodnie z przeznaczeniem.

Z kolei, w przypadku gdy przedsiębiorca, który zawarł z marszałkiem województwa umowę o wypłatę świadczeń, nie spełnił warunków w niej zawartych lub nie poddał się kontroli, jest obowiązany do zwrotu na rachunek bankowy marszałka województwa, od którego otrzymał środki, całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami równymi stopie referencyjnej obliczanej zgodnie z metodologią określoną w komunikacie Komisji z 19 stycznia 2008 r. w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (Dz.Urz. UE C nr 14, s. 6), naliczonymi od dnia następującego po dniu przekazania przez marszałka województwa środków na wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy na rachunek przedsiębiorcy. Jeżeli niespełnienie warunków zawartych w umowie o wypłatę świadczeń polega na wykorzystaniu pomocy niezgodnie z przeznaczeniem, przedsiębiorca jest obowiązany do zwrotu na rachunek bankowy marszałka województwa, kwoty pomocy wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami.

Wysokość odsetek

W powyżej przytoczonych przepisach znajduje się również odpowiedź na ostatnie, trzecie, pytanie dotyczące odsetek, które pracodawca ma obowiązek uiszczać. Odsetki są naliczane (od kwoty podlegającej zwrotowi) od dnia następującego po dniu przekazania przez marszałka województwa środków, a ich wysokość jest ustalana w specyficzny, wskazany w przepisie sposób (nie są to więc odsetki ustawowe). Aktualnie, tj. od 1 grudnia 2013 r. ich wysokość wynosi 3,18 proc. (zgodnie z tabelą opublikowaną pod nr 2013/C 347/05, dostępną m.in. na stronach internetowych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi lub pod adresem eur-lex.europa.eu).

Praktyka stosowania ustawy dopiero się kształtuje. Nie można zatem wykluczyć, iż pójdzie w kierunku liberalnej interpretacji przepisów mającej wszakże na celu zapewnienie możliwie szerokiej i efektywnej pomocy zarówno pracownikom, jak i pracodawcom w przeczekaniu czasów gorszej koniunktury na rynku.

Podsumowanie

● Obowiązek zwrotu całej otrzymanej przez pracodawcę pomocy istnieje w sytuacji niewypełnienia warunków wskazanych w umowie lub uchylania się od zleconej kontroli. Z kolei gdy dochodzi do wykorzystania otrzymanych środków niezgodnie z ich przeznaczeniem, to zwrotowi podlega tylko niewłaściwie wydatkowana kwota.

● Za środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem należy też uznać środki, które nie zostały w terminie (30-dniowym) przekazane pracownikom.

@RY1@i02/2013/235/i02.2013.235.217000500.802.jpg@RY2@

Agata Kamińska radca prawny

Agata Kamińska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 12 ust. 1, art. 14 ust. 2-3, art. 15, art. 22 ust. 2-3 ustawy z 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy (Dz.U. poz. 1291).

Par. 5 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 21 listopada 2013 r. w sprawie przyznawania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy (Dz.U. poz. 1349).