Poradnia celna

● Na czym polega procedura "end use" i kiedy można ją zastosować

● Co zrobić, gdy importer otrzyma więcej towaru, niż wykazano na fakturze zgłoszonej do odprawy celnej

● Kiedy termin powiadomienia dłużnika o kwocie należności celnych może przekroczyć trzy lata

● Do odprawy importowej została przedstawiona faktura, na której dostawca pozaunijny umieścił podatek swojego kraju. Czy podatek ten powinien być doliczony do wartości celnej?

Zasadniczo podatek obcego kraju nie powinien wchodzić w skład wartości celnej importowanych produktów. Jeśli jednak zagraniczny eksporter doliczy do faktury taką daninę, wówczas zastosowanie znajdzie art. 146 rozporządzenia Komisji EWG nr 2454/93. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli cena faktycznie zapłacona lub należna zawiera kwotę podatku wewnętrznego należnego od danych towarów w kraju pochodzenia lub wywozu, to do celów art. 29 ust. 1 kwoty tej nie uwzględnia się przy określaniu wartości celnej. Przepis ten jednak zastrzega, że takie rozwiązanie ma zastosowanie tylko wówczas, gdy zgodnie z wymogami właściwych organów celnych wykaże się, że wspomniane towary były lub będą z podatku zwolnione z korzyścią dla kupującego.

Dlatego jeśli importer uregulował już kwotę należności wraz z wykazanym na fakturze podatkiem, cała kwota z takiej faktury będzie musiała być przyjęta jako wartość celna. Trzeba bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 29 Wspólnego Kodeksu Celnego (WKC) wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wtedy, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty. Jeżeli zaś importer jest w stanie udowodnić, że został zwolniony przez sprzedającego z konieczności zapłaty podatku wykazanego na fakturze, wówczas taki podatek, na podstawie przepisu art. 146 wymienionego wyżej rozporządzenia, nie powinien wchodzić w skład wartości celnej.

Podstawa prawna

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r., ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r.). Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r., ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r. z późn. zm.).

● Przedsiębiorca sprowadza regularnie produkt, dla którego taryfa celna przewiduje zawieszenie autonomiczne dla przeznaczenia końcowego. Czy oznacza to, że będzie mógł skorzystać z procedury celnej przeznaczenia końcowego i jakie korzyści może w związku z jej wykorzystaniem osiągnąć?

Ostateczne przeznaczenie (zwane również "end use") pozwala na dopuszczenie do obrotu towaru po obniżonej lub zerowej stawce celnej, pod warunkiem że produkt ten osiągnie określone końcowe przeznaczenie.

Choć w obrocie gospodarczym end use funkcjonuje jako procedura, to zgodnie z aktualnym WKC nie znajdziemy ostatecznego przeznaczenia na liście procedur celnych. Obecnie art. 21 definiuje ją jako uprzywilejowane traktowanie taryfowe, z którego mogą korzystać wybrane towary ze względu na ich rodzaj lub przeznaczenie. Dopiero nowy, zmodernizowany kodeks celny, którego wejście w życie planowane jest na 1 listopada 2013 r., dołączy ostateczne przeznaczenie do grona pozostałych procedur gospodarczych nazywanych w nowym kodeksie procedurami specjalnymi.

Jeżeli więc taryfa celna przewiduje dla danego kodu zawieszenie autonomiczne dla przeznaczenia końcowego, importer może wystąpić do urzędu celnego o pozwolenie na objęcie takiego produktu procedurą dopuszczenia do obrotu z końcowym przeznaczeniem.

Wniosek taki należy skierować do naczelnika urzędu celnego właściwego ze względu na miejsce, w którym znajduje się główna księgowość wnioskodawcy (lub prowadzona jest odpowiednia ewidencja) i gdzie realizowana jest przynajmniej część czynności, którym podlegać będą towary objęte pozwoleniem lub gdzie towary te osiągną końcowe przeznaczenie. Formularz wniosku został określony w załączniku nr 67 do rozporządzenia wykonawczego 2454/93 z 2 lipca 1993 r. Wypełniając go, należy podać takie dane jak: nazwę wnioskowanej procedury ("swobodny obrót z ostatecznym przeznaczeniem"), miejsce i rodzaj prowadzonej ewidencji, którą importer będzie obowiązany prowadzić, wyszczególnienie towarów, które zostaną objęte ostatecznym przeznaczeniem. Organ celny przyjmujący wniosek sprawdza, czy spełnione zostały warunki niezbędne do udzielenia pozwolenia, w tym celu może na przykład dokonać analizy finansowo-księgowej dokumentacji wnioskodawcy. W przypadku pozytywnych rezultatów weryfikacji, organ celny wydaje pozwolenie na stosowanie procedury, którego okres ważności nie powinien przekroczyć trzech lat. Trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 82 WKC towary dopuszczone do obrotu z zastosowaniem zerowej lub obniżonej stawki celnej ze względu na ich przeznaczenie pozostają pod dozorem celnym. Dozór celny zostaje zakończony w chwili, gdy towary otrzymają określone przeznaczenie i warunki zastosowania obniżonej stawki celnej nie muszą być dalej spełniane.

Również w przypadku tej procedury, tak jak innych procedur gospodarczych, organy celne mogą uzależnić swoją zgodę od złożenia zabezpieczenia. Zabezpieczenie, o którym mowa, ma na celu zapewnienie uiszczenia długu celnego, mogącego powstać w stosunku do tych towarów. Jeżeli towary nie zostaną wykorzystane w czasie i w sposób określony w pozwoleniu, należy uiścić należności celne wraz z odsetkami ustawowymi. Wspomniane odsetki nalicza się począwszy od daty powstania długu celnego. Mimo wielu formalności koniecznych do uzyskania pozwolenia na stosowanie procedury celnej ostateczne przeznaczenie warto ubiegać się o nią, gdy taryfa celna przewiduje takie prawo. Obniżona lub często zerowa stawka celna uzyskana dzięki pozwoleniu na end use może przyczynić się do dużych oszczędności importera.

Podstawa prawna

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r., ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r.). Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r., ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r. z późn. zm.).

● Do magazynu firmy przyjechał po odprawie celnej towar. Po rozładunku okazało się, że część dostarczonego towaru nie została wykazana na fakturze przedłożonej do odprawy celnej, co miało wpływ na zaniżenie należności celnopodatkowych. Co powinien w takiej sytuacji zrobić importer i czy może takim niezgłoszonym towarem dysponować?

Nieprzedstawienie części towaru organom celnym, niezależnie od stopnia zawinienia importera, zawsze jest nielegalnym wprowadzeniem towaru, o którym mowa w art. 202 ust. 1 WKC. Wobec takich niezgłoszonych towarów powstaje dług celny z chwilą odprawy celnej.

Dłużnikami są w takiej sytuacji: osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia lub uczestniczyła we wprowadzeniu, jak również osoby, które nabyły lub posiadały taki towar i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny były wiedzieć, że jest to towar wprowadzony nielegalnie.

Jak stanowi art. 39 WKC, jeżeli na skutek nieprzewidzianych okoliczności lub działania siły wyższej towar wprowadzony na obszar celny Wspólnoty nie może zostać niezwłocznie przedstawiony organom celnym w celu nadania mu przeznaczenia celnego, należy bez zbędnej zwłoki poinformować organy celne o zaistniałej sytuacji.

W związku z tym w omawianym przypadku importer powinien niezwłocznie poinformować urząd celny, wskazując miejsce, w którym znajdują się towary. Organ celny powinien w odpowiedzi wskazać środki, jakie importer będzie obowiązany podjąć w celu umożliwienia sprawowania dozoru celnego wobec takich towarów. Tym samym urząd celny określi, czy można takim towarem dysponować. Do tego czasu dostawę w całości powinno się składować oddzielnie.

Następnym krokiem powinna być korekta złożonego zgłoszenia celnego. Do wniosku o korektę importer powinien załączyć korektę faktury importowej otrzymanej od dostawcy wraz z wyjaśnieniem przyczyny zaistniałych rozbieżności. Importer będzie też musiał uiścić zaległy (niewpłacony w terminie) dług celny z odsetkami jak od należności podatkowych.

Dlatego chcąc uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji finansowych, importer już w chwili stwierdzenia niezgodności w ilości rozładowanego towaru względem ilości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym powinien uregulować dodatkową należność celnopodatkową.

Podstawa prawna

Art. 39 i 202 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r.).

● W wyniku kontroli postimportowej organ celny podważył prawdziwość zadeklarowanego 4 lata wcześniej przez importera pochodzenia towaru, co miało wpływ na zwiększenie kwoty zapłaconego długu celnego. Dokonując zgłoszenia celnego, importer nie miał świadomości, że świadectwo pochodzenia dostarczone przez eksportera było fałszywe. W związku z tym chciałby wiedzieć, kiedy mija termin przedawnienia dla powiadomienia dłużnika o kwocie należności celnych?

Na należności celnopodatkowe powstające w imporcie towarów składają się: kwota cła, podatku od towarów i usług (VAT) oraz akcyza w przypadku wyrobów akcyzowych. Uszczuplenie należności celnej w związku z przedstawieniem fałszywego świadectwa pochodzenia towaru wpływa na zmniejszenie kwoty należnego podatku od towarów i usług oraz ewentualnie akcyzy. Dzieje się tak w związku z obowiązkiem doliczenia kwoty cła do podstawy opodatkowania w imporcie obu wymienionych danin. Termin przedawnienia dla powiadomienia o długu celnym wynosi trzy lata, a dla podatków, zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej, pięć lat.

Podstawą prawną dla trzyletniego terminu przedawnienia należności celnych jest art. 221 ust. 3 WKC. Przepis ten przewiduje jednak dwie sytuacje, w których termin ten może ulec wydłużeniu. Pierwszy dotyczy przypadku, gdy zostanie złożone odwołanie od decyzji organu celnego - wówczas bieg terminu zostaje zawieszony na czas trwania procedury odwoławczej.

Drugi przypadek, przewidziany w ust. 4 art. 221 WKC, ma miejsce, gdy zostanie stwierdzone, że dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili jego popełnienia, wszczęciu postępowania karnego. Jak stanowi art. 56 ustawy - Prawo celne, termin na powiadomienie dłużnika o kwocie należności zostaje wówczas wydłużony do pięciu lat. W przypadku błędu w zadeklarowanym w zgłoszeniu celnym pochodzeniu towaru mamy do czynienia z odpowiedzialnością karną skarbową na podstawie art. 87 par. 1 kodeksu karnego skarbowego. Przepis ten penalizuje zachowanie polegające na wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej, narażając należność celną na uszczuplenie.

Należy tu jednak rozróżnić sytuację celowego i niecelowego wprowadzenia organów celnych w błąd. Orzecznictwo sądów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lipca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 43/13) wskazuje, że karalne jest jedynie umyślne wprowadzenie w błąd organu celnego, a więc organ celny musiałby udowodnić, że podanie nieprawidłowych danych dotyczących pochodzenia było spowodowane umyślnym działaniem importera i że było nakierowane na uszczuplenie należności celnych. Brak spełnienia tej przesłanki oznacza, że importerowi nie może zostać zarzucone naruszenie przepisu art. 87 par. 1 k.k.s., tym samym nie zostanie spełniony warunek, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC, umożliwiający organom celnym wydłużenie trzyletniego terminu na powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych.

Podstawa prawna

Art. 221 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r.). Ustawa z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 727). Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.). Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.).

Iwona Krucka,

ekspert prawa celnego, doradca w Sandler & Travis Trade Advisory Services w Warszawie