Niezatrudnienie audytora narusza dyscyplinę

Prowadzenie audytu wewnętrznego przez jednostkę może mieć charakter obligatoryjny lub fakultatywny. Do podmiotów zobowiązanych z mocy prawa do prowadzenia audytu należą:

● Kancelaria Prezesa Rady Ministrów,

● ministerstwa,

● urzędy wojewódzkie,

● izby celne,

● izby skarbowe,

● Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w tym w zarządzanych przez niego funduszach;

● Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w tym w funduszach zarządzanych przez prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego;

● Narodowy Fundusz Zdrowia.

Ponadto audyt prowadzi się w jednostkach gromadzących znaczne środki publiczne lub dokonujących znacznych wydatków, tj.:

● państwowych jednostkach budżetowych, jeżeli kwota ujętych w planie finansowym jednostki budżetowej dochodów lub kwota wydatków przekroczyła wysokość 40 000 tys. zł;

● uczelniach publicznych, jeżeli kwota ujętych w planie rzeczowo-finansowym przychodów lub kosztów przekroczyła wysokość 40 000 tys. zł;

● samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej, które nie zostały utworzone przez jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli kwota ujętych w planie finansowym przychodów lub kosztów przekroczyła wysokość 40 000 tys. zł;

● agencjach wykonawczych, jeżeli kwota ujętych w planie finansowym przychodów lub kosztów przekroczyła wysokość 40 000 tys. zł;

● państwowych funduszach celowych, jeżeli kwota ujętych w planie finansowym przychodów lub kosztów przekroczyła wysokość 40 000 tys. zł.

Jednostki samorządu terytorialnego mają obowiązek realizować audyt wewnętrzny wówczas, gdy ujęta w uchwale budżetowej kwota dochodów i przychodów lub kwota wydatków i rozchodów przekroczyła wysokość 40 000 tys. zł.

Fakultatywnie audyt wewnętrzny może być prowadzony w jednostkach sektora finansów publicznych, których kierownicy podejmą decyzję o jego prowadzeniu.

Wewnętrzny lub usługodawca

Audyt wewnętrzny może wykonywać audytor zatrudniony w jednostce albo usługodawca.

Zgodnie z przepisami audytorem wewnętrznym może być osoba, która:

● ma obywatelstwo państwa członkowskiego UE lub innego państwa, którego obywatelom, na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa wspólnotowego, przysługuje prawo podjęcia zatrudnienia na terytorium RP;

● ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych;

● nie była karana za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

● posiada wyższe wykształcenie;

● posiada następujące kwalifikacje do przeprowadzania audytu wewnętrznego:

● jeden z certyfikatów: Certified Internal Auditor (CIA), Certified Government Auditing Professional (CGAP), Certified Information Systems Auditor (CISA), Association of Chartered Certified Accountants (ACCA), Certified Fraud Examiner (CFE), Certification in Control Self Assessment (CCSA), Certified Financial Services Auditor (CFSA) lub Chartered Financial Analyst (CFA), lub

● złożyła, w latach 2003-2006, z wynikiem pozytywnym egzamin na audytora wewnętrznego przed komisją egzaminacyjną powołaną przez ministra finansów, lub

● uprawnienia biegłego rewidenta, lub

● 2-letnią praktykę w zakresie audytu wewnętrznego i legitymuje się dyplomem ukończenia studiów podyplomowych w zakresie audytu wewnętrznego, wydanym przez jednostkę organizacyjną, która w dniu wydania dyplomu była uprawniona do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych lub prawnych.

Za praktykę w zakresie audytu wewnętrznego przepisy prawne uważają udokumentowane przez kierownika jednostki wykonywanie w wymiarze czasu pracy nie mniejszym niż 1/2 etatu czynności związanych z:

● przeprowadzaniem audytu wewnętrznego pod nadzorem audytora wewnętrznego;

● realizacją przez inspektorów kontroli skarbowej czynności z zakresu certyfikacji i wydawania deklaracji zamknięcia pomocy finansowej ze środków pochodzących z UE określonych w ustawie z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 41, poz. 214 z późn. zm.),

● nadzorowaniem lub wykonywaniem czynności kontrolnych, o których mowa w ustawie z 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (t.j. Dz.U. z 2012 r. nr 82 z późn. zm.).

W jednostce samorządu terytorialnego zadania przypisane kierownikowi jednostki związane z audytem wewnętrznym wykonują odpowiednio: wójt, burmistrz, prezydent miasta, przewodniczący zarządu j.s.t. Oznacza to, iż tylko te podmioty są kompetentne do upoważnienia audytora do dokonywania czynności z zakresu audytu. W związku z tym kierownik organizuje w swojej jednostce komórkę audytu wewnętrznego. Podejmując decyzję o organizacji i liczebności komórki, powinien uwzględnić rozmiar prowadzonej działalności, posiadane środki finansowe, strukturę organizacyjną, liczbę i rodzaje podmiotów działających w ramach jednostki.

Wykonywanie audytu przez usługodawcę jest możliwe wówczas, gdy ujęta w planie finansowym kwota przychodów, dochodów, wydatków lub kosztów nie przekroczyła 100 000 tys. zł lub jeżeli jednostka zatrudnia mniej niż 200 pracowników. Natomiast w jednostkach samorządu terytorialnego audyt może prowadzić usługodawca, jeśli kwota dochodów i przychodów oraz kwota wydatków i rozchodów ujęta w uchwale budżetowej jednostki jest niższa niż 100 000 tys. zł.

Usługodawcą przeprowadzającym audyt wewnętrzny może być:

● osoba fizyczna, spełniająca warunki wymagane od audytora wewnętrznego;

● osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, spełniająca warunki wymagane od audytora wewnętrznego;

● spółka cywilna, spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna lub osoba prawna, która zatrudnia do prowadzenia audytu wewnętrznego w jednostce osoby spełniające warunki wymagane od audytora wewnętrznego.

Umowa zawarta z usługodawcą powinna zawierać postanowienia gwarantujące prowadzenie audytu wewnętrznego zgodnie z obowiązującymi przepisami, a także określające sposób postępowania z dokumentami, w tym także w formie elektronicznej, wytworzonymi dla celów prowadzenia audytu wewnętrznego, aby zapewnić ich dostępność, ochronę przed nieupoważnionym rozpowszechnianiem, uszkodzeniem lub zniszczeniem.

Umowę na przeprowadzenie audytu jednostka sektora finansów publicznych zawierają na okres co najmniej roku.

Zaniechanie

Od 1 stycznia 2010 r. naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest zaniechanie prowadzenia audytu wewnętrznego w jednostce sektora finansów publicznych do tego zobowiązanej, spowodowane niezatrudnieniem audytora wewnętrznego albo niezawarciem umowy z usługodawcą (orzeczenie Resortowej Komisji Orzekającej z 5 kwietnia 2011 r., RKO-58/10, Biul. NDFP 2011/4/1). Ponoszenie odpowiedzialność przez kierownika jednostki w tym zakresie nie zależy od wystąpienia negatywnych, przede wszystkim finansowych strat. Podstawą do pociągnięcia go do odpowiedzialności wystarczające jest nieprowadzenie audytu stanowiące zagrożenie dla gospodarki środkami publicznymi.

Dla bezprawności naruszenia dyscypliny finansów publicznych bez znaczenia są przyczyny niezatrudnienia audytora albo niezawarcia umowy z usługodawcą. Jednakże powinny one być uwzględnione w toku prowadzenia postępowania, na etapie oceny stopnia zawinienia przez kierownika i oceny jego umyślności działania, gdyż może się okazać, iż nie poniesie on odpowiedzialności na skutek braku zawinienia. [przykład 1 i 2]

Ponadto na bezprawność zaniechania prowadzenia audytu wewnętrznego nie wpływa okres, w którym nie prowadzono audytu. Wystarczy jeden dzień niewykonywania audytu, aby wypełniono znamiona naruszenia dyscypliny finansów publicznych. W trakcie postępowania o naruszenie dyscypliny długość trwania okresu zaniechania poddawana jest ocenie pod względem stopnia szkodliwości naruszenia.

WAŻNE

Kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych poprzez zaniechanie prowadzenia audytu wewnętrznego w jednostce do tego zobowiązanej, wskutek niezatrudnienia audytora wewnętrznego albo niezawarcia umowy z usługodawcą

PRZYKŁAD 1

Usprawiedliwiony brak

Kierownik nie poniesie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w związku z zaniechaniem prowadzenia audytu wewnętrznego w jednostce do tego zobowiązanej, spowodowanym niezatrudnieniem audytora wewnętrznego albo niezawarciem umowy z usługodawcą, wówczas gdy przyczyną niewypełnienia tego obowiązku była np. niemożność zawarcia umowy z usługodawcą, brak osób zainteresowanych zatrudnieniem na stanowisku audytora.

PRZYKŁAD 2

Dopełnienie obowiązku

Kierownik jednostki zobowiązanej do prowadzenia audytu zawarł umowę o przeprowadzenie audytu wewnętrznego z usługodawcą. Z powodów zawinionych przez usługodawcę zaniechano prowadzenia audytu. W opisanej sytuacji nie doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych, gdyż kierownik dopełnił obowiązku, tj. zawarł umowę z usługodawcą.

@RY1@i02/2013/115/i02.2013.115.00800030f.803.jpg@RY2@

dr Anna Ryl specjalista w zakresie finansów publicznych, praktyk kontroli

dr Anna Ryl

specjalista w zakresie finansów publicznych, praktyk kontroli

Podstawa prawna

Ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 168). Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).