Przegląd orzecznictwa WSA

Można wydać decyzję o umorzeniu postępowania dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, które wykazało że nie istnieją jakiekolwiek podstawy do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w danej sprawie.

Do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego (PINB) wpłynęło pismo A Sp. z o.o. z wnioskiem o podjęcie czynności kontrolnych w celu ustalenia, czy budynki zlokalizowane na działce zostały zrealizowane zgodnie z prawem oraz warunkami udzielonego pozwolenia na budowę. PINB przeprowadził kontrolę. W jej trakcie inwestor okazał decyzję prezydenta miasta zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego dwurodzinnego (bliźniaka). Do decyzji dołączono zawiadomienie o przyjęciu zgłoszenia o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania 1 części budynku, stanowiącego odrębny lokal mieszkalny. Organ uznał postępowanie za bezprzedmiotowe i wydał decyzję o jego umorzeniu. A Sp. z o.o. wniosła odwołanie. Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Spółka skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się jej uchylenia.

WSA uchylił powyższe decyzje. Uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje wystarczających podstaw, by umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania administracyjnego powinno być każdorazowo poprzedzone wnikliwym postępowaniem dowodowym, które wykaże brak istnienia jakichkolwiek podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w danej sprawie. Zdaniem sądu postępowanie dowodowe poprzedzające podjętą przez organ I instancji decyzję o umorzeniu postępowania zostało przeprowadzone wadliwie. Organy obu instancji nie wyjaśniły, na jakiej podstawie przyjęły, że budynki wzniesione na działce zostały zrealizowane zgodnie z przepisami prawa oraz z decyzjami prezydenta miasta. Wprawdzie w toku postępowania wyjaśniającego pracownicy organu I instancji przeprowadzili kontrolę nieruchomości. Ale sporządzony z tej czynności protokół ogranicza się jedynie do lakonicznego wskazania, iż "nie stwierdzono istotnych odstępstw" między zrealizowanym na działce budynkiem a zatwierdzonym projektem budowlanym. Organ nie określił przy tym w sposób precyzyjny obecnego stanu zabudowy na działce. Nie dokonał też analizy warunków realizacji budynku mieszkalnego, określonych w decyzji prezydenta miasta.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 14 sierpnia 2012 roku, sygn. akt II SA/Lu 301/12.

Podsumowanie

1) Zgodnie z art. 105 par. 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

2) Niezbędnym warunkiem umorzenia postępowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ, iż stało się ono bezprzedmiotowe.

Organ nie może skutecznie powoływać się na domniemanie doręczenia, jeśli uchybiono któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego.

Prezydent miasta B. przyznał K.T. dodatek mieszkaniowy w wysokości 46,75 zł na okres 6 miesięcy. Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w trybie zastępczym. Z formularza "Potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B." wynikało, iż adresat nie odebrał przesyłki. Awizowano ją po raz pierwszy w dniu 22 kwietnia 2011 r., a następnie 26 kwietnia 2011 r. pozostawiono w siedzibie kancelarii MOPR. Na drzwiach mieszkania adresata doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w kancelarii MOPR w B. Była tam też informacja o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. Przesyłka nie została podjęta, więc awizowano ją powtórnie 29 kwietnia 2011 r. Dopiero 19 maja 2011 r. adresat odebrał osobiście kserokopię decyzji. 30 maja złożył do SKO w K. odwołanie, w którym zakwestionowała wysokość przyznanego świadczenia. SKO stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia zaskarżenia. Organ przyjął, że decyzja została doręczona 6 maja 2011 r. i nastąpiło przekroczenie terminu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący twierdził, iż wniósł odwołanie w ustawowym terminie, w 12. dniu od odebrania decyzji.

WSA doszedł do wniosku, że organ nieprawidłowo uznał, że decyzja została skutecznie doręczona w dniu 6 maja 2011 r. W przypadku niemożności doręczenia przesyłki bezpośrednio adresatowi istnieje bowiem możliwość zastosowania instytucji o charakterze domniemania doręczenia. Zasadniczym miejscem umieszczenia zawiadomienia jest oddawcza skrzynka pocztowa. Wyjątkowo można pozostawić przesyłkę w innych miejscach, ale przyczyna takiego działania musi zostać wyraźnie opisana. Doręczyciel nie zamieścił jednak takiej adnotacji. Sąd zwrócił uwagę, że pismo, którego nie można było doręczyć stronie do rąk własnych, może być przechowywane przez pocztę , jeśli to ona je doręcza. Może też być złożone w urzędzie właściwej gminy, jeśli pismo doręcza pracownik urzędu gminy, upoważniona osoba lub organ. Tymczasem decyzję przechowywano w kancelarii MOPR, który nie jest urzędem gminy w rozumieniu art. 33 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), lecz jest jednostką organizacyjną gminy. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 lipca 2012, sygn. akt IV SA/Gl 894/11.

Podsumowanie

1) Termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji.

2) Co do zasady, pisma doręczane są za pokwitowaniem przez pocztę, przez pracowników organu lub przez inne upoważnione osoby lub organy.

W oparciu o krótkie wyjaśnienia stron organ nie jest w stanie ocenić, czy opuszczenie lokalu miało charakter trwały. Powinien więc przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe.

Była żona złożyła wniosek o wymeldowanie S.K. z pobytu stałego. Wskazała, że opuścił on lokal dobrowolnie 4 września 2011 r. Prezydent W. przesłuchał wymienione wyżej osoby i wydał decyzję o wymeldowaniu. Mężczyzna wniósł odwołanie. Twierdził, że nigdy nie opuścił lokalu z zamiarem stałego zamieszkiwania w innym miejscu. Jego wyjazd miał charakter czasowy. W domu pozostawił swoje osobiste rzeczy, które podczas jego nieobecności była współmałżonka spakowała i wyniosła do piwnicy. Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uznał, że lokal nie jest miejscem stałego pobytu skarżącego, w którym skoncentrowane byłyby jego sprawy rodzinne. S.K. wniósł wobec tego skargę do sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sędziowie wskazali, że organ ma obowiązek zbadać między innymi, czy dana osoba faktycznie mieszka pod wskazanym adresem.

Skoro strona zakwestionowała przesłankę o trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu, to obowiązkiem wojewody było wyjaśnienie tej okoliczności. Organ drugiej instancji ma też obowiązek rozpatrzeć ponownie sprawę. Oznacza to, że powinien ustosunkować się także do zarzutów odwołania, w tym rozważyć kwestie w nim podniesione. W oparciu o krótkie wyjaśnienia stron nie można ocenić, czy opuszczenie lokalu miało charakter trwały.

Zgodnie z art. 136 k.p.a. zaistniała w tym przypadku konieczność poszerzenia materiału dowodowego. Przepis ten mówi, że organ odwoławczy może przeprowadzić, także z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów. Może też zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Skarżący nie twierdził, że wyprowadził się definitywnie z lokalu. Jeżeli zatem w odwołaniu podnosił, że jego nieobecność była czasowa, organ odwoławczy nie miał żadnych przesłanek, aby w oparciu o zgromadzany w sprawie materiał dowodowy uznać, że wyprowadzka miała charakter trwałego opuszczenia miejsca zameldowania.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 949/12.

Podsumowanie

1) Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

2) Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne.

Organ ma obowiązek wyjaśnić stronie zasady korzystania z prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Musi również przedstawić katalog placówek o najdogodniejszym usytuowaniu oraz o najlepiej dostosowanej infrastrukturze i zaopatrzeniu.

Prezydent miasta Ł. wydał decyzję o skierowaniu C.S. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Kobieta otrzymała, wraz z decyzją, informację o okołodwuletnim okresie oczekiwania na umieszczenie w placówce. C.S. złożyła pismo, opatrzone tytułem "odwołanie" z informacją, iż ma obecnie 85 lat i do roku 2009 sama dawała sobie radę w życiu codziennym. Jednak po poważnym upadku ze schodów w 2009 r. sytuacja uległa zmianie. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że odpowiada ona prawu. Argumenty podniesione w odwołaniu nie mogły więc mieć wpływu na wynik sprawy. W skardze do WSA w Łodzi C.S. zakwestionowała okres oczekiwania na umieszczenie w placówce.

Wojewódzki sąd administracyjny uznał, że skarga jest zasadna. Sędziowie doszli do wniosku, że nie jest jasne, co w istocie stanowiło przedmiot rozpoznania przez SKO. Czy było to odwołanie C.S. od decyzji organu I instancji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, którego kobieta nie kwestionowała, czy też "odwołanie" od pisma informującego o okresie oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 14 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182) w związku z art. 7, 8, 9 k.p.a. organ obowiązany jest wyjaśnić stronie zasady korzystania z prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej oraz przedstawić katalog takich domów o najdogodniejszym usytuowaniu w stosunku do miejsca zamieszkania zainteresowanego, a także o najlepiej dostosowanej infrastrukturze i zaopatrzeniu. Badanie liczby miejsc oraz czasu oczekiwania na przyjęcie do domu odbywa się już na tym etapie. Organ I instancji nie dopełnił jednak tego obowiązku w niniejszym postępowaniu. Przesłał jedynie stronie informację w trybie art. 59 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej o okresie oczekiwania na przyjęcie do wskazanych przez siebie placówek pomocy. Skarżąca kwestionowała jedynie doręczoną jej informację o wyborze domu pomocy społecznej i okresie oczekiwania na umieszczenie. Organ odwoławczy rozważył jednak również decyzję o skierowaniu do placówki. A wskazanie konkretnego domu pomocy społecznej nie stanowiło przedmiotu żadnego z rozstrzygnięć organu I instancji, bowiem to dokonuje się dopiero na etapie umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 7 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 987/12

Podsumowanie

Postępowanie w sprawie wskazania konkretnej placówki powinno być, co do zasady, wszczęte niezwłocznie po tym gdy decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej stała się ostateczna.

Organ powinien rozważyć możliwości umieszczenia w placówce zlokalizowanej jak najbliżej miejsca zamieszkania, w której okres oczekiwania wynosi mniej niż 3 miesiące.

Wyroki opracowała Ewelina Stępień