Ustawa nakazuje zapewnienie niepełnosprawnym dostępu do apteki

Nie ulega wątpliwości, że art. 97 ust. 2 prawa farmaceutycznego, zgodnie z którym wchodząca w skład powierzchni podstawowej izba ekspedycyjna apteki musi stwarzać warunki zapewniające dostęp osób niepełnosprawnych, stanowi adresowany do prowadzącego aptekę ogólnodostępną przedsiębiorcy obowiązek zapewnienia takich warunków technicznych, które umożliwiałyby dostęp do apteki niepełnosprawnym. Nie obejmuje ono jednak upoważnienia do wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej.

Wojewódzki inspektor farmaceutyczny nakazał przedsiębiorcy, prowadzącemu aptekę ogólnodostępną, zapewnić nieograniczony dostęp do izby ekspedycyjnej apteki osobom niepełnosprawnym zgodnie z par. 5 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia ministra zdrowia z 30 września 2002 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki (Dz.U. nr 171, poz. 1395) i par. 70 rozporządzenia ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Powyższą decyzję utrzymał w mocy główny inspektor farmaceutyczny. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo farmaceutyczne, ustawę o wyrobach medycznych oraz ustawę o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Dz.U. nr 126, poz. 1382 ze zm.), przedsiębiorcy, którzy prowadzili apteki ogólnodostępne w dniu wejścia w życie ustawy - Prawo farmaceutyczne, tj. 1 października 2002 r., obowiązani byli do dostosowania działalności do przepisów tej ustawy w terminie roku od jej wejścia w życie, z wyłączeniem wymagań określonych w art. 88 ust. 2a i art. 97 prawa farmaceutycznego. Te należało spełnić w ciągu pięciu lat od daty wejścia w życie ustawy. W skardze do WSA przedsiębiorca zarzucił naruszenie art. 16 ust. 2a p.w.p.f. WSA, oddalając skargę, podzielił pogląd wyrażony przez organy orzekające w sprawie. W uzasadnieniu wyroku podał, że zgodnie z art. 16 ust. 2a p.w.p.f. organ administracyjny nie może skutecznie cofnąć zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, nawet gdy przedsiębiorca nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 97 ust. 2 prawa farmaceutycznego. Stan taki nie zwalnia jednak z wykonania obowiązków wynikających z przepisów prawa, a w konsekwencji nie wyklucza nakładania przez właściwy organ określonych obowiązków. Przedsiębiorca wniósł skargę kasacyjną do NSA.

NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. NSA zauważył, że powołany w pierwszoinstancyjnej decyzji art. 98 ust. 5 prawa farmaceutycznego, zawierający upoważnienie do określenia szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki oraz wymienione w kasacji niektóre przepisy wydanego na tej podstawie rozporządzenia wykonawczego, nie upoważniają do wydania decyzji administracyjnej. Również organ odwoławczy nie podał prawidłowo podstawy prawnej decyzji. NSA wskazał, że obowiązek zapewnienia dostępu osób niepełnosprawnych do pomieszczeń izby ekspedycyjnej apteki został unormowany w art. 97 ust. 2 prawa farmaceutycznego, który stanowi, że wchodząca w skład powierzchni podstawowej izba ekspedycyjna apteki musi stwarzać warunki zapewniające dostęp osób niepełnosprawnych. Przepisy prawa nie przewidują natomiast możliwości wydania decyzji w przedmiocie nakazania wykonania tego obowiązku. NSA wskazał, że regulacja w sferze stosunków administracyjnoprawnych nie zawsze wymaga wydania aktu administracyjnego, lecz może również nastąpić bezpośrednio z mocy ustawy. Taka właśnie sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie, w której obowiązek powstaje bezpośrednio z mocy prawa i nie wymaga konkretyzacji w drodze wydania decyzji.

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA