Wstrzymać roboty budowlane można jedynie w trakcie trwania prac

Wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 prawa budowlanego może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy roboty te są faktycznie wykonywane w dacie wydania postanowienia.

Po przeprowadzonych czynnościach kontrolnych powiatowy inspektor nadzoru budowlanego wstrzymał roboty budowlane, polegające na budowie budynku usługowo-mieszkalnego, jako wykonywane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę.

Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie z uwagi na istotne uchybienia formalne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych. Sprecyzował, na czym polegają istotne odstępstwa od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, wskazując, iż realizowana budowa odbiega w sposób istotny od warunków określonych w decyzji, tj. z naruszeniem art. 36a ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. z 1994 r. nr 89, poz. 414 ze zm.), czyli bez uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Budynek zgodnie z pozwoleniem na budowę powinien być obiektem jednokondygnacyjnym, tymczasem powstały budynek ma dwie kondygnacje i inne wymiary. Po rozpoznaniu zażalenia inwestora organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewódzki inspektor wskazał, że faktyczne zakończenie budowy ma miejsce dopiero w momencie, gdy inwestor legitymuje się pozwoleniem na użytkowanie lub gdy dokonał skutecznego zgłoszenia o zakończeniu budowy. Tymczasem inwestor do dnia wydania zaskarżonego postanowienia takimi dokumentami nie legitymował się, tym samym wobec prawa budowa nadal jest prowadzona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, że budowa, która jest przedmiotem sprawy, nie została zakończona, a zatem była podstawa do wstrzymania robót budowlanych zgodnie z art. 50 ust. 1 prawa budowlanego. Zdaniem WSA dyspozycja art. 51 ust. 7 prawa budowanego nie obejmuje sytuacji, gdy roboty budowlane wykonano z istotnym odstępstwem od warunków określonych w pozwoleniu na budowę, gdyż przepis nie nawiązuje do skutków opisanych w tym przypadku.

Właściwe odczytanie "odpowiedniego" stosowania ust. 7 oznacza, że dla robót wykonanych z istotnym odstępstwem od warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź przepisach przewiduje się zastosowanie bezwzględnej sankcji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Zatem przez wstrzymanie robót organ otwiera inwestorowi możliwość prowadzenia procedury naprawczej. Inwestor wniósł skargę kasacyjną.

NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyjaśnił, że z protokołu kontroli nie wynikało, aby były prowadzone jakiekolwiek roboty budowlane. Wprost przeciwnie treść protokołu wskazywała, że budowa spornego budynku została zakończona.

Niedopuszczalne było wydanie postanowienia na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego. NSA podkreślił, że art. 50 ust. 1 ustawy stanowi o wstrzymaniu postanowieniem prowadzenia robót budowlanych wykonywanych.

W sytuacji zaś kiedy roboty budowlane nie były wykonywane i inwestor nie miał zamiaru ich kontynuować, albowiem budowa obiektu budowlanego została zakończona, bezprzedmiotowe jest postępowanie i wydanie postanowienia na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego. Brak jest bowiem prac, które podlegałyby wstrzymaniu.

Natomiast kiedy roboty zostały wykonane i aktualnie nie są prowadzone, powinien mieć zastosowanie przepis art. 51 ust. 7 prawa budowlanego. Sąd I instancji niezasadnie utożsamił zakończenie robót budowlanych z zakończeniem budowy.

O zakończeniu budowy w znaczeniu prawnym można mówić dopiero po skutecznym zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli ten nie zgłosi sprzeciwu, lub po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli taka jest wymagana. Dla zastosowania art. 50 ust. 1 prawa budowlanego znaczenie ma natomiast nie fakt zakończenia budowy w znaczeniu prawnym, lecz fakt prowadzenia w dacie wydawania postanowienia robót budowlanych.

z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1524/11

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA

KOMENTARZ EKSPERTA

Istotna jest okoliczność prowadzenia robót, a nie ich zakończenie

@RY1@i02/2013/042/i02.2013.042.02300050f.802.jpg@RY2@

Natalia Gaweł, adwokat w Kancelarii KSP Legal & Tax Advice w Katowicach

Stanowisko NSA uznać należy za uzasadnione. Sąd rozstrzygając sprawę, słusznie przyjął literalną wykładnię przepisu art. 50 ust. 1 prawa budowalnego, który w sposób wyraźny stanowi, że wstrzymaniu w drodze postanowienia podlegają roboty wykonywane, a nie roboty już wykonane (zakończone). Co więcej w uzasadnieniu swego orzeczenia sąd zwrócił uwagę, że w prawie budowalnym istnieje przepis, który bezpośrednio odnosi się do robót już wykonanych (zakończonych). Chodzi tu o art. 51 ust. 7 prawa budowlanego. Tym samym stosowanie art. 50 ust. 1 do robót już wykonanych, jak miało to miejsce w wynikającym z przytoczonego orzeczenia stanie faktycznym, jest niepoprawne. Konkludując, w świetle orzeczenia NSA dla zastosowania normy z art. 50 ust. 1 prawa budowlanego istotne jest, czy na placu budowy nadal prowadzone są przez inwestora jakiekolwiek roboty budowlane. Jeżeli inwestor zakończył prace i nie zamierza już ich kontynuować, to mówimy o robotach wykonanych - nawet wówczas, gdy inwestor nie zakończył budowy w znaczeniu formalnoprawnym, tj. nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie lub nie zgłosił do właściwego organu zakończenia robót. Przepisu art. 50 ust. 1 nie stosuje się. Zastosowanie znajduje natomiast art. 51 ust. 7 ustawy.

Orzeczenie NSA zapewne rozstrzygnie wiele dylematów, przed jakimi dotąd stawali inspektorzy nadzoru budowalnego w podobnych sprawach.