TK przyjrzy się działaniom komisji ds. reprywatyzacji

Skarga konstytucyjna (sygn. SK 77/22), która niedawno zawisła w trybunale, porusza kwestię budzącą kontrowersje już od dobrych kilku lat. Chodzi o przyznanie komisji weryfikacyjnej prawa do wydawania postanowień z nakazem wpisania do księgi wieczystej danej nieruchomości ostrzeżenia o tym, że organ prowadzi czynności sprawdzające. Idea takich ostrzeżeń jest słuszna - są formą zabezpieczenia i mają uchronić np. potencjalnego nabywcę mieszkania, nieświadomego, że proces zwrotu kamienicy, w której owo mieszkanie się znajduje, budzi wątpliwości. W praktyce jednak wpisy mogą oznaczać kłopoty dla podmiotów i ludzi, którzy z dziką reprywatyzacją nie mają nic wspólnego. Brakuje aktualnych i zbiorczych statystyk, ale wiadomo, że już w 2018 r. komisja wpisała ostrzeżenia w prawie 300 stołecznych księgach wieczystych. Problem dotknął wówczas m.in. jedną z dużych inwestycji deweloperskich, a konsekwencje odczuli nabywcy mieszkań wybudowanych na zreprywatyzowanym gruncie, którzy nie mogli przystąpić do aktu notarialnego i stać się właścicielami lokali.

Sąd kapturowy

W skardze do TK zaakcentowano, że ścieżka merytorycznego odwołania się od tego typu postanowień w zasadzie nie istnieje. Jak wskazano w okolicznościach sprawy, komisja reprywatyzacyjna podjęła czynności sprawdzające wobec nieruchomości powodów - i jednocześnie wniosła o wpisanie ostrzeżenia do księgi wieczystej. Wpisu dokonano w czerwcu 2020 r. Powodowie wnieśli skargę na postanowienie, która trafiła do sądu rejonowego. Ten utrzymał wpis w mocy, a sprawę ostatecznie zbadał sąd okręgowy. Apelacja została oddalona ze względu na to, że nie dopatrzono się formalnych uchybień w procedurze. Sąd zaznaczył, że nie ma kompetencji do merytorycznego badania postanowienia komisji, może jedynie przesądzić, czy wydał je odpowiedni organ i zgodnie z prawem.