Wideokonferencja nie zastąpi osobistego stawiennictwa

Czy możliwy jest udział obwinionego w rozprawie poprzez system wideokonferencji?

OPINIA PRAWNA z 12 listopada 2013 r., znak: DP.171-306(4)/12/13/MG

W odpowiedzi na pismo Urzędu X w sprawie możliwości prowadzenia rozprawy w ramach postępowania dyscyplinarnego z użyciem systemu wideokonferencji przekazującego obraz i dźwięk w czasie rzeczywistym Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów uprzejmie informuje, co następuje.

Z powyższego pisma wynika, że system taki miałby być użyty w sytuacji nieobecności obwinionego w miejscu rozpoznawania sprawy przez komisję dyscyplinarną (obwiniony w trakcie rozprawy przebywałby w innym miejscu niż komisja dyscyplinarna i rzecznik dyscyplinarny).

Wobec takich okoliczności przywołać należy art. 126 ust. 3 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505, z późn. zm.), zgodnie z którym komisja dyscyplinarna wydaje orzeczenie po przeprowadzeniu rozprawy, w toku której wysłuchuje m.in. obwinionego.

Z kolei par. 17 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 9 kwietnia 2009 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w służbie cywilnej (Dz. U. Nr 60, poz. 493) stanowi, że na rozprawę wzywa się strony.

Użycie przez prawodawcę w tym przepisie tak kategorycznego stwierdzenia nie jest przypadkowe. Wskazuje on na obowiązek stawiennictwa stron na rozprawie. Mając na uwadze, że jedną z nich jest obwiniony, obowiązek ten dotyczy również jego. Z tego powodu ten sam prawodawca przewidział konieczność odroczenia przez komisję dyscyplinarną rozprawy w przypadku m.in. usprawiedliwionego niestawiennictwa obwinionego (par.  24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Gdyby zamiarem prawodawcy było dopuszczenie możliwości rozpoznania sprawy pod nieobecność obwinionego (stawiennictwo obwinionego na rozprawie nie byłoby obowiązkowe), wówczas nie wprowadziłby do ustawy i rozporządzenia kategorii usprawiedliwionego i nieusprawiedliwionego niestawiennictwa obwinionego na rozprawie (odpowiednio par. 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia oraz art. 126 ust. 4 ustawy). Takie rozwiązanie naruszałoby jednak jedną z podstawowych zasad postępowania dyscyplinarnego, tj. prawo obwinionego do obrony.

Sytuacja stron w opisywanym zakresie różni się od sytuacji chociażby świadka. Co prawda w przypadku świadka ustawa i rozporządzenie również nie przewidują expressis verbis możliwości przesłuchania za pomocą urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość, to jednak wskazać należy na par.  21 ust. 2 rozporządzenia, który dopuszcza przesłuchanie świadka przez wyznaczonego członka składu orzekającego, gdy ten nie może stawić się na rozprawie z powodu przeszkody zbyt trudnej do usunięcia. Taka redakcja przepisu nie pozostawia wątpliwości, że świadek może zostać przesłuchany w miejscu jego przebywania. Jak się wydaje, nie wyklucza to również przesłuchania z użyciem systemu wideokonferencji przekazującego obraz i dźwięk w czasie rzeczywistym. Zatem stawiennictwo świadka na rozprawie, w przeciwieństwie do stron, nie jest obowiązkowe.

W świetle powyższych przepisów, mając na uwadze przede wszystkim obowiązek stawiennictwa stron na rozprawie, nie jest możliwy udział obwinionego w rozprawie poprzez system wideokonferencji przekazujący obraz i dźwięk w czasie rzeczywistym.

Opinię przygotowali i zredagowali:

dr Angelina Sarota

Dyrektor

Michał Graczyk

Radca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

@RY1@i02/2013/224/i02.2013.224.088000500.802.jpg@RY2@