Opłaty za korzystanie ze środowiska - po raz ostatni na starych zasadach

Bardzo wielu przedsiębiorców musi się rozliczać za korzystanie ze środowiska. Wystarczy, że używają samochodu, opalają lokal paliwem stałym lub gazem czy samodzielnie pomalowali elewację firmowego budynku. Gdy ktoś się spóźni, musi się liczyć z odsetkami w wysokości jak dla zobowiązań podatkowych. A jeżeli zapomni o rozliczeniach, marszałek województwa wymierzy mu opłatę w drodze decyzji. Gdy dodatkowo okaże się, że brakuje wymaganego pozwolenia (np. na wprowadzane ścieków do wód), będzie to opłata podwyższona o 500 proc. Marszałek określi ją na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

Podstawowym obowiązkiem rozliczających się za korzystanie ze środowiska było dotychczas i będzie jeszcze w styczniu br. składanie sprawozdań zwanych wykazami, a także wnoszenie opłat, o ile przekraczają one 400 zł za jeden rodzaj korzystania ze środowiska (to ostatnie nie jest całkiem pewne, piszemy o tym dalej). Przypominamy, że zwolnienie z obowiązku wniesienia opłaty nie zwalnia jednak z obowiązku składania informacji.

- Co innego - przypomina Joanna Wilczyńska, ekspert firmy Atmoterm S.A. - gdy dany sposób korzystania ze środowiska objęty jest zwolnieniem, o którym mowa w ustawie - Prawo ochrony środowiska (p.o.ś.):

ww art. 2 ust. 2 pkt 2 - czyli gdy zwolnienie dotyczy korzystania ze środowiska w razie prowadzenia działań ratowniczych,

ww art. 294 - gdy zwolnienie dotyczy niektórych przypadków poboru wody,

ww art. 296 - gdy zwolnienie dotyczy niektórych przypadków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi,

ww art. 297a - gdy zwolnienie dotyczy umieszczenia na składowisku odpadów wydobytych ze składowiska lub zwałowiska niespełniającego wymagań ochrony środowiska.

Stare wzory wykazów z 2002 roku zawierały jeszcze pozycję "Pobór wody zwolniony z opłat za korzystanie ze środowiska". Obecnie podmiot korzystający ze środowiska zwolniony z opłat (nie mylić z niewnoszeniem opłat poniżej progu określonego w art. 289 p.o.ś.) jest też zwolniony z przekazywania wykazów do marszałka województwa, wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), co jest zgodne obecnymi wzorami wykazów i interpretacją resortu środowiska z 25 kwietnia 2008 r.: "Zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska powoduje, że podmioty te nie są zobowiązane do przedkładania wykazu o zakresie korzystania ze środowiska, o którym mowa w art. 286 p.o.ś. Wykaz ten zawiera bowiem informacje potrzebne do ustalenia wysokości opłaty oraz ustaloną przez podmiot wysokość opłaty. Stąd jego przedkładanie nie jest wymagane w stosunku do podmiotów zwolnionych z obowiązku ponoszenia opłat. Podmioty zwolnione z obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska zwolnione są także z obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych, gdyż generalnie używane w prawie ochrony środowiska pojęcie »opłata« obejmuje także podgrupę opłat podwyższonych".

Nadchodzi nowe

Zgodnie z ustawą o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce, czyli kolejną ustawą deregulacyjną, od 2013 roku obowiązują zmiany w prawie ochrony środowiska dotyczące właśnie opłat środowiskowych, mające - przynajmniej w teorii - ułatwić życie przedsiębiorcom. Wprowadza je art. 9 tej ustawy. Zgodnie z wolą rządu i parlamentu teraz opłaty mają być wnoszone raz do roku do 31 marca (czyli znika obowiązek rozliczeń za I półrocze danego roku do 31 lipca), a wykazy będzie wreszcie można przesłać tylko do marszałka województwa (a nie, jak teraz, również do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, a przy odpadach także do wójta, burmistrza, prezydenta miasta).

Z kolei według przepisu przejściowego z art. 25 ustawy deregulacyjnej wykazy za 2012 rok mają być jeszcze przesyłane po staremu w dwa lub trzy miejsca. Artykuł ten mówi bowiem, że opłaty za korzystanie ze środowiska za 2012 rok są wnoszone na podstawie art. 285 ust. 2 p.o.ś. w brzmieniu dotychczasowym, czyli na starych zasadach. Także sprawozdanie (zwane wykazem) zawierające informacje i dane, o których mowa w art. 287 p.o.ś., za drugie półrocze 2012 r. ma być składane i przekazywane zgodnie z przepisami dotychczasowymi.

Wątpliwości budzi to, jaka kwota jest wolna od opłaty za II półrocze 2012 r. - czy tak jak dotychczas 400 zł za półrocze, czy może jednak, tak jak ma być w 2013 roku - 800 zł za cały 2012 rok łącznie. Niektórzy twierdzą wręcz, że nie obowiązują żadne kwoty wolne od opłaty. To dla sporej grupy firm, zwłaszcza działających sezonowo, ważne, bo u nich opłaty nie rozkładają się równomiernie w poszczególnych półroczach. Poprosiliśmy resort środowiska o odpowiedź w tej sprawie (patrz ramka, str. C5). To niejedyna niejasność nowo wprowadzonych przepisów. Kłopoty z ustaleniem, czy należy płacić, gdy suma opłat (za jeden rodzaj korzystania ze środowiska) przekracza 400 zł półrocznie, czy 800 zł rocznie, pojawią się też przy zaległościach. Inny problem dotyczy rozliczeń odpadów składowanych i wydobywanych ze składowisk. Ponieważ tym zajmuje się stosunkowo niewielka grupa firm - sprawę w tym tekście pomijamy.

Obowiązek prawidłowego obliczenia opłaty środowiskowej ciąży na przedsiębiorcy. Skomplikowane jest zwłaszcza wyliczenie opłaty z dużych lub nietypowych instalacji, dla których nie ma stawek ryczałtowych. Żeby tego dokonać, trzeba znać procesy technologiczne, w których powstają poszczególne zanieczyszczenia, a także ilości emitowanych substancji. W takim wypadku bez pomocy fachowca się raczej nie obejdzie. Tak jak przy podatkach, zamiast męczyć się samodzielnie, można bowiem zatrudnić do wyliczeń odpowiednią firmę. Nie musi ona legitymować się certyfikatami ani być wpisana do jakiegokolwiek rejestru, chociaż lepiej wybrać taką z doświadczeniem, bo rozliczenia mogą zostać podważone np. przez marszałka. Paradoksem jest to, że koszt obliczeń przy skomplikowanych procesach niekiedy znacznie przewyższa opłatę, którą trzeba przekazać marszałkowi województwa, ale w tym zakresie ustawa deregulacyjna akurat ułatwień nie przynosi.

Rozporządzenie w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat wyraźnie wskazuje, że sprawozdania prowadzi się w formie pisemnej, w układzie tabelarycznym - i w takiej właśnie formie mają być one przedłożone marszałkowi województwa i wojewódzkiemu inspektorowi. Jednak jeżeli podmiot korzystający ze środowiska ma taką możliwość, powinien przedłożyć wykazy także w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych (na stronach niektórych urzędów marszałkowskich są specjalne programy pozwalające na takie rozliczenia).

Za II półrocze 2012 r. podmioty rozliczają się wprawdzie na obowiązujących od 1 lipca 2009 r. formularzach, ale według stawek takich, jakie obowiązywały za I półrocze 2012 r. Obwieszczenie z tymi stawkami nie zmienia zasad, na podstawie których należy się rozliczać. Te nadal są w rozporządzeniu z 2008 roku w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska.

W praktyce niewiele jest firm takich, które mogą spokojnie stwierdzić, że nie muszą tego robić. Rozliczenia są niezbędne nawet wtedy, gdy podmiot dysponuje tylko jednym samochodem albo spalinową dmuchawą do odśnieżania parkingu i chodników czy usuwania liści. Za emisje do powietrza rozliczyć powinien się też ten, kto samodzielnie maluje np. elewację swojej firmy. Więcej na ten temat pisaliśmy w "Firmie i Prawie" z 17 lipca 2012 r. ("Na wniesienie półrocznych opłat za korzystanie ze środowiska pozostały niespełna dwa tygodnie").

Uwaga

Jeżeli podmiot korzystający ze środowiska ma taką możliwość, powinien przedłożyć wykazy także w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych

Z litrów na tony, czyli ile za zużyty gaz, benzynę i olej

Jednostkowe stawki opłat za gazy lub pyły wprowadzane do powietrza w 2012 roku z procesów spalania paliw w silnikach spalinowych są określane w obwieszczeniu w zł/Mg (czyli za tonę). Tymczasem na fakturach, jakie wystawiają stacje paliw, wielkość ta jest podawana zazwyczaj w litrach. Przy obliczaniu opłaty należy więc przeliczyć litry na tony. Przedsiębiorca może skorzystać z przeliczników podanych w rozporządzeniu o wzorach wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat.

Jednak przy rozliczaniu się wygodniej jest skorzystać z pomocy specjalnych kalkulatorów, zwłaszcza wtedy, gdy chodzi o rozliczenia ryczałtowe. Uwzględniają one oficjalnie ogłoszone przeliczniki (gęstość paliw) określone w rozporządzeniu ministra środowiska w sprawie wzorów wykazów i bez konieczności żmudnego przeliczania podają prawidłowy wynik. Trzeba jednak najpierw dokładnie określić parametry pojazdu czy maszyny, której firma używa, bo zarówno w obwieszczeniu o stawkach, jak i w kalkulatorach jest ponad 100 możliwości i o pomyłkę nietrudno. Bardzo istotny jest np. rocznik lub rodzaj homologacji pojazdu, którego rozliczenie dotyczy.

Ułatwienia przewidziano także dla wlewających do baków bioetanol. Jeśli domieszka bioetanolu w benzynie nie przekracza 10 proc., stosuje się stawki zryczałtowane, takie jak dla benzyn. Jeśli zawartość bioetanolu jest większa, rozporządzenie w sprawie stawek podaje wzór, według którego oblicza się opłatę. Jest też podany sposób umożliwiający stosowanie stawek ryczałtowych dla mieszaniny oleju napędowego i biodiesla.

Zryczałtowane stawki dla pojazdów znajdują się w tabeli J załącznika nr 2 do obwieszczenia w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska.

Z homologacją taniej

Wysokość opłat dla pojazdów zależy od rodzaju silnika, wieku maszyny i tego, do jakiej grupy należy pojazd. Jeżeli firma korzysta z preferencyjnych stawek dla samochodów mających homologację Euro 1, Euro 2, Euro 3, Euro 4 lub Euro 5, musi potwierdzić to wyciągiem ze świadectwa homologacji lub odpowiadającym mu dokumentem. Podobnie jest z ciągnikami rolniczymi, dla których wystawiane są dokumenty potwierdzające spełnienie wymagań etapów I, II lub IIIA. Analogicznie jest z innymi urządzeniami spalinowymi - takimi jak generatory prądotwórcze czy spalinowe motopompy, kosiarki, piły, zagęszczarki wibracyjne itd.

Można samemu

Przykłady wyliczeń prezentujemy w ramkach. Mimo że nie są takie proste, właściciel firmy obliczył opłaty samodzielnie, bowiem objęły go wyłącznie stawki ryczałtowe, przy których można skorzystać z kalkulatorów.

Korzystający z kalkulatora podaje tylko w odpowiednim rzędzie ilość zużytego paliwa w litrach czy w przypadku pieca w tonach. Następnie wyliczone automatycznie wielkości wpisuje do obowiązujących formularzy albo korzysta z formularzy interaktywnych dostępnych na stronach niektórych urzędów marszałkowskich i tylko drukuje je (są zgodne z urzędowym wzorem), podpisuje i wysyła.

Na stronach internetowych są bowiem też kalkulatory ze stawkami za poprzednie lata.

Trzeba pamiętać, aby formularze zostały podpisane przez osobę upoważnioną do reprezentowania podmiotu. Jeżeli podpisuje je osoba nieupoważniona, urzędy wymagają złożenia pełnomocnictwa szczegółowego do podpisywania tego typu dokumentów. [przykłady 1-4]

Ważne

Zanim ktoś skorzysta z dostępnego w internecie kalkulatora, powinien sprawdzić, czy zawiera on aktualne stawki za 2012 rok

PRZYKŁAD 1

Samozatrudniony wylicza opłatę

Właściciel jednoosobowej firmy konsultingowej z siedzibą w Płocku dysponuje samochodem osobowym benzynowym zarejestrowanym pierwszy raz w 2008 roku. Spalił on w drugim półroczu 2012 r. 2522 l benzyny. Jego miejscem pracy jest biurowiec z dostępem do wody kanalizacji i z centralnym ogrzewaniem. Samochód jest więc jedynym źródłem emisji, za które musi płacić.

Ponieważ nie wie, czy samochód ma homologację i ewentualnie jaką, wybrał rozliczenie w grupie: "silniki w samochodach osobowych zarejestrowane po raz pierwszy po 31 grudnia 2005 r. lub z dokumentem potwierdzającym spełnienie wymagań Euro 4".

Skorzystał z kalkulatora opłat i wyszło mu, że opłata za drugie półrocze 2012 r. w jego przypadku wynosi 11,52 zł (przy stawce 6,05 zł/Mg).

Kwota nie przekracza 400 zł półrocznie, nie musi więc płacić, ale ma obowiązek przesłania wykazów zarówno marszałkowi województwa mazowieckiego, jak i (jeszcze w tym roku w styczniu) mazowieckiemu inspektorowi ochrony środowiska.

PRZYKŁAD 2

Dużo aut, duży koszt

Właściciel firmy transportowej z Nowego Sącza:

- dysponuje firmowym samochodem osobowym z 2011 roku z homologacją Euro 5, zużył do niego 3220 l benzyny,

- samochodem osobowym z 2003 roku z silnikiem Diesla jeździ też jego pracownik, który zużył 2451 l oleju,

- ma też auto osobowe z 1999 roku z silnikiem na gaz LPG, które zużyło 220 l benzyny i 4500 l gazu,

- takim samym paliwem napędzany jest pojazd dostawczy z 2000 roku (zużył 300 l benzyny i 6500 l gazu).

- używa również ciągnika rolniczego z 2001 roku, który spalił 8400 l oleju napędowego,

- wykorzystuje też trzy ciągniki siodłowe (z naczepami o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t) zarejestrowane w 1998 roku, spalające olej napędowy (26 500 l oleju napędowego),

- w końcu 2008 roku kupił ciągnik siodłowy z naczepą także o dmc powyżej 3,5 t, spełniający wymagania Euro 4 (dysponuje dla tego pojazdu odpowiednim świadectwem homologacji), który zużył 6250 l oleju napędowego,

- w 2012 roku wyleasingował dwa nowe (z Euro 5) ciągniki siodłowe, które zużyły 11342 l oleju napędowego,

- ma też w swoim zakładzie dwa wózki widłowe na gaz propan-butan, które zużyły 520 l tego paliwa.

Nasz przedsiębiorca przy obliczeniach korzystał z kalkulatora i przedstawił urzędowi marszałkowskiemu województwa małopolskiego następujące wyliczenia (podajemy w kolejności zgodnej z arkuszem kalkulacyjnym):

- za auto osobowe z 1999 roku z silnikiem na gaz LPG, które zużyło 220 l (0,1661 Mg) benzyny i 4500 l (2,25 Mg) gazu, zapłaci za benzynę 2,97 zł (przy stawce 17,86 zł/Mg), a za gaz 57,49 zł (przy stawce 25,55 zł/Mg),

- za samochód osobowy z 2003 roku z silnikiem Diesla (należy wprawdzie do jego pracownika, ale ten pracownik bierze faktury na firmę przedsiębiorcy), który spalił 2451 l (2,05884 Mg) oleju napędowego, zapłaci 17,66 zł (przy stawce 8,58 zł/Mg),

- za firmowy samochód osobowy z 2011 roku z homologacją Euro 5, który zużył 3220 l (2,4311 Mg) benzyny, zapłaci 13,01 zł (przy stawce 5,35 zł/Mg),

- za pojazd dostawczy z 2000 r., który zużył 300 l (0,2265 Mg) benzyny i 6500 l (3,275 Mg) gazu, zapłaci 4,66 zł za benzynę (przy stawce 20,59 zł/Mg) oraz 74,05 zł za gaz (przy stawce 22,61 zł/Mg),

- za emisje z ciągnika rolniczego z 2001 r., który zużył 8400 l (7,056 Mg) oleju napędowego, zapłaci 335,87 zł (przy stawce 47,60 zł/Mg),

- za emisje z trzech ciągników siodłowych (z naczepami) spalających olej napędowy - (o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t), w których spalił 26 500 l (22,26 Mg) oleju, zapłaci 333,90 zł (przy stawce 15,00 zł/Mg),

- za ciągnik siodłowy z naczepą także o dmc powyżej 3,5 t, spełniający wymagania Euro 4 (dysponuje dla tego pojazdu odpowiednim świadectwem homologacji), który zużył 6250 l (5,25 Mg) oleju napędowego, zapłaci 41,84 zł (przy stawce 7,97 zł/Mg),

- za wyleasingowane w 2012 roku dwa ciągniki siodłowe (z Euro 5), które zużyły 11342 l oleju napędowego (9,52728 Mg), zapłaci 52,78 zł (przy stawce 5,54 zł/Mg),

- za dwa wózki widłowe na gaz propan-butan, które zużyły 520 l (0,26 Mg) tego paliwa, zapłaci 10,80 zł (przy stawce 41,52 zł/Mg).

Ogółem za paliwa do maszyn roboczych i pojazdów, czyli za transport (jak to jest na ogół określane w arkuszach kalkulacyjnych), jego rachunek wyniesie 945,03 zł.

PRZYKŁAD 3

Za piec na węgiel

Ten sam przedsiębiorca z Nowego Sącza swoją siedzibę opala piecem na węgiel kamienny o mocy 3,5 MW z rusztem stałym, z ciągiem naturalnym, czyli niewymagającym pozwolenia na emisje do powietrza. Zużył do niego 12,35 t węgla. Opłata wyniesie więc zgodnie z wyliczeniami z kalkulatora 349,51 zł (przy stawce 28,30 zł/Mg).

W sumie za emisje do powietrza przedsiębiorca zapłaci 945,03 zł za emisje z pojazdów i 349,51 zł za emisje z pieca opalanego węglem. Razem kwota wyniesie więc 1294,54 zł, co po zaokrągleniu do pełnych złotych wynosi 1295 zł. Ponieważ łączna opłata za emisje do powietrza przekracza półrocznie 400 zł, należy ja uiścić.

PRZYKŁAD 4

Odprowadzanie i pobór wody

Ten sam przedsiębiorca ma także na swoim terenie utwardzoną drogę i parking o łącznej powierzchni 1530 mkw. Ponieważ jednak odprowadza wody z tej powierzchni do miejskiej kanalizacji ogólnospławnej, to nie wnosi opłaty na konto urzędu marszałkowskiego za ten rodzaj korzystania ze środowiska.

Nie ponosi również opłaty za pobór wody, bo czerpie ją z miejskiego wodociągu. Gdyby miał własne ujęcie, a ścieki czy wody opadowe odprowadzał do wód otwartych, to i za te rodzaje korzystania ze środowiska musiałby uiścić opłatę.

Ministerstwo Środowiska wyjaśnia

Ponieważ ze względu na zmianę przepisów wprowadzonych ustawą deregulacyjną eksperci prezentują rozbieżne stanowiska co do wysokości kwoty, która zwalnia z wnoszenia opłaty, zapytaliśmy resort środowiska, jakie jest jego zdanie na ten temat. Oto odpowiedź:

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz.U. poz. 1342) opłaty za korzystanie ze środowiska za 2012 rok są wnoszone w brzmieniu dotychczasowym (na podstawie art. 285 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 z późn. zm.).

Ponadto zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce wykaz zawierający informacje i dane wykorzystane do ustalenia wysokości opłat za drugie półrocze 2012 r. oraz wysokość tych opłat jest składany i przekazywany zgodnie z przepisami dotychczasowymi.

W związku z powyższym podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłaty za korzystanie ze środowiska za drugie półrocze 2012 r. na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego w terminie do 31 stycznia 2013 r. W tym samym terminie podmiot korzystający ze środowiska przedkłada marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane wykorzystane do ustalenia wysokości opłat za drugie półrocze 2012 r. oraz wysokość tych opłat. Jednocześnie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nie wnosi się opłat za drugie półrocze 2012 r. z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska, których półroczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 400 zł.

rzecznik Ministerstwa

Łatwiej z kalkulatorem

Zamiast męczyć się samodzielnie z obliczeniami, można skorzystać przynajmniej przy niektórych rozliczeniach z elektronicznych kalkulatorów. Są one dostępne bezpłatnie na stronach internetowych niektórych urzędów marszałkowskich, a także na Ekoportalu:

http://www.ekoportal.gov.pl/opencms/opencms/ekoportal/dla_przedsiebiorcow_i_inwestorow/OplatyZaSrodowisko/

Program zamieszczony na stronie pod powyższym adresem dotyczy najczęściej występujących przypadków korzystania ze środowiska, tj. zryczałtowanych opłat za przeładunek benzyn silnikowych, emisji z kotłów o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW, emisji z procesów spalania paliw w silnikach spalinowych, a także poboru wód podziemnych lub powierzchniowych śródlądowych.

Jeszcze więcej rodzajów opłat można wyliczyć za pomocą formularza opłatowego dostępnego na stronie Mazowieckiego Urzędu Marszałkowskiego:

http://www.mazovia.pl/dla-mieszkancow/uslugi-w-um/sprawa,29,6.html

Można posłużyć się nim do wyliczenia - poza wymienionymi wyżej - opłat za przeładunek benzyn (ważne dla stacji paliw), odprowadzanie ścieków, a także wprowadzanie wód opadowych i roztopowych pochodzących z trwałych nawierzchni (np. zakładowych dróg czy parkingów).

Żeby jednak prawidłowo wypełnić taki formularz, trzeba znać bardzo wiele danych. Ale dzięki dostępności elektronicznych formularzy w sieci łatwiej jest ustalić, czy firma podoła samodzielnie rozliczeniom, czy będzie musiała skorzystać z pomocy znających się na rzeczy fachowców. Niekiedy kalkulatory znajdują się też na stronach niektórych firm rozliczeniowych, ale często dostęp do nich jest odpłatny.

Za stare grzechy

Tak więc ci, którzy chcą uregulować swoją sytuację wobec marszałka w 2013 roku, zapłacą za:

wdrugie półrocze 2007 r.

wpierwsze i drugie półrocze za lata 2008 - 2012.

W tym czasie kwota wolna (czyli taka, od której nie wnosi się opłaty) wynosiła dla rozliczeń półrocznych 400 zł.

Z czego korzystać

Zasadą jest korzystanie z prowadzonej przez przedsiębiorcę ekoewidencji. Jednak ten, kto nie płacił, na ogół jej nie ma. W takiej sytuacji należy korzystać z innych dostępnych dokumentów.

Gdy chodzi o rozliczenia dotyczące spalin samochodowych, podstawowe dane można wziąć z faktur za paliwa. Opłatę (zazwyczaj zryczałtowaną) trzeba wnosić za wprowadzenie gazów i pyłów do środowiska za całe paliwo zakupione na firmę wykorzystywane na terenie kraju, niezależnie od tego, czy było wykorzystane do aut prywatnych, czy zakładowych. Problem tylko w tym, że wysokość stawek zależy nie tylko od rodzaju paliwa, ale też od rodzaju pojazdu, w którym było ono wykorzystywane, a także od jego wieku. A ustalenie, kto i w jakim aucie używał benzyny, gazu czy oleju napędowego, może przysporzyć sporo problemów.

Trudniej jest z zaległościami za spaliny wprowadzane z małych kotłów grzewczych. Wprawdzie przedsiębiorcy dysponują na ogół fakturami za węgiel, gaz czy olej, ale często opał kupiony w danym półroczu był wykorzystany dopiero w następnym okresie opłatowym, a nawet później. Trzeba odpowiednio uwzględnić w sprawozdaniach.

Jeszcze więcej kłopotów będzie przy ustaleniu substancji lotnych z farb czy lakierów, zanieczyszczeń z instalacji przemysłowych albo ścieków wprowadzanych do wód i ziemi. Pozostaje ustalić to z technologiem zakładu i czekać, czy marszałek nie zakwestionuje rozliczeń. Same faktury np. za farby na ogół nie wystarczą.

Wypełnione na właściwych dla danych lat drukach dane (wg stawek za poszczególne lata) przekazuje się właściwemu marszałkowi województwa. Również na konto urzędu marszałkowskiego podmiot wpłaca zaległą opłatę. Drugi egzemplarz sprawozdania musi (przynajmniej na razie) trafić do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, a przy rozliczeniach za składowanie odpadów - do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Zaległe opłaty za gazy i pyły wprowadzone przez pojazdy i inne niestacjonarne urządzenia należy, podobnie jak przy bieżącej opłacie, wnieść na konto urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu korzystającego ze środowiska, a nie ze względu na miejsce korzystania ze środowiska (jak w przypadku pozostałych opłat tego, na którym są wykorzystywane).

Opłaty podwyższone

Korzystający ze środowiska, którzy nie mają odpowiednich pozwoleń na wprowadzanie gazów i wód do powietrza oraz pobór wód albo wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi, muszą uiszczać podwyższone opłaty za korzystanie ze środowiska. Ci, którzy regulują zaległości, niejednokrotnie zapłacą o wiele więcej niż przy posiadanych pozwoleniach. bowiem nie mają też odpowiednich pozwoleń.

Opłaty podwyższone to nie wszystko. Od zaległości naliczane są odsetki za zwłokę zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Kalkulatorów odsetkowych trzeba szukać na internetowych stronach podatkowych. Opłat podwyższonych nie stosuje się, gdy przedsiębiorca nie płaci za spaliny z samochodów lub kotłów grzewczych niewymagających pozwolenia.

Do opłat i składania sprawozdań są zobowiązani:

● przedsiębiorcy, czyli osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonujący we własnym imieniu działalność gospodarczą, a także wspólnik spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez niego działalności gospodarczej,

● jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami,

● osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami (w tym rolnicy indywidualni), ale opłaty ponoszą wyłącznie w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (chodzi o pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, pozwolenie wodnoprawne na pobór wód, pozwolenie zintegrowane).

Kto sporządza wykazy

Obowiązki sprawozdawcze i finansowe mają:

● wprowadzający gazy lub pyły do powietrza (przez pojazdy, z ogrzewania i innych technologii powodujących emisję do powietrza, takich jak: spawanie, lakierowanie, malowanie dróg, klejenie itp.),

● wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi (dotyczy to również wód roztopowych i opadowych z nawierzchni utwardzonych takich jak place, parkingi ulice, itp.),

● pobierający wody z ujęć własnych,

● składujący odpady.

Podstawa prawna

Ustawa z 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz.U. z 2012 r. poz. 1342).

Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (p.o.ś.) (Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150, z poźn. zm.).

Ustawa z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (USZE) (Dz.U. z 2009 r. nr 130, poz. 1070, z poźn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. nr 196, poz. 1217).

Obwieszczenie ministra środowiska z 26 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012 (M.P. nr 94, poz. 958).

Rozporządzenie ministra środowiska z 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. nr 97, poz. 816).

Zofia Jóźwiak

zofia.jozwiak@infor.pl