1,2 tys. zł miesięcznie dla bezrobotnego na spłatę kredytu mieszkaniowego

● Pomoc będzie pochodziła z Funduszu Pracy, trzeba będzie ją zwrócić w 96 nieoprocentowanych ratach

● Jest szansa, że uchwalona przez Sejm ustawa przewidująca pomoc dla osób tracących pracę wejdzie w życie jeszcze w lipcu

O pomoc w spłacie kredytu mieszkaniowego mogą ubiegać się osoby, które utraciły pracę po 1 lipca 2008 r.

Chodzi o kredyt mieszkaniowy zabezpieczony hipoteką udzielony na:

● budowę domu jednorodzinnego, jeżeli przed złożeniem wniosku o pomoc właściwy organ nie zgłosił sprzeciwu w związku z zawiadomieniem o zakończeniu budowy albo jeżeli została już wydana ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie,

● nabycie:

– prawa własności domu jednorodzinnego lub prawa odrębnej własności lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym,

– spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego,

– prawa odrębnej własności lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej.

Pomoc może otrzymać osoba fizyczna zobowiązana do spłaty kredytu, która utraciła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową (tj. pracę lub świadczenie usług na podstawie umów cywilno-prawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych), a także zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej jako przedsiębiorca niezatrudniający pracowników.

Pomoc może być udzielona tym pracownikom, którym pracodawca wypowiedział umowę lub została ona rozwiązana na podstawie porozumienia stron. Zarówno standardowej umowy o porozumieniu stron na podstawie kodeksu pracy, jak i na podstawie porozumienia zawartego zgodnie z przepisami ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (ustawa o zwolnieniach grupowych). Tę ustawę stosują wszyscy pracodawcy, jeżeli zatrudniają co najmniej 20 pracowników i chcą się z nimi rozstać tylko i wyłącznie z przyczyn, które leżą po stronie zakładu pracy.

Z pomocy w spłacie kredytu może skorzystać także rodzina. W przypadku gdy kredytobiorcą jest jeden z małżonków, między którymi istnieje wspólność majątkowa, a kredytobiorca nie utracił pracy, pomoc może być przyznana, jeżeli małżonek niebędący kredytobiorcą stracił pracę. O pomoc może starać się na przykład mąż, który nadal pracuje i spłaca kredyt mieszkaniowy, a jego żonie pracodawca wypowiedział umowę o pracę.

Ustawa wprowadza mechanizm ograniczający możliwość wydłużania okresu przez rodzinę przyznanej pomocy. Nie może być ona przyznana na spłatę kredytu mieszkaniowego, jeżeli jeden z kredytobiorców uzyskał pomoc. Chyba że nie jest ona już udzielana, a jej okres nie przekroczył 11 miesięcy. W takim przypadku łączny okres pomocy przyznanej kredytobiorcom na spłatę kredytu mieszkaniowego, zabezpieczonego hipoteką ustanowioną na tym samym przedmiocie kredytowania nie może przekroczyć 12 miesięcy.

Pomoc nie będzie przyznana kredytobiorcy, jeśli:

● umowa kredytu mieszkaniowego została wypowiedziana,

● jeżeli w dniu złożenia wniosku o pomoc uprawniony lub jego małżonek:

– jest właścicielem innego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego,

– posiada inne spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego budowanych w celu przeniesienia ich własności na rzecz członków;

– jest najemcą innego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego.

Status bezrobotnego może uzyskać obywatel Polski, a także cudzoziemiec posiadający zezwolenie na osiedlenie się lub status uchodźcy, który poszukuje i podejmuje zatrudnienie na terytorium Polski. Pod warunkiem że spełni wszystkie poniższe warunki. Może go więc otrzymać osoba, która:

● nie jest zatrudniona, tzn. nie wykonuje pracy na postawie stosunku pracy, stosunku służbowego, nie wykonuje innej pracy zarobkowej (nie wykonuje pracy lub nie świadczy usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy o dzieło, umowy zlecenie).

● jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (w przypadku osób niepełnosprawnych w połowie tego wymiaru),

● ukończyła 18 lat i nie uczy się w systemie dziennym,

● nie ukończyła 60 lat (kobieta), 65 lat (mężczyzna),

● nie nabyła prawa do emerytury, renty inwalidzkiej, renty socjalnej, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia,

● nie pobiera świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego oraz zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego,

● nie pobiera zasiłku stałego na podstawie przepisów o pomocy społecznej,

● nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej lub gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych,

● nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej,

● nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników,

● nie odbywa kary pozbawienia wolności lub nie jest tymczasowo aresztowana,

● nie uzyskuje miesięcznie (z innego tytułu niż praca) przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek od środków zgromadzonych na rachunkach bankowych,

● nie pobiera po ustaniu zatrudnienia świadczenia szkoleniowego, oraz nie pobiera świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania,

Jeśli osoba, która straciła pracę, spełnia te warunki, to, chcąc uzyskać status bezrobotnego, musi się jeszcze zarejestrować w powiatowym urzędzie pracy właściwym ze względu na swoje stałe lub czasowe miejsce zameldowania. Jeśli nie ma żadnego zameldowania, zgłasza się do urzędu pracy, na którego obszarze przebywa, i składa oświadczenie, że nie jest zarejestrowana w innym urzędzie pracy.

Każda osoba zgłaszająca się do rejestracji wypełnia kartę rejestracyjną na podstawie posiadanych dokumentów. Każda informacja zapisana w tej karcie jest sprawdzana przez pracownika urzędu z oryginałami dokumentów dostarczonymi w chwili rejestracji.

Osoba rejestrująca się poświadcza podpisem złożonym w obecności pracownika urzędu prawdziwość danych i oświadczeń zawartych w karcie.

Powinna też mieć przy sobie:

● dowód osobisty lub inny dokument tożsamości wraz z potwierdzeniem zameldowania,

● oryginalne świadectwo ukończenia ostatniej szkoły (uczelni),

● świadectwa pracy z całego okresu zatrudnienia oraz wszystkie inne oryginały dokumentów niezbędnych do ustalenia ewentualnych uprawnień,

● numer NIP,

● legitymację ubezpieczeniową,

● książeczkę wojskową.

Osoby, które prowadziły działalność gospodarczą, muszą oprócz wymienionych dokumentów dostarczyć do urzędu wszystkie decyzje o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wraz z zaświadczeniami ZUS o okresach opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wraz ze wykazaniem podstaw ich wymiaru. Z kolei osoby, które pracowały w niepełnym wymiarze czasu pracy (np. 3/4, czy 1/2 etatu), muszą dostarczyć za każdy przepracowany miesiąc zaświadczenie z zakładu pracy o wysokości zarobków i o odprowadzonych składkach do ZUS.

Osoby, które pobierały świadczenia ZUS (zasiłek chorobowy, zasiłek rehabilitacyjny, zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego) po ustaniu zatrudnienia, muszą dostarczyć zaświadczenie z ZUS o okresie pobierania tego świadczenia z podstawą wymiaru lub zaświadczenie o okresie pobierania renty. Z kolei osoby niepełnosprawne powinny dostarczyć do rejestracji oprócz wymienionych dokumentów także orzeczenie o niepełnosprawności.

Kolejnym warunkiem ubiegania się o pomoc w spłacie kredytu jest nabycie prawa do zasiłku. Nie każdy jednak, kto ma status bezrobotnego, go otrzyma. Prawo do zasiłku ma tylko ten bezrobotny, który w okresie 18 miesięcy przed dniem rejestracji udokumentował co najmniej 365 dni:

● zatrudnienia lub wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę nakładczą lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej lub zlecenie z co najmniej minimalnym wynagrodzeniem, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy (FP),

● opłacania składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej lub współpracy jeżeli podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i FP stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia,

● wykonywania pracy w okresie tymczasowego aresztowania, jeżeli podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i FP stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia,

● opłacania składki do FP w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego,

● zatrudnienia za granicą i przybył do Polski jako repatriant,

● zatrudnienia w państwach UE.

Prawo do zasiłku ma także ten kto w okresie 18 miesięcy przed dniem rejestracji został zwolniony po odbyciu zasadniczej służby wojskowej, jeśli jej okres odbywania wynosił 240 dni.

Żeby ubiegać się o pomoc w spłacie kredytu, nie trzeba otrzymywać zasiłku dla bezrobotnych (wystarczy mieć do niego prawo).

O wsparcie może więc wystąpić zarówno taka osoba, która otrzymuje zasiłek, jak i taka, która musi poczekać kilka miesięcy na jego wypłatę. Obydwie mają prawo do zasiłku i to jest warunek, który trzeba spełnić, żeby mieć możliwość otrzymania pomocy.

Zasiłek dla bezrobotnych (obecnie jego podstawowa wartość to 575 zł, od nowego roku 717 zł) przysługuje za każdy dzień kalendarzowy po upływie siedmiu dni od dnia rejestracji. W takim terminie otrzyma zasiłek osoba, która utraciła pracę z powodu wypowiedzenia stosunku pracy przez pracodawcę. Z kolei ten, kto w okresie sześć miesięcy przed zarejestrowaniem w urzędzie pracy rozwiązał umowę o pracę na podstawie porozumienia stron (albo za wypowiedzeniem) otrzyma zasiłek po upływie 90 dni.

Miesięczna kwota pomocy nie będzie wyższa niż rata kredytu. Jeżeli wysokość miesięcznej raty kapitałowej i odsetkowej jest wyższa niż 1,2 tys. zł, do określenia wysokości pomocy przyjmuje się kwotę 1,2 tys. zł. Jeśli na przykład zainteresowany spłaca miesięcznie ratę w kwocie 600 zł, to maksymalnie otrzyma taką pomoc.

W ustawie nie została wprowadzona jakaś forma kryterium dochodowego uprawniającego do wsparcia. Oznacza to, że pomoc może trafić nawet do bardzo zamożnych rodzin, w której jeden z współmałżonków nieźle zarabia. Będzie się mogła o nią ubiegać osoba bez względu na stan majątkowy rodziny i to, ile zarabia jej małżonek.

Często zdarza się, że kredytobiorcy spłacają kredyty w walutach obcych, na przykład we frankach czy euro. W takiej sytuacji Bank Gospodarstwa Krajowego przeliczy ratę kredytu na złotówki według kursu sprzedaży ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski, obowiązującego w dniu poprzedzającym dzień przekazania środków pieniężnych z tytułu pomocy przez ten bank.

W ustawie jest jeszcze jedno szczególne uregulowanie dotyczące wypłacani pomocy. Będzie ona udzielana po zakończeniu wypłacania odszkodowania z tytułu utraty pracy przez zainteresowanego, jeśli podpisał on umowy ubezpieczenia, na podstawie których przysługuje mu takie świadczenie.

Bezrobotny musi złożyć wniosek do starosty o wsparcie finansowe do końca 2010 roku. Starosta ma 30 dni od wpłynięcia wniosku na podjęcie decyzji. Organem wyższego stopnia w stosunku do starosty jest wojewoda. To tam będzie można odwołać się od decyzji starosty. Z kolei od decyzji wojewody bezrobotny może odwołać się do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

We wniosku zainteresowany będzie musiał podać standardowe dane osobowe i dołączyć oświadczenie banku, który udzielił mu kredytu mieszkaniowego o terminach płatności i wysokości (w złotych) kolejnych 12 niewymagalnych miesięcznych rat kapitałowych i odsetkowych. Takie oświadczenie zainteresowany uzyska z banku osobiście albo wysyłając w tej sprawie pismo. Bank ma trzy dni na sporządzenie i wydanie lub wysłanie bezrobotnemu takiego pisma (oświadczenia).

Ponadto zainteresowany złoży oświadczenie o warunkach wszystkich umów ubezpieczenia, na podstawie których przysługuje mu świadczenie z tytułu utraty pracy. Chodzi m.in. o termin, w którym upływa okres wypłaty świadczeń z tytułu tych umów, jeśli zawarł umowę ubezpieczenia spłaty kredytu, gwarantującego wypłatę świadczenia na wypadek utraty pracy. Za złożenie fałszywych danych zawartych w oświadczeniach bezrobotnemu będzie grozić odpowiedzialność karna (nawet pozbawienie wolności do trzech lat).

Decyzja starosty o przyznaniu pomocy jest doręczana bezrobotnemu, a jej kopia Bankowi Gospodarstwa Krajowego i bankowi, który udzielił kredytu. Decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu. Terminy płatności rat pomocy będą określone w decyzji starosty.

BGK wpłaci raty kredytu nie bezpośrednio do rąk bezrobotnego, ale na konto banku, który udzielił mu kredytu. BGK dokona pierwszej płatności raty pomocy w ciągu trzech dni roboczych od dnia otrzymania kopii decyzji wydanej przez starostę, o ile te kopię bank otrzymał w terminie późniejszym niż trzy dni robocze przed terminem najbliższej płatności raty.

W pewnych sytuacjach bank przestanie płacić raty pomocy. Jeśli kredytobiorca utracił status bezrobotnego z upływem miesiąca następującego po miesiącu, w którym utrata tego statusu nastąpiła, BGK na przykład nie zapłaci raty listopadowej, jeśli utrata statusu nastąpiła w październiku. Bank przestanie płacić raty w przypadku zbycia przedmiotu kredytowania z dniem zbycia. A także wypowiedzenia umowy kredytu mieszkaniowego, z dniem upływu okresu wypowiedzenia. I wreszcie pomoc nie zostanie też wypłacona, jeśli zostaną podjęte czynności egzekucyjne z przedmiotu kredytowania, z dniem podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej.

BGK ma być niezwłocznie informowany o tych zdarzeniach przez urząd pracy i bank, który udzielił kredytu mieszkaniowego. BGK nie zapłaci rat z dniem otrzymania tych informacji. O zaprzestaniu przekazywania rat pomocy bank zawiadomi starostę i zainteresowanego.

Zwrot pomocy rozpoczyna się w miesiącu następującym po miesiącu, w którym upłynęły dwa lata od zaprzestania płatności rat pomocy i jest dokonywany przez osiem kolejnych lat w równych nieoprocentowanych miesięcznych ratach. Są one płacone do 15. dnia każdego miesiąca, na rachunek bankowy Funduszu Pracy. Jeśli bezrobotny otrzyma na przykład w 2010 roku (w ciągu 12 miesięcy) 14,4 tys. zł (1200 zł x 12), będzie zwracał w latach 2013–2020 miesięcznie 150 zł (14,4 tys. zł / 96 = 150 zł).

Dyrektor urzędu pracy działający w imieniu starosty informuje uprawnionego, co najmniej 30 dni przed terminem wpłaty pierwszej zwracanej raty pomocy, o wysokości miesięcznej raty i wskazuje numer rachunku bankowego Funduszu Pracy właściwego powiatowego urzędu pracy.

Kredytobiorca będzie musiał w pewnych sytuacjach wcześniej niż w ciągu ośmiu lat zwrócić udzieloną mu pomoc. Jeśli sprzeda kredytowane mieszkanie czy dom, będzie musiał zwrócić pieniądze w ciągu 30 dni od dnia zbycia. Także w ciągu 30 dni zwróci udzieloną pomoc z odsetkami, jeśli była ona mu przyznana nienależnie. Czyli wtedy, gdy BGK wypłacił pieniądze pomimo zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zaprzestania płatności rat pomocy, na przykład zainteresowany utracił status bezrobotnego. Albo wtedy gdy starosta wydał decyzje na podstawie nieprawdziwych informacji lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia go w błąd przez bezrobotnego.

Starosta może też odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub umorzyć w całości albo w części należności z tytułu zwrotu udzielonej pomocy. Zarówno, kiedy kredytobiorca spłaca ją w ciągu ośmiu lat, jak i wówczas, gdy musi oddać pieniądze wcześniej.