Kara administracyjna nie przechodzi na przekształconą spółkę

Jeżeli kara administracyjna przewidziana w art. 57 ust. 7 prawa budowlanego jest wymierzana za naruszenie przez spółkę obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku, to przekształcenie tej spółki nie stwarza domniemania przejścia obowiązku zapłacenia kary administracyjnej na nową spółkę powołaną do życia w trybie art. 531 kodeksu spółek handlowych. Decyzja wymierzająca karę administracyjną nie ma na celu ukształtowania pozycji prawnej nowej spółki na przyszłość (jak czyni to np. pozwolenie budowlane), lecz jest formą represji na wcześniejsze naruszenie prawa.

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nałożył na spółkę I. karę administracyjną z tytułu użytkowania (bez uzyskania wymaganego pozwolenia) nowo wybudowanej części budynku. Następnie ten organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Spółka wniosła na to postanowienie skargę do sądu administracyjnego. wojewódzki sąd administracyjny oddalił skargę spółki. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, podał, że termin do wniesienia zażalenia jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, stwarza konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Wskazał ponadto, że odrębnym postanowieniem organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Skoro zażalenie wniesione zostało z oczywistym uchybieniem siedmiodniowego terminu, a termin ten nie został przywrócony - organ odwoławczy obowiązany był w drodze postanowienia stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Od powyższego wyroku spółka I. wniosła skargę kasacyjną do NSA, w której wskazała m.in., że w styczniu 2009 r. w prawa i obowiązki spółki I. (w trybie art. 530 par. 1 w zw. z art. 531 par. 1 kodeksu spółek handlowych) wstąpiła spółka H. W toku postępowania spółka H. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wprawdzie H. nie zgłosiła wprost wniosku o udział w postępowaniu, jednakże z faktu wniesienia wniosku wynika, że w tym postępowaniu spółka ta chciała brać udział. Sąd zatem winien zawiadomić tę spółkę o toczącym się postępowaniu i umożliwić jej udział w nim (art. 33 ust. 2 p.p.s.a.). Zdaniem kasatora pominięcie H. w postępowaniu sądowym wyczerpało przesłanki nieważności postępowania sądowego (art.183 par 1 i 2 pkt 5 p.p.s.a.)

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądów wyrażonych w skardze kasacyjnej. Zauważył, że spółka I. nie kwestionowała swojego udziału w niniejszym postępowaniu, nie twierdziła, że utraciła interes prawny. NSA zauważył również, że w aktach sprawy brak jest wniosku spółki I. o uznanie za stronę postępowania spółki H. Ponadto brak jest wniosku spółki H. o zgłoszeniu udziału w postępowaniu z powołaniem się na swój interes prawny. NSA stwierdził, że strona wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała, że spółka H. przejęła całość praw i obowiązków związanych z nowo wybudowaną częścią budynku, której dotyczyło postanowienie powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, nakładające na spółkę I. karę z tytułu nielegalnego użytkowania powyższego obiektu. Sąd kasacyjny uznał, że przekształcenia podmiotowe spółki ukaranej karą administracyjną za użytkowanie budynku bez wymaganego pozwolenia nie skutkują automatycznym przejęciem obowiązku zapłacenia tej kary przez nowy podmiot wstępujący w prawa do budynku użytkowanego bez zezwolenia i w obowiązki z tym związane. Jest to sytuacja odmienna w porównaniu na przykład z przeniesieniem pozwolenia na budowę, uregulowanym przez art. 40 ust. 1 i 3 ustawy - Prawo budowlane.

Reasumując, NSA podał, że w niniejszej sprawie spółka H. powstała już po wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie kary administracyjnej, więc dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji przekształcenie podmiotowe spółki I. nie miało żadnego znaczenia. Z uwagi na wspomnianą charakterystykę prawną kary administracyjnej przekształcenie podmiotowe spółki I. dla powołania spółki H. nie zmieniało pozycji spółki I. jako strony postępowania sądowoadministracyjnego (w obu instancjach). Żadna z tych dwóch spółek nie wykazała skutecznie, że w prawa strony skarżącej wstąpiła spółka H.

Wyrok NSA z 29 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1465/09.

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA